Thay đổi tư duy sản xuất để thoát nghèo bền vững
Tại nhiều địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc chuyển đổi phương thức sản xuất đang trở thành chìa khóa giúp người dân nâng cao hiệu quả kinh tế và từng bước thoát nghèo.
Sau sáp nhập, xã Tam Giang có hơn 5.800 hộ dân với trên 25.300 nhân khẩu thuộc 21 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 51% dân số. Trước đây, phần lớn người dân sản xuất theo tập quán truyền thống, quy mô nhỏ lẻ nên năng suất và hiệu quả kinh tế còn hạn chế.
Từ khi Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình 1719) được triển khai, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường. Nhiều hộ dân được hỗ trợ giống cây trồng, phân bón, máy móc sản xuất và tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư phát triển kinh tế.
Gia đình ông Y Nôp Niê ở buôn Trăp là một trong những điển hình cho sự thay đổi đó. Từng thuộc diện hộ nghèo với nguồn thu nhập bấp bênh từ những diện tích cà phê già cỗi, năm 2022 ông được tiếp cận nguồn vốn chính sách 116 triệu đồng để đầu tư cải tạo vườn cà phê và phát triển cây sầu riêng.
Không dừng lại ở hỗ trợ vốn, ông còn tích cực tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình sản xuất hiệu quả để áp dụng vào thực tế. Nhờ chăm sóc đúng quy trình, vườn cây phát triển tốt, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Đến năm 2023, gia đình ông đã thoát nghèo. Hiện nay, ông sở hữu 3 ha cà phê sản xuất theo hướng bền vững cùng hơn 200 cây sầu riêng đang cho thu hoạch. Riêng vụ mùa vừa qua, mô hình kinh tế của gia đình mang về doanh thu hơn 400 triệu đồng.
“Trước đây, gia đình tôi chỉ phụ thuộc vào cây cà phê nên thu nhập không ổn định. Nhờ được hỗ trợ vốn và hướng dẫn kỹ thuật, chúng tôi mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, đầu tư bài bản hơn nên đời sống ngày càng khấm khá”, ông Y Nôp Niê chia sẻ.
Liên kết sản xuất mở hướng đi mới cho nông dân
Không chỉ tại Tam Giang, nhiều địa phương khác cũng đang phát huy hiệu quả các dự án liên kết sản xuất nhằm nâng cao thu nhập cho người dân.
Được hình thành trên cơ sở sáp nhập ba xã Ea Bông, Ea Na và Dray Sáp, xã Ea Na hiện đang triển khai nhiều mô hình tái canh cà phê hiệu quả với tỷ lệ cây sống đạt trên 80%.
Nổi bật là Dự án hỗ trợ liên kết trong sản xuất và tiêu thụ cà phê được triển khai từ nguồn lực của Dự án 3 thuộc Chương trình 1719. Dự án được thực hiện trên diện tích 69 ha với sự tham gia của 71 hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại các buôn Kla, Tuôr A và Tuôr B.
Điểm đáng chú ý là Công ty Cổ phần Êđê Café không chỉ hỗ trợ kỹ thuật mà còn cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho người dân. Tham gia dự án, các hộ được hỗ trợ 50% chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đạt chuẩn, đồng thời được hướng dẫn quy trình sản xuất và bảo quản cà phê theo tiêu chuẩn VietGAP.
Nhờ đó, năng suất và chất lượng sản phẩm từng bước được nâng cao, giúp thu nhập bình quân của các hộ dân dự kiến tăng hơn 10% mỗi vụ.
Những mô hình liên kết sản xuất như vậy đang góp phần thay đổi tập quán canh tác truyền thống, từng bước đưa sản xuất nông nghiệp của đồng bào dân tộc thiểu số phát triển theo hướng chuyên nghiệp, bền vững và gắn với thị trường.
Trao "cần câu" để người dân chủ động phát triển kinh tế
Tại xã Suối Trai, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số trong cộng đồng dân cư của 15 thôn, buôn, các chương trình hỗ trợ sinh kế đang phát huy hiệu quả rõ nét.
Thông qua nhiều nguồn vốn khác nhau, địa phương đã trao gần 200 con bò giống cho các hộ nghèo. Từ nguồn hỗ trợ này, nhiều gia đình đã phát triển đàn bò, tạo nguồn thu nhập ổn định và từng bước vươn lên thoát nghèo.
Gia đình anh Ksor Y Thư ở thôn Kiến Thiết là một trong những hộ được hỗ trợ bò giống. Theo anh, đây không chỉ là tài sản có giá trị mà còn là động lực để gia đình tiếp tục đầu tư phát triển các mô hình kinh tế khác trong tương lai.
Bên cạnh hỗ trợ vật nuôi, địa phương còn triển khai nhiều chương trình hỗ trợ cây giống, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và xây dựng nông thôn mới.
Theo lãnh đạo xã Suối Trai, mục tiêu lâu dài không chỉ là hỗ trợ sinh kế trước mắt mà còn giúp người dân hình thành các mô hình kinh tế phù hợp, tạo nền tảng phát triển bền vững trong tương lai.
Đầu tư hạ tầng, tạo nền tảng phát triển lâu dài
Tại xã Ea Ly, việc đầu tư hệ thống trạm bơm và kênh mương Ea Lâm 1, Ea Lâm 2 và Tân Lập đã mang lại những thay đổi tích cực cho sản xuất nông nghiệp.
Nhờ hệ thống thủy lợi được hoàn thiện, người dân hiện có thể canh tác lúa nước trên diện tích khoảng 300 ha, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và tạo điều kiện để phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn.
Song song đó, địa phương cũng từng bước hình thành các vùng chuyên canh cây ăn trái như sầu riêng, mắc ca, vải... tạo thêm động lực phát triển kinh tế cho người dân.
Theo lãnh đạo xã Ea Ly, việc hỗ trợ sinh kế gắn với đầu tư hạ tầng và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc là nền tảng quan trọng để địa phương hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Tạo động lực phát triển cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Giai đoạn 2026 - 2030, toàn tỉnh có 81/102 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 51 xã đặc biệt khó khăn cùng 704 thôn đặc biệt khó khăn.
Thời gian qua, tỉnh đã tập trung triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia theo hướng đầu tư có trọng tâm, ưu tiên vùng sâu, vùng xa và địa bàn khó khăn.
Đến nay, địa phương đã hỗ trợ xây dựng 481 dự án phát triển sản xuất và đa dạng hóa sinh kế cho 7.278 hộ dân. Các dự án cơ bản phát huy hiệu quả, tạo thêm nguồn lực giúp người dân cải thiện đời sống, từng bước thoát nghèo và vươn lên làm giàu chính đáng.
Những mô hình hỗ trợ sinh kế không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trước mắt mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao năng lực tự chủ của người dân. Đây chính là nền tảng quan trọng để vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống trong những năm tới./.
