Mỗi khu vực được giao một vai trò riêng, từ trung tâm hành chính - thương mại, cửa ngõ TP.HCM, nông nghiệp công nghệ cao đến đô thị sinh thái và cực công nghiệp - logistics - cảng biển.
Theo thuyết minh đồ án, phạm vi quy hoạch gồm toàn bộ các xã Cần Giuộc, Mỹ Lộc, Phước Lý, Phước Vĩnh Tây và Tân Tập, với tổng diện tích khoảng 21.510ha. Cần Giuộc được định hướng phát triển thành đô thị loại II theo mô hình đa trung tâm, trong đó xã Cần Giuộc giữ vai trò trung tâm chính, còn bốn xã còn lại trở thành các trung tâm vệ tinh liên kết với các cực công nghiệp, cảng, dịch vụ và hệ thống TOD.
Dân số toàn đô thị được dự báo đến năm 2050 trong khoảng 606.100 - 835.200 người. Phương án sử dụng đất đến năm 2050 lấy quy mô 835.200 người, trong đó khoảng 599.063 người là dân số mới.
Xã Cần Giuộc: Hạt nhân hơn 326.000 dân, phát triển cao tầng và TOD
Trong 5 cực phát triển, xã Cần Giuộc có quy mô dân số lớn nhất.
Phân khu A - xã Cần Giuộc được xác định là trung tâm hành chính - chính trị, thương mại - dịch vụ và đô thị tổng hợp của toàn đô thị, với quy mô khoảng 6.047,47ha, dân số dự báo khoảng 326.200 người.
Khu vực này sẽ tập trung các cơ quan hành chính, trung tâm thương mại, tài chính, giáo dục, y tế, văn hóa, các khu dân cư hiện hữu và những khu đô thị mới. Đây đồng thời là đầu mối giao thông, kết nối các phân khu chức năng còn lại của Cần Giuộc.
Một thay đổi lớn được đề xuất là mở rộng không gian trung tâm hiện đại về phía Đông sông Cần Giuộc, lấy mặt nước làm “mặt tiền” đô thị thay vì tình trạng nhiều khu dân cư hiện nay quay lưng với sông.
Đồ án cũng định hướng xây dựng trung tâm đa chức năng TOD tại khu vực ga đường sắt đô thị Tân Kim, đồng thời khuyến khích hợp khối, nâng tầng và phát triển công trình cao tầng tại khu vực trung tâm hiện hữu, đặc biệt ven sông Cần Giuộc.
Như vậy, đây sẽ là khu vực có mức độ đô thị hóa và mật độ xây dựng thuộc nhóm cao nhất trong toàn bộ Cần Giuộc.
Phước Lý: Cửa ngõ TP.HCM, hình thành các khu ở mới và dịch vụ
Phân khu B - xã Phước Lý có diện tích khoảng 2.739,45ha, dân số dự kiến khoảng 95.000 người.
Đây được xác định là đô thị cửa ngõ phía Bắc, tiếp giáp trực tiếp TP.HCM. Không gian phát triển gồm các khu đô thị mới, khu dân cư, dịch vụ đô thị nhưng vẫn duy trì một phần vùng nông nghiệp công nghệ cao để tạo vùng chuyển tiếp giữa đô thị và khu vực sinh thái.
Theo định hướng, các khu ở mới, khu dân cư hiện đại, thương mại - dịch vụ và công trình công cộng sẽ được phát triển mạnh tại khu vực cửa ngõ. Đô thị được mở rộng về phía sông Rạch Tràm, đồng thời hạn chế kiểu phát triển dàn trải bám Quốc lộ và Tỉnh lộ.
Đáng chú ý, đồ án cho phép mở rộng đô thị hóa hai bên tuyến đường liên vùng Phước Lý - Cần Giuộc - cảng Hiệp Phước, từ đó hình thành các trung tâm dịch vụ mới dọc tuyến.
Do nhiều tuyến liên vùng dự kiến được mở rộng, hồ sơ cũng đặt vấn đề tính toán phương án đền bù, tái định cư hoặc giải tỏa tại chỗ nhằm hạn chế tác động đến đời sống người dân.
Mỹ Lộc: Giữ vai trò “lá phổi” nông nghiệp, nhưng xuất hiện TOD, bệnh viện và khu đào tạo
Khác với các khu vực đô thị hóa mạnh, phân khu C - xã Mỹ Lộc được xác định chủ yếu là khu vực nông thôn hiện hữu gắn với nông nghiệp công nghệ cao.
Quy mô phân khu khoảng 3.271ha, dân số dự kiến 70.000 người. Mỹ Lộc được xem là vùng sinh thái và vùng dự trữ phát triển của đô thị, góp phần duy trì không gian xanh và vùng đệm giữa các khu vực đô thị hóa.
Tuy nhiên, Mỹ Lộc không hoàn toàn đứng ngoài làn sóng đô thị hóa.
