Doanh nghiệp nông thôn ra thị trường quốc tế: Từ đơn hàng đầu tiên đến chuỗi cung ứng

Cửa thị trường rộng hơn, yêu cầu cũng cao hơn

Quy mô thương mại quốc tế của Việt Nam tiếp tục mở rộng, tạo thêm dư địa cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước, trong đó có khu vực công nghiệp nông thôn. Theo số liệu được công bố, 8 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%.

Đáng chú ý, nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, đạt 337,99 tỷ USD, tương đương 90,2% tổng kim ngạch xuất khẩu. Những con số này cho thấy thị trường quốc tế không chỉ cần nguyên liệu mà ngày càng quan tâm đến các sản phẩm đã qua chế biến, có tiêu chuẩn và khả năng cung ứng ổn định.

Tuy nhiên, thị trường rộng không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều có thể tiếp cận ngay. Một sản phẩm có thể phù hợp với nhu cầu trong nước nhưng vẫn cần điều chỉnh về thiết kế, quy cách đóng gói, tiêu chuẩn kỹ thuật, phương thức giao hàng hoặc hồ sơ chất lượng trước khi tiếp cận đối tác nước ngoài.

Với doanh nghiệp nông thôn, thách thức thường không chỉ nằm ở việc tìm được khách hàng đầu tiên. Vấn đề quan trọng hơn là có thể duy trì chất lượng, đáp ứng số lượng, giao hàng đúng hẹn và tiếp tục cải tiến sản phẩm sau mỗi đơn hàng hay không.

Từ sản phẩm phù hợp đến những đơn hàng quốc tế

Một trường hợp cho thấy khả năng mở rộng thị trường từ sản xuất nông thôn là Công ty TNHH Cơ khí Quyết Tiến. Từ một cơ sở sản xuất nhỏ, doanh nghiệp từng bước phát triển các dòng máy xây dựng, trong đó có máy trộn bê tông và xe rùa, phục vụ nhu cầu sản xuất, xây dựng và dân sinh.

Theo thông tin được công bố, máy trộn bê tông và xe rùa của doanh nghiệp đã có đơn hàng tại hơn 10 quốc gia, trong đó có Sri Lanka, Philippines, Indonesia và một số thị trường ở châu Phi, Trung Đông. Đây là một ví dụ cho thấy những sản phẩm cơ khí được phát triển từ nhu cầu thực tế ở khu vực nông thôn vẫn có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế khi đáp ứng được yêu cầu về công năng, chất lượng và giá thành.

Đáng chú ý, sản phẩm xe rùa Quyết Tiến được bình chọn là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2025. Việc một sản phẩm cơ khí phục vụ những nhu cầu rất phổ biến trong sản xuất và đời sống nông thôn đồng thời có đơn hàng từ nhiều thị trường nước ngoài cho thấy dư địa mở rộng thị trường của các sản phẩm công nghiệp nông thôn không chỉ nằm ở những ngành hàng có giá trị cao, mà còn ở khả năng giải quyết những nhu cầu cụ thể bằng sản phẩm phù hợp.

Ở nhóm sản phẩm thực phẩm, Công ty TNHH CATHIFOOD (CATHIFOOD) đang tiếp cận thị trường theo một lộ trình khác. Chè mè đen ăn liền đóng gói của doanh nghiệp được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Quảng Nam năm 2025. Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục phát triển thêm các dòng chè ăn liền và sản phẩm mỳ Quảng đóng gói, đồng thời mở rộng phân phối qua các kênh thương mại điện tử, điểm du lịch và thị trường trong nước.

Theo thông tin được công bố, CATHIFOOD đang tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, chất lượng và các tiêu chuẩn của nhà máy để hướng tới thị trường xuất khẩu. Cách tiếp cận này cho thấy với những sản phẩm thực phẩm gắn với đặc trưng địa phương, việc mở rộng thị trường không chỉ phụ thuộc vào sản phẩm, mà còn đòi hỏi quá trình chuẩn hóa, hoàn thiện công nghệ và từng bước xây dựng hệ thống phân phối phù hợp.

Trường hợp này cho thấy không phải doanh nghiệp nào cũng đã có đơn hàng quốc tế ngay từ đầu. Với nhiều cơ sở, việc tham gia các chương trình xúc tiến, hoàn thiện bao bì, chuẩn hóa quy trình và phát triển kênh phân phối chính là giai đoạn chuẩn bị cần thiết trước khi bước ra thị trường nước ngoài.

Doanh nghiệp nông thôn: Nâng năng lực phía sau để đi xa

Từ một sản phẩm có khả năng bán ra nước ngoài đến việc trở thành nhà cung cấp ổn định trong chuỗi cung ứng là một chặng đường dài. Doanh nghiệp cần chứng minh không chỉ năng lực tạo ra sản phẩm, mà còn cả khả năng duy trì chất lượng và đáp ứng yêu cầu của đối tác trong thời gian dài.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp nông thôn phải quan tâm đồng thời đến nhiều yếu tố: máy móc, nhân lực, nguyên liệu, quản trị chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật, logistics và khả năng dự báo nhu cầu thị trường.

Theo số liệu được công bố, chỉ số sản xuất công nghiệp 8 tháng năm 2026 tăng 11,9% so với cùng kỳ. Sự tăng trưởng này tạo thêm môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực nội tại để không chỉ tăng sản lượng mà còn nâng chất lượng và độ tin cậy của sản phẩm.

Trong quá trình đó, chính sách hỗ trợ công nghiệp nông thôn có thể đóng vai trò tạo lực đẩy thông qua hỗ trợ máy móc, thiết bị, xúc tiến thương mại, đào tạo quản trị và phát triển sản phẩm. Các tiêu chí về khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường, chiến lược phát triển và khả năng nhân rộng mô hình cũng ngày càng được nhấn mạnh trong hoạt động bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Tuy vậy, chính sách chỉ tạo điều kiện ban đầu. Để đi xa hơn, doanh nghiệp vẫn phải tự xây dựng năng lực cạnh tranh bằng sản phẩm phù hợp, giá thành hợp lý, chất lượng ổn định và khả năng giao hàng đúng cam kết.

Với doanh nghiệp nông thôn, con đường ra thị trường quốc tế có thể bắt đầu từ một đơn hàng nhỏ, một sản phẩm chuyên biệt hoặc một đối tác mới. Khi những đơn hàng đó được duy trì bằng năng lực sản xuất thực chất, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội tiến từ thị trường xuất khẩu sang vị trí ổn định hơn trong các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.