Khơi dậy tiềm năng từ chăn nuôi hàng hóa
Là xã vùng cao của tỉnh Sơn La được hình thành trên cơ sở sáp nhập ba xã Bó Mười, Liệp Tè và Mường Khiêng, xã Mường Khiêng là nơi sinh sống của nhiều đồng bào dân tộc như H'Mông, Thái, La Ha cùng một bộ phận người Kinh.
Trước đây, điều kiện giao thông cách trở, sản xuất chủ yếu mang tính tự cung, tự cấp khiến đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với lợi thế địa hình đồi núi và diện tích đồng cỏ tự nhiên rộng lớn, địa phương đã lựa chọn phát triển chăn nuôi đại gia súc theo hướng hàng hóa, từng bước chuyển đổi từ quy mô nhỏ lẻ sang sản xuất có giá trị kinh tế cao.
Đây được xem là hướng đi phù hợp giúp nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và tạo động lực quan trọng trong xây dựng nông thôn mới.
Gia đình anh Lò Văn Toán, ở bản Phai Xe, là một minh chứng điển hình. Năm 2016, từ nguồn vốn vay ưu đãi 30 triệu đồng của Ngân hàng Chính sách xã hội, anh mạnh dạn đầu tư nuôi dê sinh sản.
Từ vài con dê giống ban đầu, đến nay gia đình anh duy trì đàn dê khoảng 20 con. Mỗi năm, đàn dê sinh sản hai lứa, mỗi lứa trung bình hai con, mang lại nguồn thu ổn định, giúp gia đình từng bước mở rộng sản xuất và chính thức thoát nghèo vào năm 2025.
"Con cá đi sau cây lúa" - Mô hình mang lại giá trị kép
Không chỉ ở Sơn La, nhiều địa phương vùng khó khăn khác cũng đang tìm thấy hướng đi phù hợp dựa trên lợi thế tự nhiên.
Tại xã Tân Mỹ, tỉnh Quảng Trị, đồng bào Vân Kiều đang từng bước thay đổi sinh kế nhờ nguồn vốn tín dụng ưu đãi kết hợp khai thác hiệu quả sản phẩm chủ lực của địa phương.
Nổi bật là mô hình "con cá đi sau cây lúa". Sau mỗi vụ thu hoạch lúa, người dân tận dụng diện tích ruộng để nuôi các loại cá nước ngọt như cá rô phi, cá trắm, cá chép.
Mô hình không chỉ khai thác hiệu quả diện tích mặt nước sẵn có mà còn góp phần cải tạo môi trường đồng ruộng, hạn chế sâu bệnh, tạo điều kiện thuận lợi cho vụ lúa tiếp theo.
Ông Lê Xuân Ngọc, thôn Tân Hạ, cho biết trước đây phần lớn diện tích ruộng đều bỏ không sau mỗi vụ lúa, hiệu quả sử dụng đất chưa cao. Những năm gần đây, người dân mạnh dạn chuyển sang nuôi cá nước ngọt, mở ra nguồn thu nhập mới.
Hiện toàn xã có khoảng 10 ha nuôi cá, tổng vốn đầu tư ban đầu gần 150 triệu đồng, trong đó khoảng 120 triệu đồng dành cho cải tạo mặt bằng, ao nuôi và khoảng 30 triệu đồng đầu tư con giống, thức ăn cùng các chi phí khác.
Sau mỗi vụ nuôi, doanh thu đạt khoảng 300 triệu đồng, mang lại nguồn thu đáng kể, góp phần cải thiện đời sống của nhiều hộ dân.
Theo Chủ tịch UBND xã Tân Mỹ Nguyễn Văn Vương, nâng cao thu nhập là tiêu chí cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới. Vì vậy, địa phương xác định phát triển các mô hình kinh tế phù hợp như nuôi cá kết hợp trồng lúa là giải pháp quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, tạo việc làm, tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững.
Sinh kế ổn định - Chìa khóa xây dựng nông thôn mới bền vững
Thực tiễn tại Mường Khiêng và Tân Mỹ cho thấy, dù cách xa nhau về địa lý nhưng đều có điểm chung là xuất phát từ những vùng còn nhiều khó khăn, nơi tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số với điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế.
Điểm đáng ghi nhận là cả hai địa phương đều lựa chọn phát triển sinh kế dựa trên lợi thế sẵn có thay vì chạy theo những mô hình thiếu tính thực tiễn.
Theo Chủ tịch UBND xã Mường Khiêng Lường Văn Quyết, địa phương đang tập trung khai thác hiệu quả diện tích đồng cỏ tự nhiên, nguồn thức ăn sẵn có cùng kinh nghiệm chăn nuôi của người dân để phát triển đàn gia súc theo hướng bền vững.
Mục tiêu của xã là đưa chăn nuôi trở thành ngành kinh tế chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo và hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
Trong khi đó, mô hình "con cá đi sau cây lúa" tại Tân Mỹ đang chứng minh hiệu quả rõ rệt khi giúp gia tăng giá trị trên cùng một đơn vị diện tích canh tác mà không cần mở rộng đất sản xuất.
Khi sinh kế được bảo đảm, người dân không chỉ có điều kiện tái đầu tư phát triển kinh tế, chăm lo giáo dục cho con em, nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tích cực đóng góp công sức, nguồn lực để xây dựng cộng đồng.
Thực tế từ Mường Khiêng (Sơn La) và Tân Mỹ (Quảng Trị) cho thấy, xây dựng nông thôn mới ở vùng khó khăn không bắt đầu từ những công trình quy mô lớn mà trước hết phải bắt đầu từ việc tạo dựng sinh kế bền vững cho người dân.
Khi thu nhập được cải thiện, nội lực của cộng đồng được phát huy, các tiêu chí nông thôn mới sẽ không còn là áp lực mà trở thành mục tiêu hoàn toàn có thể đạt được. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nông thôn mới thực chất, lâu dài và bền vững ở những vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn.