Từ ngày 16 - 31/7/2026, các thành viên WTO ban hành 53 thông báo SPS mới, tập trung vào dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm, kiểm dịch và yêu cầu nhập khẩu.
Nhiều thị trường đồng loạt siết chặt tiêu chuẩn SPS
Theo tổng hợp của Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong giai đoạn từ ngày 16 - 31/7/2026, các thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã ban hành tổng cộng 53 thông báo SPS, gồm 48 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 15 thông báo đã chính thức có hiệu lực.
Các quy định mới chủ yếu tập trung vào việc sửa đổi mức dư lượng tối đa (MRL) của thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch động, thực vật, yêu cầu đối với phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi cũng như vật liệu tiếp xúc với thực phẩm.
Động thái này cho thấy các thị trường nhập khẩu đang tăng cường các biện pháp kiểm soát nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và nâng cao các yêu cầu kỹ thuật đối với hàng hóa nhập khẩu.
Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) đã ban hành ba thông báo quan trọng liên quan đến điều kiện nhập khẩu động vật và cấp phép phụ gia thức ăn chăn nuôi.
Cụ thể, Quy định 2026/1052 sửa đổi các quy định về việc đưa vào EU, vận chuyển và xử lý các lô hàng động vật, sản phẩm sinh sản và sản phẩm có nguồn gốc động vật. Quy định mới loại gelatin và collagen khỏi phạm vi điều chỉnh, bổ sung cơ chế ngoại lệ đối với việc nhập khẩu chim phục vụ mục đích bảo tồn, đồng thời làm rõ yêu cầu xử lý rủi ro đối với sữa và các sản phẩm từ trứng.
Ngoài ra, EU cũng cập nhật quy định về cấp phép sử dụng một số loại tinh dầu làm chất tạo hương trong phụ gia thức ăn chăn nuôi, đồng thời bổ sung thêm các yêu cầu nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng.
Tại Hoa Kỳ, các thông báo mới tập trung vào phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đáng chú ý, nước này tiếp tục loại bỏ một số phẩm màu thực phẩm đã lỗi thời như Citrus Red No.2 và Orange B, đồng thời đề xuất cho phép sử dụng ethyl cellulose làm chất kết dính trong thức ăn cho động vật nhai lại và điều chỉnh mức dư lượng tối đa đối với hoạt chất epyrifenacil.
Trong khi đó, Nhật Bản công bố tới tám thông báo sửa đổi MRL đối với nhiều hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật. Riêng hoạt chất tetraniliprole được điều chỉnh trên nhiều nhóm nông sản và sản phẩm có nguồn gốc động vật. Bên cạnh đó là hàng loạt hoạt chất khác như prosulfocarb, mepronil, carbaryl, triforine, kasugamycin, acephate và phenthoate cũng được cập nhật quy định mới.
Doanh nghiệp cần chuyển từ "đáp ứng" sang "chủ động thích ứng"
Không chỉ các thị trường lớn, nhiều quốc gia khác cũng đồng loạt điều chỉnh các quy định SPS trong thời gian qua.
Trong đó, Brazil là quốc gia có số lượng thông báo nhiều nhất với 17 thông báo, tập trung sửa đổi 44 chuyên luận liên quan đến hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, điều chỉnh mức dư lượng tối đa và thời gian cách ly của nhiều hoạt chất được sử dụng phổ biến. Quốc gia này cũng bổ sung thêm các yêu cầu về kiểm dịch thực vật đối với một số mặt hàng nhập khẩu.
Israel sửa đổi quy định đối với vật liệu tiếp xúc với thực phẩm theo hướng hài hòa với tiêu chuẩn mới của EU. Điểm đáng chú ý là lệnh cấm sử dụng Bisphenol A (BPA) trong vật liệu nhựa tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đồng thời tăng cường kiểm soát các chất thay thế có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Bên cạnh đó, Canada cập nhật các quy định về thức ăn chăn nuôi, chất ô nhiễm trong thực phẩm và mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Maroc sửa đổi tiêu chuẩn đối với nước xốt, mứt trái cây, gia vị, thảo mộc sấy khô và rượu vang. Chile cũng bổ sung các yêu cầu mới về vệ sinh thú y, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc đối với thịt lợn nhập khẩu.
Trao đổi với Báo Công Thương, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam cho biết, việc thường xuyên theo dõi các thông báo SPS của các thành viên WTO có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu.
Theo ông Nam, những thay đổi liên quan đến mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch, phụ gia thực phẩm hoặc quy định nhập khẩu nếu không được cập nhật kịp thời có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng hoặc gián đoạn xuất khẩu.
Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ "đáp ứng khi có yêu cầu" sang "chủ động thích ứng". Trước hết, cần kiểm soát chặt chẽ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ngay từ vùng nguyên liệu, chủ động lấy mẫu kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đầy đủ.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến các quy định về ghi nhãn, chất gây dị ứng, phụ gia thực phẩm cũng như vật liệu bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Đây là những lĩnh vực đang được EU tăng cường kiểm soát và đã có nhiều doanh nghiệp bị cảnh báo hoặc buộc thu hồi sản phẩm do không đáp ứng các yêu cầu mới.
Ông Ngô Xuân Nam cũng khuyến nghị doanh nghiệp nghiên cứu kỹ các quy định đối với sản phẩm có nguồn gốc động vật, đồng thời chuẩn bị cho lộ trình số hóa các thủ tục nhập khẩu của EU trong thời gian tới.
Đáng lưu ý, EU đánh giá rủi ro theo ngành hàng chứ không chỉ đối với từng doanh nghiệp riêng lẻ. Vì vậy, chỉ một trường hợp vi phạm cũng có thể khiến toàn bộ ngành hàng của Việt Nam bị tăng tần suất kiểm tra hoặc áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Trong bối cảnh các tiêu chuẩn SPS ngày càng được nâng cao trên phạm vi toàn cầu, việc tuân thủ đầy đủ các quy định không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định, hạn chế rủi ro thương mại mà còn góp phần bảo vệ uy tín, thương hiệu và nâng cao vị thế của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.