Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh vừa phê duyệt Đề án Quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ. Đây là bước đi nhằm bảo vệ một nghề thủ công truyền thống giàu giá trị văn hóa, đồng thời tạo nền tảng để di sản tiếp tục được trao truyền và phát huy trong đời sống đương đại.
Ưu tiên bảo vệ khẩn cấp và phục hồi di sản
Theo Đề án, giai đoạn 2026-2035 được xác định là thời kỳ tập trung bảo vệ khẩn cấp và phục hồi giá trị di sản Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là quan tâm đến đội ngũ nghệ nhân và những người trực tiếp gìn giữ nghề. Tỉnh đặt mục tiêu 100% nghệ nhân và những người có công tham gia bảo vệ, gìn giữ, truyền dạy nghề được tôn vinh và hưởng các chế độ hỗ trợ theo quy định của Nhà nước cũng như chính sách đặc thù của địa phương.
Cùng với việc tôn vinh nghệ nhân, các chính sách hỗ trợ về kinh phí, cơ sở vật chất, công cụ và vật liệu hành nghề sẽ được triển khai nhằm tạo điều kiện để những người thực hành di sản tiếp tục duy trì hoạt động sáng tạo, sản xuất và truyền nghề.
Đề án cũng định hướng thành lập các câu lạc bộ nghệ nhân, người thực hành di sản. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành không gian kết nối những người gắn bó với nghề, tăng cường trao đổi kinh nghiệm và góp phần đưa kỹ thuật, tri thức cũng như những giá trị văn hóa đặc sắc của tranh Đông Hồ đến với các thế hệ kế tiếp.
Hướng tới mục tiêu UNESCO
Không chỉ tập trung giải quyết những yêu cầu cấp thiết trước mắt, Bắc Ninh đặt ra định hướng dài hạn cho việc bảo tồn và phát huy giá trị Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.
Đến năm 2040, tỉnh hướng tới mục tiêu đưa di sản ra khỏi diện cần bảo vệ khẩn cấp; đồng thời lập hồ sơ trình Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) xem xét, sớm đưa Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Định hướng này cho thấy việc bảo tồn tranh Đông Hồ không chỉ dừng lại ở gìn giữ một nghề thủ công truyền thống, mà còn hướng tới bảo vệ hệ thống tri thức, kỹ năng, tập quán và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Để thực hiện các mục tiêu đề ra, kinh phí được huy động từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác. Tổng nhu cầu kinh phí dự kiến trong giai đoạn 2026-2035 là hơn 137 tỷ đồng.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp bảo tồn, hỗ trợ nghệ nhân và tạo môi trường để cộng đồng tiếp tục thực hành, truyền dạy nghề được kỳ vọng sẽ góp phần khôi phục sức sống cho tranh dân gian Đông Hồ, qua đó gìn giữ một giá trị văn hóa đặc sắc và đưa di sản đến gần hơn với công chúng trong nước, quốc tế.