Biến sản phẩm OCOP thành trải nghiệm du lịch
Những năm qua, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã trở thành một trong những động lực quan trọng giúp nâng cao giá trị nông sản, sản phẩm làng nghề và các sản phẩm đặc trưng tại TP. Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu của người tiêu dùng ngày càng thay đổi, việc chỉ sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường chưa đủ để khai thác hết giá trị của một sản phẩm OCOP. Đằng sau mỗi sản phẩm còn có câu chuyện về vùng đất, con người, nghề truyền thống, văn hóa và phương thức sản xuất - những yếu tố có thể trở thành tài nguyên để phát triển du lịch.
Từ cách tiếp cận đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh đang triển khai kế hoạch kết nối phát triển du lịch nông thôn, du lịch nông nghiệp gắn với sản phẩm OCOP trong năm 2026.
Mục tiêu của chương trình không chỉ dừng ở quảng bá, tiêu thụ sản phẩm mà hướng đến xây dựng các mô hình trải nghiệm, trong đó sản phẩm OCOP trở thành một phần của hành trình khám phá văn hóa, nông nghiệp và đời sống nông thôn.
Sản phẩm OCOP được kỳ vọng trở thành điểm nhấn trong các tuyến du lịch nông thôn, góp phần nâng cao giá trị nông sản và tạo thêm nguồn thu cho người dân.
Theo kế hoạch, từ tháng 8 đến tháng 10/2026, thành phố sẽ tổ chức 3 đợt khảo sát thực tế với sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành, hợp tác xã và các chủ thể OCOP.
Thông qua các chuyến Farmtrip, các bên sẽ trực tiếp khảo sát, đánh giá tiềm năng của từng mô hình, từ đó tìm kiếm cơ hội kết nối và xây dựng những sản phẩm, tour du lịch phù hợp với điều kiện thực tế.
Các điểm được lựa chọn khảo sát là những cơ sở sản xuất, làng nghề và mô hình nông nghiệp đang hoạt động hiệu quả, sở hữu sản phẩm đặc trưng và có tiềm năng đón khách.
Điểm đáng chú ý là hoạt động trải nghiệm không chỉ xoay quanh việc tham quan nơi sản xuất hay mua sản phẩm. Chương trình hướng đến khai thác sâu hơn câu chuyện thương hiệu, giá trị văn hóa, nghề truyền thống, cảnh quan sinh thái và đời sống của người dân địa phương.
Khi đó, một sản phẩm OCOP không chỉ nằm trên kệ hàng mà có thể trở thành “cánh cửa” đưa du khách đến gần hơn với vùng đất sản sinh ra sản phẩm.
Mở thêm đầu ra, tăng giá trị cho sản phẩm địa phương
Việc kết hợp OCOP với du lịch mở ra một hướng tiếp cận mới trong tiêu thụ sản phẩm nông thôn.
Thay vì chỉ bán một chai nước mắm, một sản phẩm chế biến hay một món hàng thủ công, các chủ thể OCOP có thể cung cấp cho du khách cả một chuỗi trải nghiệm: tham quan vùng sản xuất, tìm hiểu quy trình chế biến, tự tay thực hiện một số công đoạn, thưởng thức sản phẩm và mua sản phẩm về làm quà.
Giá trị kinh tế vì thế không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng mà còn được mở rộng sang các dịch vụ đi kèm như trải nghiệm, ẩm thực, lưu trú và các hoạt động văn hóa.
Đây cũng là cơ hội để các hợp tác xã, hộ sản xuất và doanh nghiệp nông thôn đa dạng hóa nguồn thu, giảm sự phụ thuộc vào một kênh tiêu thụ duy nhất.
Quan trọng hơn, khi du khách trực tiếp trải nghiệm quy trình sản xuất và câu chuyện phía sau sản phẩm, giá trị của sản phẩm OCOP cũng được nâng lên. Một sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, gắn với câu chuyện văn hóa và trải nghiệm thực tế sẽ dễ tạo dấu ấn hơn trong tâm trí khách hàng.
Hướng tới hình thành mạng lưới điểm đến du lịch nông thôn
Mục tiêu của chương trình không dừng ở những chuyến khảo sát mà hướng đến một bước đi dài hạn: hình thành hệ thống điểm đến và tuyến du lịch nông thôn mang bản sắc riêng của TP. Hồ Chí Minh.
Trên cơ sở kết quả khảo sát, Chi cục Phát triển nông thôn sẽ tổng hợp, lựa chọn những mô hình tiêu biểu để đề xuất danh mục điểm đến phục vụ các chương trình Farmtrip. Những mô hình hoạt động hiệu quả cũng sẽ được nghiên cứu để nhân rộng.
Cùng với việc xây dựng điểm đến, hoạt động truyền thông và quảng bá trên các nền tảng số sẽ được đẩy mạnh. Hình ảnh các chủ thể OCOP, làng nghề, mô hình sản xuất và điểm đến nông thôn sẽ được giới thiệu rộng rãi hơn tới du khách.
Việc kết nối với các doanh nghiệp lữ hành cũng giữ vai trò quan trọng. Nếu các điểm sản xuất, làng nghề và mô hình nông nghiệp được kết nối thành những hành trình hợp lý, thành phố có thể hình thành các tour chuyên đề về nông nghiệp, làng nghề, văn hóa và trải nghiệm nông thôn.
Đây là bước chuyển từ việc “có sản phẩm OCOP” sang “có câu chuyện và trải nghiệm OCOP”, qua đó giúp sản phẩm địa phương tiếp cận người tiêu dùng theo một cách trực quan và hấp dẫn hơn.
OCOP trở thành cầu nối giữa nông nghiệp, văn hóa và du lịch
Du lịch gắn với OCOP không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế. Khi một vùng quê trở thành điểm đến, những giá trị vốn có như nghề thủ công, văn hóa truyền thống, cảnh quan, ẩm thực và phương thức sản xuất bản địa cũng có thêm cơ hội được bảo tồn và phát huy.
Người dân không chỉ có thêm thu nhập từ bán nông sản mà còn có thể tham gia cung cấp dịch vụ du lịch, ẩm thực, lưu trú và các hoạt động trải nghiệm.
Đồng thời, việc đón khách cũng tạo động lực để các cơ sở sản xuất nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện cảnh quan, xây dựng không gian sản xuất sạch đẹp và chuyên nghiệp hơn.
Đây chính là giá trị lâu dài mà mô hình du lịch nông nghiệp và du lịch nông thôn có thể mang lại: nông nghiệp tạo ra sản phẩm, văn hóa tạo nên câu chuyện, còn du lịch đưa câu chuyện ấy đến với du khách.
Sau 3 đợt khảo sát dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh sẽ tổng hợp kết quả, lựa chọn những mô hình tiêu biểu và đề xuất giải pháp nhân rộng trong tháng 11.
Nếu được triển khai đồng bộ, chương trình sẽ tạo tiền đề hình thành mạng lưới điểm đến du lịch nông thôn đặc sắc trên địa bàn thành phố. Khi đó, OCOP không chỉ là câu chuyện về một sản phẩm được công nhận mà có thể trở thành cầu nối giữa sản xuất nông nghiệp, văn hóa bản địa và du lịch, góp phần tạo thêm động lực cho kinh tế nông thôn phát triển theo hướng bền vững.