Diễn ra trong khuôn khổ Triển lãm Công nghệ Máy móc Nông nghiệp Quốc tế Việt Nam – CIAME Asia Vietnam 2026, hội thảo do Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn phối hợp với Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch tổ chức.
Hội thảo thu hút sự tham dự của lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và chuyên gia trong nước, quốc tế. Trong đó có ông Vũ Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn; TS. Nguyễn Đức Long, Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch; đại diện Hiệp hội Phân phối máy móc nông nghiệp Trung Quốc, cùng lãnh đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Phát triển nông thôn các địa phương, các doanh nghiệp, hợp tác xã và đông đảo cơ quan báo chí.
Không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật, hội thảo còn là nơi kết nối chính sách, khoa học và doanh nghiệp nhằm nhận diện những điểm nghẽn của cơ giới hóa nông nghiệp hiện nay, đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy đổi mới công nghệ, hoàn thiện cơ chế chính sách và xây dựng hệ sinh thái cơ giới hóa hiện đại, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam.
Cơ giới hóa phải trở thành động lực của tăng trưởng xanh
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Vũ Văn Tiến – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn khẳng định, cơ giới hóa nông nghiệp là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của nông sản, giảm tổn thất sau thu hoạch, cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động, đồng thời góp phần thực hiện thành công chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.
Theo ông, thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc triển khai Chiến lược phát triển cơ giới hóa nông nghiệp và chế biến nông, lâm, thủy sản đến năm 2030 đã tạo chuyển biến tích cực. Mức độ cơ giới hóa trong nhiều khâu sản xuất tiếp tục được nâng lên; nhiều doanh nghiệp trong nước đã chủ động nghiên cứu, chế tạo máy móc phù hợp với điều kiện sản xuất; đồng thời các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa và thiết bị bay không người lái từng bước được ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp.
Tuy nhiên, quá trình phát triển vẫn còn nhiều rào cản. Mức độ cơ giới hóa giữa các ngành hàng và vùng sản xuất chưa đồng đều; năng lực nghiên cứu, chế tạo một số chủng loại máy chuyên dùng còn hạn chế; thị trường dịch vụ cơ giới hóa chưa phát triển tương xứng; sự liên kết giữa cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và người sử dụng cần tiếp tục được tăng cường.
“Chính vì vậy, hội thảo hôm nay là diễn đàn để các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật xu hướng công nghệ mới, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ, nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng sức cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới”, ông Vũ Văn Tiến nhấn mạnh.
Từ cơ giới hóa từng khâu đến xây dựng hệ sinh thái cơ giới hóa thông minh
Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là Báo cáo đề dẫn “Định hướng phát triển cơ giới hóa nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2026–2035 gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh” do ông Hồ Phi Tuấn, Trưởng phòng Cơ điện nông nghiệp, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch trình bày.
Báo cáo nhận định, trên thế giới, cơ giới hóa nông nghiệp đang chuyển mạnh từ mô hình truyền thống sang cơ giới hóa thông minh dựa trên nền tảng số, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, robot và tự động hóa. Nhiều quốc gia không còn tập trung hỗ trợ người dân mua máy móc mà chuyển sang phát triển thị trường dịch vụ cơ giới hóa, xây dựng các trung tâm dịch vụ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm tối ưu hóa hiệu quả đầu tư.
Tại Việt Nam, sau hơn ba năm triển khai Chiến lược phát triển cơ giới hóa nông nghiệp và chế biến nông, lâm, thủy sản đến năm 2030, nhiều kết quả tích cực đã được ghi nhận. Cơ giới hóa ở nhiều ngành hàng được nâng lên; nhiều mô hình cơ giới hóa đồng bộ bước đầu hình thành; dịch vụ cơ giới hóa phát triển mạnh hơn; hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ ngày càng được mở rộng.
