UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành kế hoạch tổ chức bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn (CNNT) tiêu biểu cấp tỉnh năm 2026.
Kỳ bình chọn năm nay được tổ chức trong bối cảnh các cơ sở công nghiệp nông thôn đang ngày càng chú trọng chế biến sâu, đổi mới công nghệ, nâng cấp bao bì và xây dựng thương hiệu thay vì chủ yếu cung cấp sản phẩm thô.
Mục tiêu của Khánh Hòa là lựa chọn 60 sản phẩm tiêu biểu cấp tỉnh. Quan trọng hơn, từ quá trình bình chọn, những sản phẩm có chất lượng, khả năng phát triển sản xuất và tiềm năng thị trường sẽ có thêm điều kiện được hỗ trợ để tiếp tục nâng cấp, hướng tới bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu cấp quốc gia năm 2027.
Hội tụ những sản phẩm đặc trưng của địa phương
Kỳ bình chọn năm 2026 tiếp tục tập trung vào ba nhóm sản phẩm chủ lực, phản ánh tương đối rõ thế mạnh nguyên liệu, nghề truyền thống và năng lực sản xuất của Khánh Hòa.
Trong đó, nhóm chế biến nông, lâm, thủy sản và thực phẩm tiếp tục giữ vai trò trụ cột.
Bên cạnh những sản phẩm gắn với thế mạnh vùng biển như chả cá Nha Trang, chả cá Vạn Giã, hải sản chế biến ăn liền, nước mắm truyền thống Nha Trang, Cà Ná..., danh mục đăng ký năm nay còn cho thấy xu hướng phát triển mạnh của các dòng nông sản chế biến sâu.
Sầu riêng sấy lạnh Khánh Sơn, xoài sấy dẻo Cam Lâm, rượu nho Phan Rang, táo sấy tách hạt, mủ trôm hòa tan, hành tỏi đóng gói, thịt cừu, nấm linh chi... là những sản phẩm cho thấy cách tiếp cận mới trong khai thác giá trị nông sản địa phương.
Thay vì chủ yếu bán nguyên liệu thô, nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ đã đầu tư công nghệ sấy lạnh, chiết xuất, đóng gói chân không nhằm kéo dài thời gian bảo quản, giữ chất lượng sản phẩm và từng bước chuẩn hóa các tiêu chí về an toàn thực phẩm.
Sự dịch chuyển từ sản xuất thô sang chế biến cũng mở ra khả năng gia tăng giá trị trên cùng một nguồn nguyên liệu, đồng thời giúp sản phẩm thuận lợi hơn khi tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và hình thức.
Đưa bản sắc địa phương vào những sản phẩm có giá trị cao
Ở nhóm thủ công mỹ nghệ, sự kết hợp giữa giá trị văn hóa truyền thống và nhu cầu tiêu dùng hiện đại đang mở ra hướng phát triển mới.
Từ nghệ thuật chế tác trầm hương Vạn Giã, mỹ nghệ vỏ ốc xứ biển Nha Trang đến gốm Bàu Trúc, dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, những giá trị nghề truyền thống đang được khai thác theo hướng tạo ra các sản phẩm có tính ứng dụng và khả năng thương mại cao hơn.
Đặc biệt, khi du lịch phát triển, các sản phẩm thủ công không chỉ phục vụ nhu cầu sử dụng thông thường mà còn có thể trở thành quà tặng mang dấu ấn điểm đến.
Vì vậy, bên cạnh kỹ thuật chế tác, việc đổi mới kiểu dáng, thiết kế bao bì và xây dựng câu chuyện cho sản phẩm được kỳ vọng sẽ giúp nhóm thủ công mỹ nghệ tiếp cận phân khúc khách hàng cao cấp và thị trường quà tặng du lịch.
Trầm hương tiếp tục là một trong những nhóm sản phẩm chủ lực, có lợi thế về thương hiệu và giá trị đặc trưng của địa phương.
Những sáng kiến cơ khí giải bài toán cho sản xuất
Nhóm thiết bị, máy móc, dụng cụ cơ khí và sản phẩm công nghiệp tuy có số lượng cơ sở tham gia không lớn nhưng mang một ý nghĩa khác: trực tiếp giải quyết những nhu cầu trong quá trình sản xuất.
Các sản phẩm như máy sấy nông sản đa năng, thiết bị sục khí tự động trong nuôi trồng thủy sản hay dây chuyền chế biến cà phê quy mô nhỏ được kỹ sư, thợ cơ khí địa phương nghiên cứu, cải tiến từ chính nhu cầu thực tế.
Việc ứng dụng các thiết bị cơ khí trong nước giúp cơ sở sản xuất tối ưu chi phí vận hành, giảm sức lao động và từng bước nâng cao năng suất.
Ông Trương Văn Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh, cho biết bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu không chỉ là một hoạt động của Chương trình khuyến công mà còn là giải pháp nhằm phát hiện, tôn vinh và hỗ trợ những sản phẩm có chất lượng, giá trị gia tăng cao.
Đây đồng thời là bước cụ thể hóa Chương trình khuyến công giai đoạn 2026 - 2030, hướng khu vực công nghiệp nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập.
Danh hiệu là điểm khởi đầu, không phải đích đến
Thực tế từ những doanh nghiệp đã nhiều lần được công nhận cho thấy danh hiệu CNNT tiêu biểu chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành động lực để doanh nghiệp tiếp tục đổi mới.
