Văn hóa trở thành trụ cột trong xây dựng nông thôn mới
Những năm qua, Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Cao Bằng được triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét cả về kết cấu hạ tầng, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của người dân.
Hệ thống giao thông, điện, trường học, nhà văn hóa từng bước được đầu tư hoàn thiện; cảnh quan nông thôn ngày càng sáng - xanh - sạch - đẹp; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.
Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu có 21 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí theo hướng bền vững.
Theo định hướng của tỉnh, cùng với phát triển kinh tế, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho quá trình xây dựng nông thôn mới.
Hệ thống thiết chế văn hóa ngày càng hoàn thiện
Để phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa, Cao Bằng đã ưu tiên đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở.
Đến nay, toàn tỉnh có 1.418/1.462 xóm, tổ dân phố có nhà văn hóa, đạt 97%. Bên cạnh đó, nhiều khu vui chơi dành cho trẻ em và người cao tuổi được xây dựng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, giao lưu của cộng đồng.
Các nhà văn hóa không chỉ là nơi tổ chức hoạt động văn nghệ, thể thao mà còn trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng, tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân.
Đời sống văn hóa ở nông thôn ngày càng khởi sắc
Song song với đầu tư cơ sở vật chất, phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng trên địa bàn tỉnh phát triển mạnh mẽ.
Hiện toàn tỉnh có hơn 800 đội văn nghệ quần chúng, thường xuyên biểu diễn phục vụ các ngày lễ, hội và các sự kiện văn hóa tại địa phương.
Nhiều câu lạc bộ hát Then, đàn tính, dân ca, dân vũ được thành lập và duy trì hoạt động hiệu quả, góp phần đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ, đồng thời trở thành sản phẩm hấp dẫn phục vụ phát triển du lịch cộng đồng.
Bên cạnh đó, Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) tiếp tục phát huy hiệu quả với 188 sản phẩm OCOP được công nhận. Trong số đó có nhiều sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương như nghề rèn Phúc Sen, hương truyền thống, dệt thổ cẩm và các sản phẩm chế biến nông sản đặc trưng.
Văn hóa gắn với xây dựng nông thôn mới ở cơ sở
Tại xã Hòa An, phong trào xây dựng đời sống văn hóa được triển khai đồng bộ cùng các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
Các đội văn nghệ quần chúng thường xuyên luyện tập, biểu diễn trong các dịp lễ, tết và sự kiện của địa phương. Người dân tích cực tham gia vệ sinh môi trường, chỉnh trang đường làng, ngõ xóm, góp phần xây dựng cảnh quan nông thôn ngày càng sạch đẹp và văn minh.
Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn các giá trị truyền thống, nhiều địa phương còn khai thác lợi thế văn hóa để phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Nhiều làng văn hóa, điểm du lịch cộng đồng duy trì nghề truyền thống, giới thiệu ẩm thực địa phương, tổ chức biểu diễn văn nghệ dân gian phục vụ du khách. Qua đó, văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
Nghề rèn Phúc Sen – Di sản văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế
Một trong những điểm sáng của Cao Bằng là nghề rèn truyền thống Phúc Sen của đồng bào Nùng An tại xã Quảng Uyên.
Trải qua hàng trăm năm gìn giữ và phát triển, nghề rèn không chỉ là sinh kế của nhiều hộ dân mà còn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Ngày nay, người dân Quảng Uyên không chỉ gìn giữ kỹ thuật rèn thủ công và bí quyết tôi thép truyền thống mà còn mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất, cải tiến mẫu mã, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số để tiếp cận thị trường trong và ngoài nước.
Hàng trăm hộ gia đình duy trì sản xuất, đưa sản phẩm nghề rèn tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Đặc biệt, địa phương còn phát triển du lịch trải nghiệm làng nghề, giúp du khách trực tiếp tìm hiểu quy trình rèn truyền thống, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và quảng bá văn hóa bản địa.
Sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn nghề truyền thống, phát triển du lịch, thương mại và xây dựng sản phẩm OCOP đã góp phần tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời hỗ trợ thực hiện hiệu quả các tiêu chí về thu nhập, tổ chức sản xuất và văn hóa trong Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
Văn hóa là nền tảng cho phát triển bền vững
Theo bà Hoàng Thị Hiếu, Chủ tịch UBND xã Quảng Uyên, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, địa phương luôn xác định văn hóa là nền tảng của phát triển bền vững.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, xã tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, thực hiện nếp sống văn minh và phát huy vai trò của các nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng.
Khi người dân nhận thức rõ giá trị của di sản văn hóa, họ sẽ chủ động tham gia các phong trào, chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Phát huy sức mạnh văn hóa để nâng cao chất lượng nông thôn mới
Để các giá trị văn hóa tiếp tục đồng hành cùng quá trình xây dựng nông thôn mới, Cao Bằng xác định cần có sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị, người dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Bên cạnh nguồn lực đầu tư của Nhà nước, tỉnh tiếp tục chú trọng bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể; hỗ trợ nghệ nhân truyền dạy cho thế hệ trẻ; phát triển các mô hình du lịch cộng đồng gắn với văn hóa bản địa; nâng cao chất lượng hoạt động của các thiết chế văn hóa cơ sở; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ mỗi gia đình, khu dân cư.
Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nông thôn Cao Bằng không chỉ đổi thay về diện mạo mà còn gìn giữ được bản sắc riêng, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng đời sống người dân.