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ rõ hàng loạt điểm nghẽn cần tháo gỡ như hệ thống chính sách chưa đồng bộ; quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ; công nghiệp chế tạo máy trong nước vẫn phụ thuộc nhiều vào công nghệ nhập khẩu; chuyển đổi số chưa đồng đều; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; sự liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở nghiên cứu chưa phát huy hết tiềm năng.
Theo Ban soạn thảo, những tồn tại này đòi hỏi cơ giới hóa trong giai đoạn tới phải được đổi mới cả về tư duy lẫn phương thức phát triển, thay vì chỉ mở rộng số lượng máy móc.
“Ba chuyển đổi chiến lược” định hình tương lai cơ giới hóa nông nghiệp
Điểm nhấn quan trọng nhất của báo cáo đề dẫn là việc xác định ba chuyển đổi chiến lược sẽ trở thành “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt quá trình phát triển cơ giới hóa nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2026–2035.
Trước hết, chuyển từ cơ giới hóa từng khâu sang cơ giới hóa đồng bộ theo chuỗi giá trị. Điều này đồng nghĩa cơ giới hóa phải được triển khai xuyên suốt từ sản xuất giống, làm đất, gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế, bảo quản, chế biến, logistics và tiêu thụ sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào một vài công đoạn riêng lẻ.
Thứ hai, chuyển từ hỗ trợ đầu tư máy móc sang phát triển thị trường dịch vụ cơ giới hóa. Theo định hướng mới, hợp tác xã, doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế tập thể sẽ trở thành hạt nhân cung cấp dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp, giúp nông dân tiếp cận công nghệ hiện đại với chi phí hợp lý mà không nhất thiết phải sở hữu toàn bộ máy móc, thiết bị.
Thứ ba, chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái cơ giới hóa thông minh, xanh và số hóa. Trong đó, AI, IoT, dữ liệu lớn, robot nông nghiệp, máy bay không người lái và các nền tảng số sẽ được tích hợp nhằm hình thành hệ sinh thái cơ giới hóa hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Thông điệp được hội thảo thống nhất là: “Ba chuyển đổi chiến lược – Năm trụ cột phát triển – Một mục tiêu: Xây dựng nền cơ giới hóa nông nghiệp đồng bộ, thông minh, xanh và bền vững.”
Năm trụ cột tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới
Để hiện thực hóa ba chuyển đổi chiến lược, các đại biểu tập trung thảo luận năm nhóm giải pháp lớn.
Đó là hoàn thiện hệ thống thể chế và chính sách; thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển công nghiệp chế tạo máy và chuyển đổi số; phát triển thị trường dịch vụ cơ giới hóa gắn với hợp tác xã và kinh tế tập thể; thúc đẩy cơ giới hóa xanh, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác công – tư; đồng thời nghiên cứu xây dựng mạng lưới trung tâm dịch vụ cơ giới hóa tại các vùng sản xuất tập trung.
Đặc biệt, mô hình Trung tâm dịch vụ cơ giới hóa vùng được đánh giá là một hướng đi mới, không chỉ cung cấp dịch vụ máy nông nghiệp mà còn thực hiện trình diễn công nghệ, đào tạo kỹ thuật, bảo trì thiết bị, hỗ trợ chuyển đổi số và kết nối doanh nghiệp với người sản xuất, góp phần hình thành hệ sinh thái cơ giới hóa hiện đại trong tương lai.
