Nguy cơ mất tiền mà không có dấu hiệu ví bị xâm nhập
Sự phát triển nhanh của máy tính lượng tử đang đặt ra một bài toán an ninh mới đối với thị trường tài sản mã hóa. Theo các chuyên gia, nếu xuất hiện một máy tính lượng tử đủ mạnh để phá vỡ những hệ thống mật mã khóa công khai đang được sử dụng, kẻ tấn công chưa chắc lựa chọn những mục tiêu nổi tiếng nhất.
Thay vì ngay lập tức nhắm tới lượng Bitcoin được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto, chúng có thể lựa chọn nhiều ví tiền điện tử khác nhau và thực hiện các giao dịch một cách âm thầm.
Christopher Smith, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Quantus Network, nhận định với Cointelegraph rằng nếu máy tính lượng tử thực sự có khả năng bẻ khóa ví, vụ việc có thể không xuất hiện những dấu hiệu xâm nhập quen thuộc. Điều này khiến nguyên nhân tài sản bị đánh cắp trở nên khó xác định.
Về lý thuyết, một máy tính lượng tử đủ mạnh có thể suy ra khóa riêng từ khóa công khai đã bị lộ trên blockchain. Khi có được khóa riêng, kẻ tấn công có khả năng tạo chữ ký hợp lệ và chuyển tài sản mà không nhất thiết phải xâm nhập thiết bị của người dùng hay hệ thống nội bộ của sàn giao dịch.
Đây chính là một trong những lý do khiến giới công nghệ đặc biệt quan tâm tới khái niệm “Q-day” – thời điểm giả định trong tương lai khi máy tính lượng tử đạt đủ năng lực để đe dọa các hệ thống mật mã khóa công khai hiện nay.
Ví Bitcoin của Satoshi có thể chưa phải mục tiêu đầu tiên
Một kịch bản thường được nhắc tới là Q-day sẽ được nhận biết khi lượng Bitcoin được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto bị bẻ khóa. Với giá trị ước tính khoảng 63 tỷ USD tại thời điểm bài viết gốc được công bố, nếu lượng tài sản này bất ngờ được dịch chuyển hoặc bán ra thị trường, tác động có thể rất lớn.
Tuy nhiên, Christopher Smith cho rằng đây chưa chắc là mục tiêu đầu tiên.
Ngoài các hệ thống quân sự hay thông tin mật của chính phủ, trong lĩnh vực tiền điện tử còn tồn tại những khóa quản trị có thể mang lại giá trị rất lớn nếu bị chiếm quyền kiểm soát.
Theo ông Smith, một trong những mục tiêu đáng chú ý có thể là khóa liên quan tới hoạt động phát hành token của Tether. Trong kịch bản giả định, nếu chiếm được quyền quản trị cần thiết, kẻ tấn công có thể tìm cách tạo thêm một lượng lớn token rồi nhanh chóng đưa chúng ra thị trường trước khi đơn vị phát hành phát hiện và ứng phó.
Điều đáng lo ngại là một cuộc tấn công lượng tử ban đầu có thể không diễn ra theo cách gây chấn động thị trường. Kẻ tấn công hoàn toàn có thể lựa chọn những mục tiêu nhỏ hơn để thăm dò năng lực và tránh bị chú ý.
Sean Cheetham, nhà nghiên cứu bảo mật tại Blockchain Capital, cho rằng các ví nóng của sàn giao dịch có thể trở thành mục tiêu hấp dẫn. Một vụ đánh cắp từ những ví này có khả năng ít gây chú ý hơn so với việc bất ngờ dịch chuyển lượng Bitcoin gắn với Satoshi Nakamoto.
AI có thể khiến các dự báo về “Q-day” thay đổi
Một yếu tố khác đang khiến bài toán trở nên khó dự đoán là tốc độ phát triển song song của trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử.
Tháng 3 năm nay, Google đã rút ngắn mốc thời gian dự kiến chuyển đổi sang các hệ thống mật mã hậu lượng tử xuống năm 2029, sau những tiến bộ cho thấy việc tấn công mật mã đường cong elliptic trong tương lai có thể cần ít tài nguyên lượng tử hơn so với một số dự báo trước đây.
Roy Blackstone, Giám đốc điều hành NGRAVE, cho rằng nhiều dự báo hiện nay đặt khả năng máy tính lượng tử thực sự phá được hệ thống mật mã khóa công khai vào khoảng một thập kỷ tới. Tuy nhiên, các mô hình dự báo có thể chưa phản ánh đầy đủ tốc độ tiến bộ của AI cũng như khả năng AI hỗ trợ nghiên cứu công nghệ lượng tử.
Dù vậy, giới chuyên gia hiện chưa thống nhất về thời điểm một máy tính lượng tử đủ mạnh để tạo ra mối đe dọa thực tế đối với các hệ thống mật mã hiện đại có thể xuất hiện.
Smith đánh giá khả năng điều này xảy ra vào năm 2028 ở mức “50-50”. Theo ông, AI đang hỗ trợ cả nghiên cứu thuật toán lượng tử lẫn phát triển phần cứng, khiến việc xác định chính xác thời điểm bước ngoặt ngày càng khó khăn.
Trong khi đó, Cheetham cho rằng đầu những năm 2030 là khoảng thời gian có khả năng cao công nghệ này đạt tới ngưỡng đáng lo ngại, đồng thời không loại trừ nguy cơ xảy ra sớm hơn.
Cuộc chạy đua chuyển sang mật mã hậu lượng tử
Rủi ro lượng tử không đồng nghĩa các blockchain chắc chắn sẽ bị phá vỡ. Thách thức quan trọng nằm ở tốc độ chuẩn bị và chuyển đổi công nghệ trước khi những máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện.
Một trong những hướng đi đang được thúc đẩy là mật mã hậu lượng tử (post-quantum cryptography), với các thuật toán được thiết kế để chống lại những phương thức tấn công sử dụng cả máy tính truyền thống và máy tính lượng tử.
Theo Blackstone, các blockchain không cần chờ đến khi nguy cơ trở thành hiện thực mới bắt đầu hành động. Quá trình nghiên cứu và chuyển đổi sang các cơ chế chữ ký có khả năng chống lại tấn công lượng tử đã được triển khai.
Bởi trong kịch bản xấu nhất, vấn đề không chỉ nằm ở một vài ví tiền điện tử bị mất tài sản. Nếu những cơ chế mật mã cốt lõi bị phá vỡ trước khi hệ thống kịp nâng cấp, niềm tin vào chữ ký số, quyền sở hữu tài sản và tính toàn vẹn của các giao dịch blockchain cũng có thể chịu tác động nghiêm trọng.
Cuộc chạy đua vì thế không đơn thuần là xem khi nào “Q-day” xuất hiện, mà còn là liệu các hệ thống blockchain và hạ tầng tài sản số có kịp chuyển sang một lớp bảo vệ mới trước thời điểm đó hay không.