Từ hạt sen, trà, dừa, cà phê, sầu riêng, mắc ca đến khoai môn và các loại trái cây đặc sản, nhiều sản vật vùng miền đang được đưa vào bánh Trung thu theo những cách sáng tạo hơn. Không chỉ tạo nên hương vị riêng, xu hướng này còn mở ra cơ hội để đặc sản địa phương bước sâu hơn vào chuỗi chế biến, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị cho kinh tế nông thôn.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng nâng cao yêu cầu về chất lượng, môi trường, trách nhiệm xã hội và truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển mạnh từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu, xây dựng chuỗi giá trị khép kín và phát triển các kênh phân phối xuyên biên giới.

Từ một bát chè đậu đỏ được giới trẻ tìm mua trong ngày Thất Tịch, có thể nhìn thấy câu chuyện rộng hơn về sức sống của nông sản trong đời sống hiện đại. Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến trải nghiệm, văn hóa và câu chuyện phía sau món ăn, những nguyên liệu quen thuộc như đậu, gạo nếp, hạt sen, cốm, mè, dừa… hoàn toàn có thể được làm mới. Vấn đề không phải biến món truyền thống thành thứ xa lạ, mà là tìm cách đưa giá trị cũ đến với người tiêu dùng bằng một hình thức phù hợp hơn.

Không phải đợi đến khi trở thành món ăn được săn tìm trong ngày Thất Tịch, đậu đỏ mới có mặt trong đời sống người Việt. Từ bát chè ngày hè, nồi xôi buổi sớm đến những món cháo giản dị trong gia đình, hạt đậu nhỏ bé đã đi cùng bữa ăn qua nhiều thế hệ. Giàu protein thực vật, chất xơ cùng nhiều vitamin và khoáng chất, đậu đỏ còn gợi mở câu chuyện về cách nâng giá trị cho những nông sản tưởng như rất đỗi bình thường.

Từ một loại hạt quen thuộc trong gian bếp, đậu đỏ vài năm trở lại đây bỗng có một ngày đặc biệt trong năm. Cứ đến Thất Tịch 7/7 âm lịch, chè đậu đỏ lại được nhiều người trẻ tìm mua với lời truyền miệng vui rằng ăn để cầu duyên, sớm “thoát ế”. Đằng sau một trào lưu trên mạng xã hội là câu chuyện đáng chú ý hơn về cách một nông sản bình dị được đưa vào đời sống tiêu dùng mới nhờ văn hóa, trải nghiệm và khả năng kể chuyện cho sản phẩm.

Không cần chờ bao cà phê bốc mùi hay hạt điều xuất hiện nấm mốc mới xử lý, nhiều doanh nghiệp chế biến nông sản đang bắt đầu sử dụng cảm biến độ ẩm, nhiệt độ và hệ thống cảnh báo tự động để theo dõi tình trạng kho chứa theo thời gian thực. Công nghệ này được kỳ vọng giúp giảm tổn thất sau thu hoạch, bảo vệ chất lượng hàng xuất khẩu và nâng cao hiệu quả quản lý kho trong công nghiệp nông thôn.

Nhiều vùng trồng đã có mã số vùng trồng nhưng vẫn khó vào siêu thị và xuất khẩu vì thiếu trạm sơ chế nông sản đạt chuẩn. Đây đang trở thành “nút cổ chai” mới của chuỗi giá trị nông sản Việt Nam.

Bao bì nông sản không còn chỉ để đóng gói mà đang trở thành công cụ tạo thương hiệu, tăng giá trị bán hàng và hỗ trợ truy xuất nguồn gốc cho nông sản Việt Nam.

Từ lợi thế vùng nguyên liệu, nhiều doanh nghiệp Việt đang đầu tư xây dựng thương hiệu, phát triển chuỗi liên kết và chế biến sâu để đưa nông sản thoát khỏi mô hình xuất khẩu thô, từng bước nâng cao giá trị trên thị trường quốc tế.

Việt Nam là cường quốc xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản nhưng giá trị gia tăng vẫn còn thấp. Xây dựng thương hiệu, chế biến sâu và phát triển chuỗi giá trị là chìa khóa để nâng giá trị nông sản Việt.

Khi những rào cản thuế quan dần được dỡ bỏ nhờ các hiệp định thương mại tự do, một "cuộc chơi" mới đang định hình đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam: cuộc cạnh tranh về tiêu chuẩn. Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội, những chứng chỉ quốc tế không còn là lựa chọn để tạo lợi thế, mà đã trở thành điều kiện để hàng hóa bước qua cánh cửa của các thị trường khó tính.