Công nghệ số thay đổi cách tổ chức sản xuất
Hà Nội đang thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao và công nghệ số vào sản xuất nông nghiệp, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp thông minh, nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng kết nối thị trường. Từ theo dõi điều kiện thời tiết, đất đai, cây trồng đến quản lý thông tin sản phẩm, công nghệ đang trở thành công cụ hỗ trợ nông dân và hợp tác xã tổ chức sản xuất hiệu quả hơn.
Tại Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn, công nghệ đã được đưa vào nhiều khâu trong quá trình sản xuất. Hiện hợp tác xã có gần 30ha đất tại phường Chương Mỹ và Mộc Châu (Sơn La), chuyên sản xuất rau, củ, quả theo các quy trình hữu cơ, VietGAP và GlobalGAP, với hơn 30 chủng loại sản phẩm như cải bắp, cải bó xôi, cải chíp, cải canh, cà chua và củ cải tròn.
Ông Hoàng Văn Thám, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn, cho biết đơn vị là một trong những hợp tác xã đầu tiên trên địa bàn phường Chương Mỹ tiếp cận và ứng dụng công nghệ viễn thám, hệ thống quan trắc thời tiết vào sản xuất rau an toàn.
Cụ thể, trạm thời tiết thông minh iMentos 3.3 A-G kết hợp hệ thống quan trắc và camera truyền hình ảnh về khu nhà điều hành. Với bán kính phủ sóng 15km, trạm cung cấp các thông số như nhiệt độ, tốc độ gió, lượng mưa và độ ẩm đất. Những dữ liệu này giúp hợp tác xã theo dõi điều kiện sản xuất, nắm bắt tình hình sinh trưởng của cây trồng, nhận diện nguy cơ sâu bệnh và chủ động xây dựng kế hoạch canh tác.
Theo ông Hoàng Văn Thám, việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và các công cụ AI còn hỗ trợ hợp tác xã quản lý sản xuất, kết nối khách hàng và minh bạch thông tin sản phẩm. Nhờ đó, sản phẩm của đơn vị tiếp cận được nhiều kênh phân phối ổn định.
Hiện mỗi tháng, hợp tác xã cung cấp hơn 100 tấn rau, củ cho hệ thống siêu thị tại 12 tỉnh, thành phố, cùng các trường học, bếp ăn công nghiệp và bệnh viện.
Thực tế từ mô hình Chúc Sơn cho thấy, ứng dụng công nghệ không chỉ dừng ở việc theo dõi điều kiện canh tác mà còn có thể hỗ trợ kết nối hoạt động sản xuất với thị trường tiêu thụ. Khi thông tin sản xuất được quản lý tốt hơn, hợp tác xã có thêm cơ sở để tổ chức nguồn cung, đáp ứng yêu cầu của các kênh phân phối và từng bước nâng cao tính minh bạch của sản phẩm.
Đưa công nghệ vào đồng ruộng, nâng cao hiệu quả canh tác
Không chỉ được sử dụng trong quản lý, công nghệ cao còn từng bước tham gia trực tiếp vào các công đoạn sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội, từ gieo sạ đến chăm sóc cây trồng.
Trong vụ mùa năm 2026, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Quảng Phú Cầu, xã Ứng Thiên, đã sử dụng máy bay không người lái để gieo sạ lúa. Theo ông Nguyễn Hữu Hiền, Giám đốc hợp tác xã, thiết bị có năng suất gieo sạ khoảng 3–4ha/giờ. Trong điều kiện thời tiết thuận lợi và độ thuần đồng ruộng cao, diện tích gieo sạ có thể đạt 20–25ha/ngày.
So với phương thức sạ thủ công, máy bay không người lái giúp phân bổ hạt giống tương đối đồng đều, hạn chế dấu chân trên mặt ruộng, đồng thời giảm nhu cầu lao động trực tiếp và chi phí sản xuất.
Việc đưa thiết bị hiện đại vào đồng ruộng cho thấy cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ có thể hỗ trợ giải quyết những khâu đòi hỏi nhiều công lao động, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, việc lựa chọn công nghệ cần phù hợp với điều kiện đồng ruộng, quy mô sản xuất và khả năng đầu tư của từng hợp tác xã, hộ nông dân.
Hà Nội định hướng phát triển nông nghiệp thông minh đến năm 2030
Theo ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thực hiện Kế hoạch số 73/KH-UBND ngày 12/3/2025 của UBND thành phố về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến năm 2030, Hà Nội định hướng đẩy mạnh ứng dụng AI kết hợp với Internet vạn vật (IoT) để giám sát các thông số về đất đai, độ ẩm và dinh dưỡng cây trồng theo thời gian thực.
Việc kết nối dữ liệu được kỳ vọng hỗ trợ đưa ra quyết định canh tác chính xác hơn, từ quản lý vùng nguyên liệu đến tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Hiện nay, Hà Nội có hơn 900ha diện tích trồng trọt áp dụng công nghệ số và hơn 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đây là nền tảng để thành phố tiếp tục thúc đẩy đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản và phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại.
Theo định hướng của thành phố, nông nghiệp Hà Nội sẽ phát triển theo hướng sinh thái, nông nghiệp đô thị hiện đại, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số, hướng tới nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Cùng với đó là yêu cầu chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố khuyến khích doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, hợp tác xã, chủ trang trại và nông dân tham gia các mô hình thử nghiệm đổi mới sáng tạo. Việc chuyển giao và nhân rộng công nghệ được định hướng ưu tiên những giải pháp phù hợp với thực tiễn, dễ sử dụng, có chi phí hợp lý và chứng minh được hiệu quả về năng suất, chất lượng, môi trường hoặc khả năng giảm chi phí.
Kết nối dữ liệu, tạo nền tảng nâng cao giá trị nông sản
Từ hệ thống quan trắc thời tiết đến máy bay không người lái gieo sạ lúa, các mô hình tại Hà Nội cho thấy công nghệ đang từng bước được ứng dụng ở cả khâu quản lý và trực tiếp sản xuất. Đây là cơ sở để nông nghiệp Thủ đô tiếp tục chuyển từ phương thức canh tác dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản lý sản xuất có sự hỗ trợ của dữ liệu và công nghệ.
Trong giai đoạn tới, việc kết nối dữ liệu với AI, IoT và các công nghệ tự động hóa có thể giúp nông dân theo dõi sản xuất chính xác hơn, hợp tác xã và doanh nghiệp kiểm soát chuỗi cung ứng hiệu quả hơn, đồng thời hỗ trợ minh bạch thông tin về nguồn gốc và chất lượng nông sản.
Để quá trình chuyển đổi số phát huy hiệu quả, bên cạnh đầu tư thiết bị, cần chú trọng khả năng tiếp cận công nghệ, hướng dẫn sử dụng và lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế. Khi công nghệ được triển khai đúng nhu cầu và gắn với thị trường tiêu thụ, nông nghiệp thông minh sẽ có thêm điều kiện phát triển theo hướng hiệu quả, bền vững và gia tăng giá trị cho nông sản Hà Nội.