Ông Lê Bền, Phó Giám đốc Công ty TNHH Trí Tín, cho biết để trở thành sản phẩm CNNT tiêu biểu, sản phẩm phải đáp ứng hệ thống tiêu chí đánh giá về năng lực phát triển sản xuất, hiệu quả kinh tế, chất lượng, giá trị văn hóa, tính đổi mới sáng tạo và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.
Các sản phẩm rong nho của doanh nghiệp dù đã được công nhận là sản phẩm CNNT tiêu biểu ở cấp tỉnh, khu vực và quốc gia nhưng sau mỗi lần được vinh danh vẫn tiếp tục được cải tiến.
“Chúng tôi hy vọng trong đợt bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu sắp tới, các sản phẩm của công ty sẽ tiếp tục được vinh danh”, ông Lê Bền chia sẻ.
Câu chuyện của những sản phẩm đã đi từ cấp tỉnh tới cấp quốc gia cũng cho thấy giá trị của chương trình không chỉ nằm ở một chứng nhận, mà quan trọng hơn là tạo động lực để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào chất lượng, công nghệ và thị trường.
Bỏ bình chọn cấp xã, tăng tính chủ động từ cơ sở
Một điểm mới đáng chú ý của kỳ bình chọn năm 2026 là Khánh Hòa không tổ chức bình chọn cấp xã mà tập trung thực hiện trực tiếp ở cấp tỉnh.
UBND tỉnh đồng thời giao UBND các xã, phường chủ động tuyên truyền, vận động và hỗ trợ tối thiểu ba cơ sở sản xuất trên địa bàn hoàn thiện hồ sơ đăng ký tham gia.
Việc giảm khâu trung gian được kỳ vọng rút ngắn quy trình, giảm chi phí và áp lực thủ tục hành chính cho cơ sở sản xuất, đồng thời tạo điều kiện để các chủ thể tiếp cận nhanh hơn với quá trình đánh giá chuyên môn cấp tỉnh.
Cách làm này cũng đặt vai trò của chính quyền cơ sở ở một vị trí mới: không trực tiếp tổ chức một vòng bình chọn riêng nhưng phải chủ động tìm kiếm, phát hiện và hỗ trợ những sản phẩm có tiềm năng trên địa bàn.
Từ 60 sản phẩm cấp tỉnh đến mục tiêu quốc gia năm 2027
Một bài toán lớn hơn được đặt ra sau bình chọn là làm thế nào để những sản phẩm được vinh danh thực sự đi xa hơn trên thị trường.
Mục tiêu không chỉ là đưa sản phẩm vào các hội chợ hay điểm giới thiệu, mà còn hướng tới hệ thống bán lẻ hiện đại, chuỗi siêu thị lớn và các sàn thương mại điện tử trong nước cũng như quốc tế.
Vì vậy, chương trình năm 2026 được định hướng gắn bình chọn với hỗ trợ đổi mới công nghệ, hoàn thiện mẫu mã, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng thị trường.
Đây cũng là bước chuẩn bị để lựa chọn những sản phẩm có tiềm năng tham gia bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu cấp quốc gia năm 2027.
Sau hơn 10 năm triển khai, chương trình đã tạo được nền tảng đáng kể. Trong giai đoạn 2013 - 2025, Khánh Hòa có 479 sản phẩm của 297 cơ sở tham gia bình chọn cấp tỉnh, trong đó 244 sản phẩm được công nhận.
Đáng chú ý, 33 sản phẩm của 33 cơ sở đã được Bộ Công Thương công nhận là sản phẩm CNNT tiêu biểu cấp quốc gia.
Những con số này cho thấy một bộ phận sản phẩm công nghiệp nông thôn của địa phương đã từng bước vượt khỏi phạm vi thị trường nhỏ lẻ, tạo dựng được vị trí và khả năng cạnh tranh ở quy mô rộng hơn.
Tạo “đường băng” cho sản phẩm sau bình chọn
Theo ông Nguyễn Sanh Đương, Phó Giám đốc Sở Công Thương, UBND tỉnh đã giao Sở Công Thương làm cơ quan thường trực, phối hợp với Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch triển khai các giải pháp hỗ trợ sau bình chọn.
Theo đó, những cơ sở có sản phẩm đoạt giải sẽ được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn từ chương trình khuyến công để đổi mới dây chuyền công nghệ, nâng cấp nhà xưởng và chuẩn hóa bao bì, nhãn mác.
Tỉnh cũng sẽ chủ động kết nối các sản phẩm tham gia chuỗi hội chợ kết nối cung cầu, triển lãm thương mại quy mô quốc gia và hỗ trợ xây dựng điểm bán hàng đặc sản tại các khu du lịch trọng điểm.
Đây là bước quan trọng bởi một sản phẩm được công nhận chỉ thực sự phát huy giá trị khi danh hiệu được chuyển hóa thành năng lực sản xuất tốt hơn, thương hiệu mạnh hơn và thị trường rộng hơn.
Từ những sản phẩm của biển, nông sản vùng núi đến trầm hương, thủ công mỹ nghệ hay những sáng kiến cơ khí phục vụ sản xuất, công nghiệp nông thôn Khánh Hòa đang sở hữu nguồn sản phẩm đa dạng.
Nếu quá trình bình chọn được kết nối hiệu quả với khuyến công, đổi mới công nghệ, xúc tiến thương mại và hệ thống phân phối, 60 sản phẩm được lựa chọn trong năm 2026 sẽ không chỉ là những sản phẩm được vinh danh ở cấp tỉnh. Đây còn có thể trở thành lực lượng sản phẩm nòng cốt, tạo sức bật để thương hiệu công nghiệp nông thôn Khánh Hòa tiến xa hơn trên thị trường và hướng tới cấp quốc gia năm 2027.