Đồ án đề xuất xây dựng khu hành chính mới của xã tại trục Quốc lộ 50B, kết hợp hồ điều hòa trung tâm, quảng trường ven hồ và các trung tâm hỗn hợp.
Một điểm đáng chú ý khác là định hướng hình thành trung tâm TOD quanh ga đường sắt đô thị Thuận Thành trên QL50, bố trí các chức năng như logistics, thương mại, văn phòng, đào tạo đại học - nghề và bệnh viện lớn.
Tuy vậy, nguyên tắc xuyên suốt đối với Mỹ Lộc vẫn là hạn chế đô thị hóa lan rộng và ưu tiên bảo vệ quỹ đất nông nghiệp công nghệ cao.
Phước Vĩnh Tây: Đô thị sinh thái gần 200.000 dân phía Nam Vành đai 4
Một trong những khu vực thay đổi đáng chú ý nhất là Phước Vĩnh Tây.
Phân khu D có diện tích khoảng 3.435,40ha, nhưng quy mô dân số dự báo lên tới 199.000 người, cao thứ hai trong 5 phân khu, chỉ sau xã Cần Giuộc.
Phước Vĩnh Tây được định hướng là đô thị sinh thái, du lịch, dịch vụ hỗ trợ cảng, đóng vai trò vùng chuyển tiếp giữa trung tâm Cần Giuộc với khu kinh tế cảng biển Tân Tập.
Không gian phát triển chính nằm phía Nam Vành đai 4, nơi dự kiến tập trung các khu đô thị sinh thái, nhà ở chất lượng cao, dịch vụ thương mại, logistics và các chức năng phụ trợ cảng biển.
Ven sông Cần Giuộc có thể hình thành các trung tâm hỗn hợp, đồng thời khuyến khích một số công trình cao tầng tạo điểm nhấn. Tuy nhiên, mật độ xây dựng nhìn chung được kiểm soát thấp hơn vùng lõi để bảo vệ hệ thống mặt nước, hành lang xanh và vùng trũng thấp.
Với quy mô gần 200.000 người, Phước Vĩnh Tây có thể trở thành một trong những cực đô thị mới lớn nhất của Cần Giuộc trong tương lai.
Tân Tập: “Thủ phủ” cảng biển - logistics - công nghiệp với 145.000 dân
Phân khu E - xã Tân Tập có quy mô khoảng 6.016,68ha, gần tương đương xã Cần Giuộc về diện tích, dân số dự báo khoảng 145.000 người.
Nếu xã Cần Giuộc là trung tâm hành chính - thương mại thì Tân Tập được xác định là cực kinh tế biển, tập trung cảng biển, logistics và công nghiệp.
Khu vực này tiếp giáp sông Soài Rạp và Cảng Quốc tế Long An, được định hướng phát triển hệ thống cảng, trung tâm logistics, công nghiệp gắn cảng, dịch vụ hậu cần và các khu đô thị phụ trợ.
Tân Tập cũng là nơi tập trung nhiều khu công nghiệp quy mô lớn. Theo danh mục trong hồ sơ, ngoài các KCN đã có và đang triển khai, tầm nhìn đến năm 2050 còn có KCN Tân Tập 2 khoảng 800ha, KCN Long Hậu - Tân Tập giai đoạn 2 khoảng 200ha.
Cảng Quốc tế Long An được xác định là một trong những hạt nhân tăng trưởng, gắn với khu kinh tế chuyên biệt và chuỗi logistics - công nghiệp phía Đông Nam Cần Giuộc.
Một Cần Giuộc với 5 cực phát triển thay vì một trung tâm duy nhất
Điểm lớn nhất của đồ án lần này không đơn thuần nằm ở việc mở thêm khu đô thị hay đường giao thông, mà là thay đổi hoàn toàn cấu trúc phát triển của Cần Giuộc.
Thay vì phát triển tập trung quanh khu vực trung tâm cũ, Cần Giuộc được tổ chức thành 5 cực với chức năng khác nhau: Cần Giuộc là hạt nhân hành chính - thương mại; Phước Lý là cửa ngõ TP.HCM; Mỹ Lộc giữ vai trò nông nghiệp công nghệ cao; Phước Vĩnh Tây trở thành đô thị sinh thái; còn Tân Tập là cực công nghiệp - logistics - cảng biển.
Các cực này sẽ được liên kết bằng Cao tốc Bến Lức - Long Thành, Vành đai 4, hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ, đường sắt đô thị và các trung tâm TOD.
Nếu quy hoạch được triển khai theo định hướng này, Cần Giuộc sẽ không còn đơn thuần là một đô thị vệ tinh sát TP.HCM, mà được chuẩn bị cho một không gian đô thị hơn 835.000 dân, trong đó từng xã sẽ hình thành một vai trò phát triển rất khác so với hiện nay.