Từ những khó khăn về xuất khẩu nông lâm thuỷ sản của nửa đầu năm 2026
Trong buổi Hội nghị “Thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thuỷ sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026”được tổ chức ngày 8/5/2026 tại TPHCM do Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong 4 tháng đầu năm 2026, sản xuất nông, lâm, thủy sản cơ bản duy trì ổn định, tạo nền tảng nguồn cung cho tiêu dùng, chế biến và xuất khẩu.
Tuy nhiên, bước sang Quý II và cả năm 2026, tình hình kinh tế - chính trị thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Xung đột, chiến sự tại khu vực Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng, tác động trực tiếp đến giá năng lượng, chi phí vận tải và làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Kinh tế thế giới phục hồi chậm, nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn chưa ổn định; áp lực lạm phát, chính sách tiền tệ thắt chặt tại một số nền kinh tế lớn tiếp tục ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu. Ngành nông lâm thuỷ sản vẫn chịu tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường nhập khẩu, buộc xuất khẩu của Việt Nam phải thích ứng theo hướng căn cơ, bền vững hơn nữa.
Hội nghị “Thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thuỷ sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026”
Chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã yêu cầu các Bộ, ngành địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tập trung triển khai thực hiện các giải pháp trong đó cần nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu; kiểm soát chặt chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất được nguồn gốc sản phẩm; chủ động điều chỉnh sản xuất theo tín hiệu thị trường nhằm hạn chế tình trạng mất cân đối cung-cầu và biến động giá cả.
Qua số liệu 4 tháng đầu năm 2026, có thể thấy một số mặt hàng tăng về lượng nhưng giảm về giá trị, điển hình như gạo và cà phê; điều này phản ánh giới hạn của mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào sản lượng và xuất khẩu thô. Từ thực tế cho thấy, việc kích cầu tiêu thụ nội địa hiện nay cũng đang là một giải pháp để đảm bảo giá trị ngành nông nghiệp khi thị trường xuất khẩu có những biến động lớn.
Đến giải pháp kích cầu tiêu thụ nội địa qua phương án số hoá chợ truyền thống
Với những thách thức về mảng xuất khẩu mà ngành nông nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt trong việc duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu thì một trong những nút thắt lớn là sự tách rời giữa sản xuất nhỏ lẻ tại địa phương và tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế. Hoạt động tiêu thụ của các chợ truyền thống, nơi tiêu thụ lượng lớn nông lâm thủy sản nội địa vẫn đang là cứu cánh cho doanh nghiệp khi thị trường quốc tế không còn là kênh an toàn. Tuy nhiên, hiện tất cá các chợ truyền thống vẫn đang vận hành theo cách thức cũ, thiếu tính minh bạch và khó truy xuất nguồn gốc, điều này đang làm giảm hiệu suất tiêu thụ cũng như vận hành thị trường theo xu hướng công nghệ mà thế giới đang hướng đến.
Theo đó, đề án số hoá chợ truyền thống của Hiệp hội trang trại và doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam (VFAEA) được xem như giải pháp song song, kích cầu cho ngành nông nghiệp hướng đến nhóm khách hàng trung thành hơn tại nội địa. Từ việc ứng dụng các sản phẩm công nghệ để minh bạch hóa việc truy xuất nguồn gốc từ nông trại đến bàn ăn cho đến việc hiện đaị hoá luồng vận hành thông qua các hiệu ứng công nghệ như Livestream (quảng bá trực tuyến), Logictic Hub (hỗ trợ giao nhận đơn hàng tại chợ đầu mối), hay sử dụng QR (truy xuất nguồn gốc), POS (thanh toán không dùng tiền mặt) sẽ hướng các tiểu thương đến phương thức bán hàng mới với việc vươn xa sản phẩm đến các nhóm khách hàng mới hiệu quả hơn.
Đại diện Hiệp hội trang trại và doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam (VFAEA), ông Nguyễn Văn Toàn Cơ cho rằng: “Những hoạt động chuyển đổi số hoá tại chợ truyền thống cũng cần các cấp Chính quyền tại địa phương tham gia vận hành cũng như tạo điều kiện về hạ tầng và mặt bằng cho các Logistics Hub tại chợ triển khai hệ thống thiết bị IoT (máy quét, camera AI, bộ dụng cụ livestream). Bên cạnh đó, hệ thống Dashboard AI sẽ báo cáo biến động giá và sản lượng hàng ngày cho cơ quan quản lý (UBND xã/phường), giúp điều tiết cung cầu và bình ổn thị trường hiệu quả nguồn nông sản tại địa phương”.
Từ việc kết hợp giữa mô hình Chợ truyền thống và công nghệ hiện đại không chỉ giúp bảo tồn nét văn hóa địa phương mà còn là giải pháp thực tiễn để bảo đảm các giá trị cho ngành nông lâm thuỷ sản Việt Nam và đạt mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2026./.
Tú San
