Sản lượng đường tăng mạnh, nhưng sản xuất tháng 8 giảm sâu
Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), trong 8 tháng đầu năm 2026, sản lượng đường thành phẩm của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn đạt khoảng 12,23 triệu tấn, tăng 20,6% so với mức 10,28 triệu tấn cùng kỳ năm 2025. Như vậy, sản lượng lũy kế tăng khoảng 1,95 triệu tấn so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, diễn biến theo tháng cho thấy hoạt động sản xuất đã chậm lại rõ rệt. Sau khi đạt mức cao trong những tháng đầu năm, sản lượng đường thành phẩm giảm còn khoảng 560.000 tấn trong tháng 5, 410.000 tấn trong tháng 6, 364.000 tấn trong tháng 7 và 295.000 tấn trong tháng 8.
Đáng chú ý, sản lượng tháng 8 giảm 40,6% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy mức tăng mạnh của sản lượng lũy kế 8 tháng chủ yếu được hình thành từ giai đoạn đầu năm, trong khi hoạt động sản xuất những tháng gần đây đã thu hẹp đáng kể.
Diễn biến này cần được nhìn trong mối liên hệ với chu kỳ sản xuất đường trong nước. Khi hoạt động ép mía và củ cải bước vào giai đoạn kết thúc, nguồn cung trong những tháng tiếp theo có xu hướng phụ thuộc nhiều hơn vào hoạt động chế biến đường thô nhập khẩu.
Năm 2025, sản lượng đường thành phẩm của Trung Quốc đạt khoảng 16,21 triệu tấn. Với 12,23 triệu tấn đã được sản xuất trong 8 tháng đầu năm 2026, thị trường sẽ tiếp tục theo dõi khả năng duy trì sản lượng cao trong những tháng cuối năm, cũng như diễn biến nguồn nguyên liệu phục vụ các nhà máy chế biến.
Nhập khẩu tháng 8 tăng mạnh, giá bình quân giảm sâu
Ở chiều thương mại, hoạt động nhập khẩu đường của Trung Quốc có sự tăng tốc đáng chú ý trong tháng 8.
Theo số liệu thương mại, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 650.000 tấn đường trong tháng 8/2026, với kim ngạch khoảng 1,654 tỷ nhân dân tệ. Dù lượng nhập khẩu vẫn thấp hơn 20,9% so với cùng kỳ năm 2025 và kim ngạch giảm 35,1%, đây là mức nhập khẩu theo tháng cao nhất kể từ đầu năm 2026.
Tính chung 8 tháng, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 2,25 triệu tấn đường, giảm 13,5% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch đạt khoảng 6,058 tỷ nhân dân tệ, giảm 29,3%.
Điểm đáng chú ý nằm ở chênh lệch giữa lượng và giá trị nhập khẩu. Trong tháng 8, giá nhập khẩu bình quân chỉ khoảng 2.545 nhân dân tệ/tấn, thấp hơn đáng kể mức khoảng 3.100 nhân dân tệ/tấn của cùng kỳ năm 2025. Tính bình quân 8 tháng, giá nhập khẩu khoảng 2.692 nhân dân tệ/tấn, so với 3.294 nhân dân tệ/tấn cùng kỳ năm trước.
Như vậy, dù lượng đường nhập khẩu lũy kế vẫn thấp hơn năm trước, chi phí nhập khẩu bình quân đã giảm đáng kể. Đây là yếu tố có thể cải thiện điều kiện mua nguyên liệu đối với các doanh nghiệp sử dụng đường nhập khẩu và các cơ sở tinh luyện trong nước.
Đáng chú ý, chỉ riêng tháng 8 đã nhập khoảng 650.000 tấn, trong khi 7 tháng đầu năm mới đạt khoảng 1,60 triệu tấn. Diễn biến này cho thấy hoạt động nhập khẩu đã tăng tốc rõ rệt vào cuối giai đoạn 8 tháng.
Nguồn cung dồi dào tạo sức ép lên thị trường
Sản lượng nội địa tăng mạnh trong 8 tháng đầu năm, cùng với lượng đường nhập khẩu tăng nhanh trong tháng 8, khiến cán cân nguồn cung trở thành yếu tố được thị trường đặc biệt quan tâm.
Trong bối cảnh đó, diễn biến giá đường trong nước sẽ phụ thuộc không chỉ vào lượng hàng sản xuất và nhập khẩu mà còn vào sức tiêu thụ thực tế, lượng tồn kho và tiến độ bước vào niên vụ sản xuất mới.
