Theo ông Lê Minh Hoan, để nông nghiệp Việt Nam tạo dựng được giá trị mới trong tương lai, điều quan trọng trước tiên là phải mở rộng “không gian tư duy nông nghiệp”. Trong nhiều năm qua, ngành nông nghiệp vẫn chủ yếu phát triển theo hướng chú trọng sản lượng, năng suất và kỹ thuật canh tác, trong khi chưa khai thác đầy đủ giá trị gia tăng phía sau mỗi sản phẩm.
Ông cho rằng tư duy sản xuất lấy sản lượng làm trung tâm cần được thay thế bằng tư duy kinh tế nông nghiệp đặt giá trị gia tăng làm mục tiêu cốt lõi. Một trái sầu riêng, quả xoài hay trái bưởi không chỉ là sản phẩm tiêu dùng đơn thuần mà còn có thể gắn với câu chuyện vùng trồng, văn hóa bản địa, du lịch trải nghiệm, truy xuất nguồn gốc và niềm tin của người tiêu dùng. Chính những yếu tố đó mới tạo nên giá trị bền vững và sức cạnh tranh dài hạn cho nông sản Việt Nam.
Dẫn kinh nghiệm từ Thái Lan, ông Hoan cho biết quốc gia này không chỉ phát triển ngành hàng sầu riêng theo hướng sản xuất và xuất khẩu, mà còn xây dựng cả hệ sinh thái xoay quanh sản phẩm như du lịch sầu riêng, lễ hội sầu riêng, câu chuyện người làm vườn và các dịch vụ trải nghiệm. Nhờ đó, trái sầu riêng không chỉ là hàng hóa mà đã trở thành một “không gian kinh tế – văn hóa” được tổ chức và truyền thông bài bản.
Theo ông, đây cũng là điều nông nghiệp Việt Nam cần hướng tới trong quá trình tái cấu trúc ngành hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Việt Nam không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm mà còn phải cạnh tranh bằng hệ sinh thái, bằng câu chuyện thương hiệu và niềm tin thị trường.
Báo chí không chỉ phản ánh mà còn kiến tạo niềm tin
Một trong những nội dung được ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh là vai trò đặc biệt của báo chí trong việc đồng hành cùng quá trình chuyển đổi xanh của ngành nông nghiệp. Theo ông, truyền thông không nên chỉ dừng lại ở việc phản ánh khó khăn hay những thông tin tiêu cực như “rớt giá”, “giải cứu”, “đổ đống”… bởi điều đó có thể vô tình tạo hiệu ứng tâm lý tiêu cực cho thị trường.
Khi người nông dân hoang mang bán tháo, doanh nghiệp chậm thu mua và người tiêu dùng chờ giá giảm sâu hơn, vòng xoáy bi quan có thể khiến thị trường thêm bất ổn. Báo chí vì thế cần đi xa hơn việc phản ánh hiện trạng, mà phải góp phần mở ra lời giải, giới thiệu mô hình hiệu quả, lan tỏa cách làm hay và khơi dậy niềm tin cho xã hội.
Theo ông Hoan, những mô hình nhỏ, những “mầm xanh” trong nông nghiệp nếu được phát hiện, nâng đỡ và truyền cảm hứng đúng lúc hoàn toàn có thể phát triển thành xu hướng lớn. Đây chính là giá trị đặc biệt của báo chí hiện đại – không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần kiến tạo nhận thức và thúc đẩy thay đổi tích cực.
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang hướng tới phát triển xanh và bền vững, báo chí càng giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành văn hóa tiêu dùng xanh. Ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh rằng muốn có sản phẩm xanh thì phải có người tiêu dùng xanh. Không thể yêu cầu nông dân sản xuất sạch, doanh nghiệp đầu tư xanh nếu thị trường không sẵn sàng ghi nhận và trả giá xứng đáng cho những nỗ lực đó.
Khi người tiêu dùng hiểu rằng việc lựa chọn sản phẩm xanh không chỉ là hành vi mua sắm mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hỗ trợ sinh kế nông dân và thúc đẩy nền nông nghiệp tử tế hơn, sản phẩm xanh mới thực sự có không gian phát triển lâu dài.
Lan tỏa niềm tin cho nông sản Việt
Ông Lê Minh Hoan cũng cho rằng trước đây người Việt có phong trào “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, nhưng trong giai đoạn mới, mục tiêu cần hướng đến là để thế giới tin hàng Việt. Muốn làm được điều đó, nông nghiệp Việt Nam không chỉ xuất khẩu sản phẩm mà phải xuất khẩu cả chất lượng, tiêu chuẩn, câu chuyện vùng trồng và niềm tin của người tiêu dùng.
Theo ông, hệ thống phân phối, siêu thị và các không gian tiêu dùng cần tạo điều kiện để sản phẩm xanh có vị trí xứng đáng trên thị trường. Khi người sản xuất, doanh nghiệp, nhà phân phối, truyền thông và người tiêu dùng cùng tham gia tạo giá trị, hệ sinh thái ngành hàng mới có thể từng bước chuyển hóa thành hệ sinh thái xanh bền vững.
Trong chương trình làm việc, ông Lê Minh Hoan cùng đoàn chuyên gia cũng tham quan mô hình tòa soạn hội tụ và trung tâm chuyển đổi số của báo Tuổi Trẻ. Ông đánh giá cao cách tổ chức sản xuất nội dung đa nền tảng từ báo điện tử, mạng xã hội đến video và podcast – xu hướng tất yếu của báo chí hiện đại nhằm đưa thông tin chính xác, nhanh chóng đến đông đảo độc giả.
Theo ông, với lợi thế của hệ sinh thái truyền thông số, báo chí hiện đại có thêm nhiều công cụ để lan tỏa các giá trị lớn như nông nghiệp xanh, tiêu dùng xanh và phát triển bền vững. Đây không chỉ là câu chuyện truyền thông mà còn là trách nhiệm xã hội của báo chí trong việc đồng hành cùng sự phát triển của nông nghiệp và nông thôn Việt Nam trong giai đoạn mới./
Thúy Hà