Kết nối tri thức, công nghệ và doanh nghiệp
Bên cạnh báo cáo đề dẫn, hội thảo còn ghi nhận nhiều tham luận chuyên sâu của các chuyên gia trong nước và quốc tế về xu hướng phát triển máy nông nghiệp thế hệ mới, kinh nghiệm cơ giới hóa và số hóa nông nghiệp của Trung Quốc, giải pháp thúc đẩy cơ giới hóa phục vụ nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu cũng như khả năng ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào điều kiện sản xuất tại Việt Nam như:
Tham luận Đổi mới công nghệ và cơ giới hoá đồng bộ nâng cao chất lượng bưởi xuất khẩu do ông Nguyễn Mạnh Hiếu, Chuyên gia Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch trình bày; tham luận với chủ đề Cơ giới hoá, Số hoá nông nghiệp Trung Quốc và Hợp tác quốc tế do bà Dương Mẫn Lệ, GS. Học viện Kỹ thuật, Đại học Nông nghiệp Trung Quốc lên trình bày; tham luận Xu hướng công nghệ máy nông nghiệp thế hệ mới trên thế giới và khả năng ứng dụng tại Việt Nam do Tiến sĩ khoa học Bạch Quốc Khang trình bày; Tham luận Thực trạng nhu cầu ứng dụng máy móc nông nghiệp tại địa phương và các yêu cầu đổi mới công nghệ do ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Thành phố Hồ Chí Minh trình bày; Tham luận Kết nối cung - cầu công nghệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên số do GS,TS Nguyễn Huy Bích trình bày; Tham luận Chuyển đổi số trong quản lý, vận hành và giám sát hệ thống cơ giới hoá nông nghiệp do ông Lục Mạnh Tùng trình bày.
Các báo cáo tham luận đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng về định hướng phát triển cơ giới hóa nông nghiệp, xu hướng công nghệ, nhu cầu thực tiễn của địa phương cũng như các giải pháp tăng cường kết nối giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường.
Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy hệ sinh thái cơ giới hóa
Phát biểu bế mạc hội thảo, TS. Nguyễn Đức Long, Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch cho biết:
Qua các báo cáo tham luận và các ý kiến thảo luận tại Hội thảo, có thể thấy rằng cơ giới hóa nông nghiệp đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển mới, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Theo TS. Nguyễn Đức Long, Bên cạnh những kết quả đạt được, Hội thảo cũng đã chỉ ra nhiều khó khăn, thách thức cần tiếp tục tập trung giải quyết. Đó là mức độ cơ giới hóa giữa các ngành hàng và vùng sản xuất còn chưa đồng đều; việc cơ giới hóa đồng bộ theo chuỗi giá trị còn hạn chế; năng lực nghiên cứu, chế tạo một số loại máy chuyên dùng còn phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu; dịch vụ cơ giới hóa, bảo trì, bảo dưỡng và đào tạo nguồn nhân lực chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Ông cho biết, sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị chức năng nghiên cứu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến, kiến nghị của các đại biểu để phục vụ công tác tham mưu xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển cơ giới hóa nông nghiệp; đồng thời đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ của Chiến lược phát triển cơ giới hóa nông nghiệp và chế biến nông, lâm, thủy sản đến năm 2030 theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp với điều kiện của từng vùng và từng ngành hàng.
TS. Nguyễn Đức Long nhấn mạnh rằng sự phối hợp của Hiệp hội Phân phối máy móc nông nghiệp Trung Quốc cùng các doanh nghiệp và đơn vị liên quan đã góp phần quan trọng vào thành công hội thảo và Triển lãm CIAME Asia Vietnam 2026, qua đó mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đầu tư và phát triển thị trường máy, thiết bị nông nghiệp giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế.
Kiến tạo nền nông nghiệp hiện đại từ đổi mới tư duy cơ giới hóa
Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu những công nghệ và thiết bị tiên tiến, hội thảo đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: tương lai của cơ giới hóa nông nghiệp Việt Nam không nằm ở số lượng máy móc được đưa vào sản xuất, mà ở việc xây dựng một hệ sinh thái cơ giới hóa đồng bộ, thông minh và xanh, gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân.
Những định hướng được thống nhất tại hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện chính sách, thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển thị trường dịch vụ cơ giới hóa và nâng cao năng lực chế tạo máy trong nước. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nông nghiệp Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh, hướng tới mục tiêu xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, xanh, hiệu quả và phát triển bền vững.