Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp đã coi quá trình chuyển đổi xanh là cơ hội để tái cấu trúc sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường, thay vì chỉ xem đây là sức ép từ các quy định mới.
Tập đoàn Hòa Phát: Đầu tư công nghệ để giảm phát thải ngay từ gốc
Là doanh nghiệp sản xuất thép lớn nhất Việt Nam, Tập đoàn Hòa Phát thuộc nhóm chịu tác động trực tiếp của Cơ chế điều chỉnh carbon qua biên giới (CBAM). Trong bối cảnh ngành thép được đánh giá là một trong những ngành có cường độ phát thải cao nhất, doanh nghiệp này đã sớm xác định giảm phát thải không còn là nhiệm vụ của tương lai mà là yêu cầu cấp bách để duy trì năng lực xuất khẩu.
Những năm gần đây, Tập đoàn Hòa Phát liên tục đầu tư đổi mới công nghệ luyện thép, tối ưu hóa hiệu suất sử dụng năng lượng, tăng cường tái sử dụng nhiệt dư trong sản xuất và đẩy mạnh các giải pháp kinh tế tuần hoàn. Xỉ lò cao, xỉ thép và nhiều phụ phẩm khác được nghiên cứu tái sử dụng làm vật liệu xây dựng, góp phần giảm lượng chất thải phải xử lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.
Song song với đó, doanh nghiệp cũng từng bước xây dựng hệ thống quản lý phát thải, đáp ứng yêu cầu minh bạch dữ liệu của các thị trường xuất khẩu. Đây là bước đi quan trọng trong bối cảnh các đối tác quốc tế ngày càng yêu cầu doanh nghiệp chứng minh lượng phát thải phát sinh trong toàn bộ chuỗi sản xuất.
Câu chuyện của Hòa Phát cho thấy, chuyển đổi xanh không chỉ là đầu tư thiết bị hiện đại mà còn là quá trình đổi mới toàn diện về quản trị, công nghệ và tư duy phát triển.
Tập đoàn Hoa Sen: Tiết kiệm năng lượng để nâng cao sức cạnh tranh
Trong lĩnh vực tôn thép, Tập đoàn Hoa Sen cũng đang tăng tốc trên hành trình sản xuất xanh. Doanh nghiệp đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tối ưu hóa quy trình vận hành và giảm mức tiêu hao nguyên liệu.
Theo các báo cáo phát triển bền vững, Tập đoàn Hoa Sen từng bước xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời tăng cường kiểm soát phát thải trong toàn bộ quá trình sản xuất.
Đối với doanh nghiệp, việc đầu tư cho môi trường không đơn thuần là khoản chi phí mà là yếu tố giúp nâng cao uy tín thương hiệu, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ khách hàng quốc tế và giảm thiểu các rủi ro thương mại trong tương lai.
Đây cũng là bài học đáng tham khảo đối với nhiều doanh nghiệp công nghiệp nông thôn đang cung ứng nguyên vật liệu hoặc linh kiện cho các tập đoàn lớn. Nếu doanh nghiệp đầu chuỗi phải thực hiện kiểm kê phát thải thì các nhà cung cấp cấp dưới cũng khó có thể đứng ngoài cuộc.
Nafoods Group: Chuyển đổi xanh từ vùng nguyên liệu đến nhà máy chế biến
Khác với ngành thép, Nafoods Group hoạt động trong lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng chịu áp lực ngày càng lớn từ các yêu cầu về phát triển bền vững của các thị trường nhập khẩu.
Thay vì chỉ đầu tư vào dây chuyền chế biến, Nafoods Group lựa chọn xây dựng chuỗi giá trị xanh ngay từ vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp phát triển các vùng trồng đạt tiêu chuẩn quốc tế, tăng cường liên kết với nông dân, ứng dụng công nghệ trong quản lý canh tác và truy xuất nguồn gốc.
Tại các nhà máy, doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến hiện đại nhằm giảm hao hụt nguyên liệu, tiết kiệm nước, điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Đồng thời, nhiều phụ phẩm sau chế biến tiếp tục được tận dụng để tạo ra giá trị mới thay vì trở thành chất thải.
Nhờ định hướng này, Nafoods không chỉ nâng cao giá trị nông sản Việt mà còn từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và xu hướng tiêu dùng xanh trên thế giới.
Đây là mô hình mà nhiều doanh nghiệp công nghiệp nông thôn trong lĩnh vực chế biến nông sản hoàn toàn có thể học hỏi, bởi chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án hàng trăm tỷ đồng mà có thể đi từ việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và xây dựng vùng nguyên liệu bền vững.
TTC AgriS: Kinh tế tuần hoàn tạo lợi thế cạnh tranh
Một trong những ví dụ tiêu biểu về phát triển xanh là TTC AgriS. Doanh nghiệp đã phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành mía đường thông qua việc tận dụng gần như toàn bộ phụ phẩm sau sản xuất.
Bã mía được sử dụng để phát điện, mật rỉ tiếp tục được chế biến thành các sản phẩm giá trị gia tăng, trong khi nhiều phụ phẩm khác được tái sử dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Nhờ tối ưu hóa tài nguyên, doanh nghiệp vừa giảm lượng chất thải phát sinh, vừa tạo thêm nguồn doanh thu và giảm chi phí sản xuất.
Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng coi trọng yếu tố phát triển bền vững, mô hình kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ môi trường mà còn tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài.
Bài học cho doanh nghiệp công nghiệp nông thôn
Thực tế cho thấy, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp nông thôn có quy mô vừa và nhỏ, nguồn lực tài chính còn hạn chế. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa doanh nghiệp không thể bắt đầu hành trình chuyển đổi xanh.
Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp nên ưu tiên những giải pháp có chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt như:
- Kiểm kê và quản lý lượng phát thải khí nhà kính.
- Xây dựng hệ thống quản lý năng lượng, theo dõi điện, nước và nhiên liệu tiêu thụ.
- Thay thế dần các thiết bị tiêu hao nhiều năng lượng.
- Tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo khi điều kiện cho phép.
- Tận dụng phụ phẩm sản xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
- Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu môi trường.
- Chủ động công bố thông tin phát triển bền vững để nâng cao uy tín với đối tác.
Quan trọng hơn cả, doanh nghiệp cần coi chuyển đổi xanh là một chiến lược đầu tư dài hạn chứ không phải giải pháp đối phó trước các quy định mới.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, lợi thế về chi phí lao động hay nguồn nguyên liệu sẽ dần thu hẹp. Thay vào đó, năng lực giảm phát thải, sử dụng tài nguyên hiệu quả và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường sẽ trở thành yếu tố quyết định khả năng tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Đối với doanh nghiệp công nghiệp nông thôn, hành trình vượt qua "hàng rào carbon" chắc chắn sẽ không dễ dàng. Nhưng nếu biết tận dụng cơ hội để đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển theo hướng xanh, đây cũng sẽ là thời điểm để doanh nghiệp bứt phá, nâng cao giá trị sản phẩm và khẳng định vị thế trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.
