Xuất khẩu tăng sản lượng nhưng giảm mạnh về giá trị
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 6/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 150 nghìn tấn cà phê, đạt kim ngạch 552,6 triệu USD.
Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, lượng cà phê xuất khẩu đạt khoảng 1,1 triệu tấn, mang về 4,78 tỷ USD, tăng 9,7% về khối lượng nhưng giảm 14,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.
Giá xuất khẩu bình quân chỉ còn khoảng 4.435 USD/tấn, giảm tới 22% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng điều chỉnh của thị trường cà phê thế giới sau giai đoạn giá tăng đột biến.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ nguồn cung toàn cầu phục hồi, đặc biệt là vụ mùa bội thu tại Brazil, khiến mặt bằng giá cà phê quốc tế liên tục chịu sức ép giảm.
Ba thị trường nhập khẩu lớn nhất của cà phê Việt Nam vẫn là Đức, Italia và Hoa Kỳ, chiếm lần lượt 14,1%, 7,9% và 6,9% thị phần. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu sang cả ba thị trường đều sụt giảm, trong đó Đức giảm mạnh nhất với 21,7%.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng khi giá trị nhập khẩu cà phê Việt Nam tăng tới 70,7%, cho thấy dư địa mở rộng tại các thị trường châu Á vẫn còn rất lớn.
Đơn hàng ổn định nhưng lợi nhuận chịu nhiều sức ép
Dù thị trường có nhiều biến động, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu vẫn duy trì được lượng đơn hàng khả quan.
Ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Vĩnh Hiệp, cho biết doanh nghiệp đã ký kín các đơn hàng xuất khẩu ngay từ đầu năm nên đầu ra tương đối ổn định.
Theo ông Hiệp, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở thị trường tiêu thụ mà là chi phí logistics, đặc biệt là cước vận tải biển cùng những biến động địa chính trị trên thế giới.
"Biến động chi phí vận chuyển đang ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp, dù sản lượng và đơn hàng vẫn được duy trì. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn kỳ vọng doanh thu năm 2026 tương đương năm trước, trong khi sản lượng dự kiến tăng khoảng 20%. Đây là kết quả của quá trình đầu tư và chuẩn bị trong nhiều năm", ông Hiệp chia sẻ.
Trong nước, giá cà phê sau nhiều phiên giảm đã phục hồi lên khoảng 89.000–90.000 đồng/kg, tạo động lực để nhiều hộ nông dân bán hàng. Tuy nhiên, lượng cà phê còn lại trong dân không nhiều nên giao dịch vẫn diễn ra khá thận trọng.
Ở thị trường thế giới, giá Robusta trên sàn London và Arabica trên sàn New York đều giảm trong tháng 6, kéo giá xuất khẩu xuống thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái.
Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), niên vụ 2025–2026, sản lượng cà phê toàn cầu có thể đạt khoảng 180 triệu bao, tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước. Khi nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu tiêu thụ, áp lực giảm giá nhiều khả năng sẽ còn kéo dài trong những tháng cuối năm.
Vicofa cũng nhận định mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu cà phê năm 2026 sẽ gặp nhiều thách thức do giá xuất khẩu giảm sâu, trong khi lượng hàng xuất khẩu nửa cuối năm thường thấp hơn giai đoạn đầu năm.
Bên cạnh đó, hiện tượng El Niño được dự báo sẽ tiếp tục gây nắng nóng và khô hạn tại nhiều vùng trồng cà phê ở châu Á, ảnh hưởng đến năng suất niên vụ 2026–2027.
Phát triển bền vững trở thành lợi thế cạnh tranh
Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào thu mua và xuất khẩu, thì nay các tiêu chuẩn về phát triển bền vững đã trở thành "tấm vé" để giữ thị trường.
Ông Thái Như Hiệp cho biết Vĩnh Hiệp đã đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc, nhà máy chế biến, logistics và phát triển vùng nguyên liệu bền vững từ hơn 20 năm trước.
Nhờ sự chuẩn bị sớm, doanh nghiệp không rơi vào thế bị động khi các thị trường lớn áp dụng hàng loạt quy định mới như chống mất rừng, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon.
Theo ông, nếu đến thời điểm hiện nay doanh nghiệp mới bắt đầu đầu tư thì chi phí sẽ rất lớn và khó cạnh tranh.
Ông cũng cho rằng quá trình chuyển đổi cần có sự đồng hành giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sản xuất, bởi mỗi vùng nguyên liệu như Đắk Lắk, Gia Lai hay Lâm Đồng đều có những điều kiện khác nhau.
"Doanh nghiệp không thể đi một mình. Muốn phát triển bền vững thì tất cả phải cùng ngồi trên một con thuyền, cùng chia sẻ trách nhiệm và thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường", ông Hiệp nhấn mạnh.
Nông nghiệp tái sinh mở ra dư địa tăng giá trị
Theo các chuyên gia, khi các quốc gia nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về môi trường, nông nghiệp tái sinh sẽ trở thành xu hướng tất yếu của ngành cà phê Việt Nam.
Tại Hội thảo "Nông nghiệp tái sinh - Hướng đi bền vững cho nông nghiệp Việt Nam", bà Hoàng Thị Thu Hương, cán bộ dự án cấp cao của GIZ, cho biết cà phê là một trong những ngành hàng có nhiều tiềm năng thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Việc chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp tái sinh không chỉ giúp ngành cà phê đáp ứng Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) mà còn mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn thu cho người trồng cà phê.
Ông Nguyễn Văn Thiết, Quản lý Văn phòng Rainforest Alliance tại Việt Nam, nhận định đây là thời điểm quan trọng để ngành cà phê tái định vị lợi thế cạnh tranh.
Theo ông, một trang trại cà phê tái sinh không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng mà còn góp phần phục hồi hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học và xây dựng mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Chất lượng sẽ quyết định vị thế cà phê Việt Nam
Trong bối cảnh dư địa tăng sản lượng không còn nhiều, giới chuyên gia cho rằng lợi thế của cà phê Việt Nam trong giai đoạn tới sẽ không còn nằm ở số lượng xuất khẩu mà ở chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế.
Việc đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, phát triển vùng nguyên liệu bền vững, ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị khép kín sẽ là nền tảng để ngành cà phê duy trì vị thế trong nhóm những quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới.
Đây không chỉ là yêu cầu để giữ thị trường mà còn là cơ hội để nâng cao giá trị hạt cà phê Việt Nam, gia tăng thu nhập cho doanh nghiệp và hàng triệu hộ nông dân trong chuỗi sản xuất.