Trên bao bì, tên của doanh nghiệp làm ra sản phẩm cuối cùng thường là thứ người tiêu dùng nhìn thấy. Nhưng phía sau một gói cà phê, bao gạo hay sản phẩm nông sản chế biến còn có những doanh nghiệp chế tạo máy, cung cấp thiết bị và giải pháp công nghệ. Họ không trực tiếp bán sản phẩm cuối cùng, nhưng thiết bị và giải pháp của họ có thể góp phần quyết định một cơ sở sản xuất được bao nhiêu, ổn định đến đâu và có thể mở rộng quy mô như thế nào.

Một tấm giấy chứng nhận có thể giúp sản phẩm được chú ý hơn, nhưng không thể thay doanh nghiệp tìm thị trường, giữ chất lượng hay mở rộng sản xuất. Sau danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, bài toán khó hơn mới thực sự bắt đầu.

Thay vì phải đầu tư hàng chục tỷ đồng để xây dựng kho lạnh riêng, nhiều hợp tác xã hiện chỉ cần thuê vài pallet lạnh theo đúng lượng hàng thực tế. Mô hình kho lạnh thuê theo pallet đang mở ra cách tiếp cận linh hoạt hơn cho các đơn vị sản xuất nhỏ và vừa, giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực tiêu thụ sau thu hoạch và từng bước thay đổi tư duy logistics nông sản ở khu vực công nghiệp nông thôn.

Trong nhiều năm, khi bụi phát sinh từ các công đoạn xay xát, sấy, nghiền, tách vỏ hay đóng gói nông sản, nhiều cơ sở chế biến chỉ lắp quạt công nghiệp để thổi bụi ra ngoài. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao về an toàn lao động, vệ sinh thực phẩm và môi trường sản xuất, nhiều nhà máy đã chuyển sang đầu tư hệ thống hút bụi trung tâm và thu gom bụi tại nguồn. Sự thay đổi này không chỉ giúp nhà xưởng sạch hơn mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện điều kiện làm việc.

Máy sấy dừng giữa vụ, băng tải trục trặc, bạc đạn hỏng nhưng không tìm được người sửa ngay trong ngày. Tình trạng thiếu thợ bảo trì cơ khí đang trở thành một áp lực mới đối với nhiều nhà máy chế biến nông sản quy mô nhỏ và vừa ở khu vực công nghiệp nông thôn, nơi máy móc ngày càng hiện đại nhưng lực lượng kỹ thuật vận hành và bảo dưỡng lại không tăng tương ứng.

Không ít cơ sở chế biến nông sản ở nông thôn chỉ vận hành mạnh trong 3–5 tháng cao điểm thu hoạch, nhưng vẫn phải đầu tư hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng cho máy sấy, máy nghiền, máy đóng gói và hệ thống điện lạnh. Khi thiết bị chỉ hoạt động vài tháng mỗi năm, bài toán khấu hao, dòng tiền và hiệu quả đầu tư trở thành thách thức lớn đối với hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp chế biến quy mô nhỏ.

Những năm qua, chương trình khuyến công đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển công nghiệp nông thôn tại Ninh Bình. Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, nguồn lực khuyến công còn góp phần hồi sinh nhiều nghề truyền thống, mở ra hướng phát triển bền vững cho khu vực công nghiệp nông thôn của địa phương.

Một cơ chế tài chính linh hoạt hơn đang được Bộ Công Thương đề xuất nhằm tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn cho các đơn vị triển khai hoạt động khuyến công. Theo dự thảo Thông tư mới về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia, các đề án thực hiện trong thời gian một năm có thể được tạm ứng tới 50% kinh phí hỗ trợ ngay sau khi ký hợp đồng.

Từ lợi thế vùng nguyên liệu dừa lớn nhất cả nước, Công ty Cổ phần Xuất Nhập Khẩu Bến Tre (Betrimex) đã xây dựng mô hình chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến đến xuất khẩu. Không chỉ tạo ra các sản phẩm dừa giá trị gia tăng cao, doanh nghiệp còn góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp nông thôn, nâng cao thu nhập cho người trồng dừa và đưa nông sản Việt Nam chinh phục nhiều thị trường quốc tế.

Trong tiến trình phát triển công nghiệp nông thôn Việt Nam, nông nghiệp vẫn được xem là trụ cột quan trọng của nền kinh tế, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu và sinh kế của hàng chục triệu lao động. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng tích cực đó là một thực tế kéo dài nhiều năm: Việt Nam vẫn chủ yếu xuất khẩu nông sản thô, trong khi công nghiệp chế biến chưa phát triển tương xứng. Đây được xem là một trong những “nút thắt vàng” của khu vực công nghiệp nông thôn hiện nay.

Đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và sản xuất xanh đang trở thành những yêu cầu ngày càng rõ nét đối với doanh nghiệp công nghiệp nông thôn. Trong bối cảnh đó, Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo động lực để khu vực này nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.