Từ “chợ quê” lên sàn thương mại điện tử
Trong nhiều năm, đầu ra luôn là bài toán nan giải đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn. Dù sở hữu những sản phẩm chất lượng, mang đậm bản sắc địa phương, nhưng phần lớn doanh nghiệp và hộ sản xuất vẫn phụ thuộc vào thương lái hoặc các kênh phân phối truyền thống. Điều này khiến thị trường tiêu thụ bị thu hẹp, giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng.
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử đã tạo ra bước ngoặt đáng kể. Theo Bộ Công Thương, quy mô thị trường thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng hơn 30 tỷ USD, tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh và kết nối internet, các chủ cơ sở sản xuất có thể giới thiệu sản phẩm tới hàng triệu khách hàng trên khắp cả nước. Những mặt hàng vốn chỉ được tiêu thụ trong phạm vi địa phương nay đã xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội và các phiên livestream bán hàng trực tuyến.
Không ít sản phẩm công nghiệp nông thôn như thực phẩm chế biến, nông sản đặc sản, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, hàng tiêu dùng địa phương đã tìm được thị trường mới nhờ tận dụng hiệu quả các nền tảng số. Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, hàng chục nghìn sản phẩm OCOP đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử lớn, góp phần mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận thị trường. Khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng được rút ngắn, giúp gia tăng lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh.
Cơ hội mở rộng thị trường cho doanh nghiệp nông thôn
Không chỉ giúp tăng doanh số bán hàng, thương mại điện tử còn mở ra cơ hội xây dựng thương hiệu cho các doanh nghiệp công nghiệp nông thôn.
Trước đây, nhiều cơ sở sản xuất gần như vô danh ngoài địa phương. Tuy nhiên, thông qua các nền tảng trực tuyến, doanh nghiệp có thể kể câu chuyện về sản phẩm, vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và những giá trị văn hóa gắn liền với mỗi mặt hàng. Đây là yếu tố ngày càng được người tiêu dùng quan tâm trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh, tiêu dùng có trách nhiệm đang phát triển mạnh.
Đặc biệt, các sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và hàng hóa mang bản sắc địa phương đang có nhiều lợi thế khi tham gia môi trường số. Tính đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 18.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, tạo nguồn hàng phong phú cho các kênh phân phối trực tuyến. Những sản phẩm này không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng mà còn bằng câu chuyện văn hóa và giá trị cộng đồng phía sau mỗi sản phẩm.
Nhiều doanh nghiệp công nghiệp nông thôn đã ghi nhận mức tăng trưởng tích cực sau khi đầu tư bài bản cho hoạt động kinh doanh trực tuyến. Một số đơn vị cho biết doanh thu từ kênh online hiện chiếm từ 30–60% tổng doanh thu, tùy ngành hàng. Bên cạnh việc mở rộng tệp khách hàng, doanh nghiệp còn chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường thông qua dữ liệu tiêu dùng, từ đó điều chỉnh sản phẩm phù hợp hơn với thị hiếu khách hàng.
Những rào cản cần được tháo gỡ
Dù tiềm năng rất lớn, quá trình chuyển đổi số của khu vực công nghiệp nông thôn vẫn đối mặt với không ít khó khăn.
Nhiều chủ cơ sở sản xuất chưa có kỹ năng vận hành gian hàng trực tuyến, chưa quen với hoạt động marketing số, quảng cáo trực tuyến hay quản lý đơn hàng. Việc xây dựng hình ảnh sản phẩm, thiết kế bao bì, tối ưu nội dung giới thiệu sản phẩm vẫn còn hạn chế. Theo một số khảo sát về chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa, tỷ lệ doanh nghiệp ở khu vực nông thôn ứng dụng thương mại điện tử vẫn thấp hơn đáng kể so với khu vực đô thị.
Bên cạnh đó, chi phí logistics, vận chuyển hàng hóa đến các khu vực xa cũng là một trong những thách thức đối với các doanh nghiệp nông thôn. Chi phí logistics tại Việt Nam hiện ước chiếm khoảng 16–20% GDP, cao hơn nhiều so với mức trung bình của nhiều nền kinh tế phát triển. Đối với các sản phẩm thực phẩm, nông sản chế biến, yêu cầu về bảo quản và giao hàng nhanh càng làm gia tăng áp lực chi phí.
Ngoài ra, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên môi trường số đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã và xây dựng uy tín thương hiệu nếu muốn duy trì vị thế trên thị trường.
Động lực mới cho công nghiệp nông thôn phát triển
Trong bối cảnh kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, thương mại điện tử được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp nâng cao giá trị sản phẩm công nghiệp nông thôn, thúc đẩy sản xuất và tạo việc làm tại địa phương. Theo các dự báo, quy mô kinh tế số Việt Nam có thể đạt trên 52 tỷ USD vào năm 2026, tạo dư địa lớn cho các doanh nghiệp nông thôn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số.
Để tận dụng hiệu quả cơ hội này, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, cần tiếp tục đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ đào tạo kỹ năng số, phát triển hạ tầng logistics, kết nối tiêu thụ và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm công nghiệp nông thôn.
Khi khoảng cách giữa vùng quê và thị trường ngày càng được thu hẹp bởi công nghệ số, những sản phẩm được tạo ra từ các làng nghề, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp nông thôn hoàn toàn có cơ hội vươn xa hơn, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước cũng như quốc tế. Thương mại điện tử vì thế không chỉ là kênh bán hàng, mà đang trở thành cánh cửa mở ra một không gian phát triển mới cho công nghiệp nông thôn Việt Nam.