Với doanh nghiệp chế biến, việc giá nhập khẩu bình quân giảm có thể tạo thêm dư địa trong việc chủ động nguồn nguyên liệu. Tuy nhiên, nếu nguồn cung nội địa và nhập khẩu cùng duy trì ở mức cao trong khi tiêu thụ không tăng tương ứng, áp lực lên mặt bằng giá vẫn có thể xuất hiện.
Do đó, lượng đường thô cập cảng trong những tháng tới, cùng với tốc độ tiêu thụ trong nước, sẽ là những chỉ báo quan trọng đối với thị trường.
Trung Quốc siết điều kiện sản xuất và cấp phép đường
Bên cạnh diễn biến cung cầu, ngành đường Trung Quốc cũng đang đứng trước thay đổi về quản lý sản xuất.
Ngày 16/9/2026, Cục Quản lý Giám sát Thị trường Quốc gia Trung Quốc (SAMR) công bố dự thảo quy định chi tiết về kiểm tra cấp phép sản xuất đường để lấy ý kiến đến ngày 16/10. Đây là lần sửa đổi toàn diện đầu tiên đối với cơ chế quản lý cấp phép sản xuất đường sau khoảng hai thập kỷ.
Theo dự thảo, một trong những nội dung đáng chú ý là cấm bổ sung đường tinh bột vào thực phẩm đường, đồng thời không cho phép sử dụng đường phức hợp, siro phối chế hoặc bột trộn sẵn làm nguyên liệu để sản xuất, chế biến đường.
Cơ quan quản lý Trung Quốc cũng đề xuất mở rộng phạm vi cấp phép thành 10 nhóm nhỏ, đi kèm các yêu cầu cụ thể hơn đối với từng loại sản phẩm. Với đường đỏ, quy trình phải được thực hiện khép kín từ mía tươi qua ép, làm sạch, cô đặc đến kết tinh, không sử dụng loại đường khác để pha chế lại.
Đối với đường lỏng, dự thảo không cho phép chiết rót hoặc phân chia, đóng gói lại, đồng thời yêu cầu sử dụng hệ thống bồn chứa kín trong nhà xưởng. Các cơ sở sang chiết, đóng gói đường thành phẩm cũng phải kiểm soát chặt nguồn nguyên liệu, không được bổ sung nguyên liệu khác và phải thể hiện rõ thông tin "sang chiết đóng gói" cùng nhãn gốc trên bao bì.
Ngoài ra, dự thảo đề cập việc kiểm soát dư lượng SO2 trong công nghệ tẩy trắng sunfit theo tiêu chuẩn GB 2760 và yêu cầu lưu mẫu kiểm nghiệm trong thời gian tối thiểu 2 năm đối với những sản phẩm không ghi hạn sử dụng.
Những thay đổi này cho thấy cơ quan quản lý Trung Quốc đang hướng tới việc kiểm soát chặt hơn cả nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất lẫn khâu đóng gói đường. Trong bối cảnh sản lượng nội địa tăng, nhập khẩu có dấu hiệu phục hồi và giá nguyên liệu quốc tế giảm, việc siết điều kiện sản xuất có thể tác động đáng kể tới cấu trúc nguồn cung trong thời gian tới.
Về trước mắt, thị trường vẫn sẽ chịu tác động từ nguồn cung tương đối dồi dào. Tuy nhiên, tâm điểm quan sát đang dần chuyển sang niên vụ mía và củ cải 2026/27 tại Quảng Tây và Vân Nam, dự kiến bắt đầu trong tháng 10 và tháng 11.
Niên vụ mới là biến số đáng chú ý
Trong ngắn hạn, nguồn cung vẫn là yếu tố quan trọng đối với diễn biến thị trường đường Trung Quốc. Sản lượng lũy kế 8 tháng tăng mạnh, trong khi nhập khẩu tháng 8 đạt mức cao nhất từ đầu năm và giá nhập khẩu bình quân giảm đáng kể.
Tuy nhiên, diễn biến trong những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó đáng chú ý là tiến độ bước vào niên vụ mía và củ cải mới, lượng đường thô nhập khẩu, sản lượng chế biến và sức tiêu thụ trong nước.
Với những thay đổi đồng thời về sản xuất, nhập khẩu và điều kiện cấp phép, thị trường đường Trung Quốc đang bước vào giai đoạn có nhiều yếu tố cần theo dõi. Diễn biến nguồn cung trong niên vụ mới sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá xu hướng thị trường trong những tháng cuối năm 2026.