35 điểm chất lượng không chỉ để “chấm” một lần
Theo Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg ngày 22/5/2026, Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP gồm 3 nhóm với tổng điểm tối đa 100. Trong đó, 35 điểm dành cho chất lượng sản phẩm, gồm các tiêu chí về cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo, công bố chất lượng, bảo đảm chất lượng, hướng dẫn sử dụng và cơ hội thị trường toàn cầu. Sản phẩm đạt 90-100 điểm được phân hạng 5 sao cấp quốc gia.
Điểm đáng chú ý là Quyết định 26/2026/QĐ-TTg không chỉ quy định việc đánh giá, phân hạng mà còn bao gồm công nhận lại, thu hồi giấy chứng nhận và kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP sau khi được công nhận.
Đặc biệt, khi đăng ký đánh giá, phân hạng lại, chủ thể phải cập nhật những nội dung mới và kết quả sau thời gian được công nhận, gồm nguyên liệu, công nghệ sử dụng, bao bì, nhãn mác, công bố chất lượng, các phiếu kiểm nghiệm định kỳ, thị trường tiêu thụ, sản lượng và doanh thu.
Như vậy, chất lượng không phải câu chuyện chỉ được kiểm tra tại thời điểm sản phẩm “lên sao”. Nó trở thành một phần của quá trình theo dõi sản phẩm trong suốt vòng đời OCOP.
Giữ chất lượng phải bắt đầu từ những khâu phía sau
Với sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm, chất lượng thành phẩm phụ thuộc vào nhiều khâu: nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất, chế biến, bảo quản, bao bì và kiểm soát chất lượng.
Chỉ cần một trong những khâu này thay đổi mà không được kiểm soát, chất lượng sản phẩm cuối cùng có thể không còn ổn định như thời điểm được đánh giá.
Quy định mới vì vậy yêu cầu hồ sơ đánh giá lại phải cập nhật cả thay đổi về nguyên liệu và công nghệ, cùng các kết quả kiểm nghiệm định kỳ. Điều này buộc chủ thể OCOP phải lưu giữ được những bằng chứng về quá trình duy trì chất lượng, thay vì chỉ dựa vào hồ sơ đã có từ lần công nhận trước.
Một ví dụ tại Hà Nội là Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Thăng Long có 3 sản phẩm gồm Trà Phúc, Trà Lộc và Trà Thọ được công nhận OCOP 5 sao theo Quyết định số 2361/QĐ-BNNMT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ký ngày 26/6/2025.
Đây cũng là một dấu ấn đáng chú ý trong quá trình doanh nghiệp phát triển và hoàn thiện các sản phẩm OCOP.
Với những sản phẩm đã đạt 5 sao, câu chuyện đáng quan tâm tiếp theo không chỉ là duy trì danh hiệu mà còn là giữ ổn định chất lượng trong quá trình sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường. Đây cũng là yêu cầu mà các chủ thể OCOP cần đặc biệt chú trọng nếu muốn biến một lần được công nhận thành giá trị thương hiệu lâu dài.
Tính đến 31/12/2025, cả nước có 117 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 5 sao. Danh sách chính thức cũng ghi nhận những sản phẩm đã được công nhận lại, trong khi một số sản phẩm được ghi chú “hết hạn chưa gia hạn”.
Đây là một chi tiết đáng chú ý: sao OCOP có giá trị trong một quy trình quản lý, không phải một danh hiệu để sản phẩm mặc nhiên giữ mãi.
Đừng để ngôi sao chỉ còn trên bao bì
Người tiêu dùng nhìn thấy số sao trên bao bì, nhưng thứ họ đánh giá sau mỗi lần mua lại là chất lượng thực tế.
Vì vậy, với chủ thể OCOP, giữ chất lượng cần được biến thành công việc thường xuyên: kiểm soát nguyên liệu đầu vào, duy trì quy trình sản xuất ổn định, quản lý hồ sơ, thực hiện kiểm nghiệm theo yêu cầu, kiểm soát bao bì - nhãn mác và theo dõi phản hồi của thị trường.
Đặc biệt, kiểm nghiệm định kỳ không nên chỉ được xem là giấy tờ phục vụ một lần đánh giá. Trong Bộ tiêu chí mới, việc kiểm tra định kỳ các chỉ tiêu an toàn đã được đưa vào nhóm tiêu chí chất lượng; hồ sơ đánh giá lại cũng yêu cầu cập nhật các phiếu kiểm nghiệm định kỳ.
Với các chủ thể sản xuất quy mô nhỏ, đây có thể là phần việc không đơn giản. Nhưng nếu muốn duy trì một sản phẩm OCOP lâu dài, việc kiểm soát chất lượng phải chuyển từ tư duy “làm hồ sơ để được công nhận” sang “xây dựng quy trình để giữ chất lượng”.
Đó cũng là lý do câu chuyện sau khi nhận sao cần được nhìn theo một chu trình liên tục: nguyên liệu ổn định – quy trình chuẩn hóa – kiểm soát chất lượng – kiểm nghiệm – truy xuất – phản hồi thị trường – cải tiến sản phẩm.
Một ngôi sao có thể giúp sản phẩm được chú ý trên kệ hàng. Nhưng để người tiêu dùng quay lại, chất lượng ổn định mới là yếu tố giữ thương hiệu ở lại thị trường.
Với OCOP, vì thế, đạt sao mới là cột mốc đầu tiên; giữ được chất lượng qua từng lô hàng, từng mùa nguyên liệu và từng năm sản xuất mới là bài toán dài hạn.