Khi chứng nhận Halal trở thành "tấm vé" vào thị trường tỷ USD
Trong nhiều năm, khi nhắc đến những thị trường xuất khẩu tiềm năng, doanh nghiệp Việt thường hướng sự chú ý tới Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản hay Hàn Quốc. Đây là những thị trường có sức mua lớn nhưng cũng nổi tiếng với các hàng rào kỹ thuật khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Tuy nhiên, trong bức tranh thương mại toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, một "mỏ vàng" khác đang nổi lên với tốc độ tăng trưởng ấn tượng nhưng vẫn chưa được nhiều doanh nghiệp công nghiệp nông thôn Việt Nam khai thác đúng mức. Đó là thị trường Halal – nơi không chỉ phục vụ gần 2 tỷ người Hồi giáo trên thế giới mà còn ngày càng được nhiều người tiêu dùng không theo đạo Hồi lựa chọn nhờ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, vệ sinh và tính minh bạch trong sản xuất.
Halal trong tiếng Ả Rập có nghĩa là "được phép". Đối với thực phẩm và nhiều nhóm hàng tiêu dùng, sản phẩm Halal phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt của luật Hồi giáo, từ nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển cho đến phân phối. Điều này khiến chứng nhận Halal không đơn thuần là một giấy phép kinh doanh mà đã trở thành "giấy thông hành" giúp doanh nghiệp tiếp cận những thị trường có sức mua lớn tại Trung Đông, Đông Nam Á, Nam Á, châu Phi và nhiều quốc gia châu Âu có cộng đồng người Hồi giáo đông đảo.
Theo nhiều tổ chức quốc tế, quy mô nền kinh tế Halal toàn cầu đã đạt hàng nghìn tỷ USD và được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong những năm tới nhờ sự gia tăng dân số Hồi giáo, mức thu nhập ngày càng cao và xu hướng tiêu dùng thực phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng. Không chỉ giới hạn ở thực phẩm, Halal còn mở rộng sang mỹ phẩm, dược phẩm, đồ uống, du lịch, logistics và nhiều lĩnh vực khác, tạo nên một hệ sinh thái kinh tế đầy tiềm năng.
Đối với Việt Nam – quốc gia có thế mạnh về nông nghiệp, chế biến thực phẩm và công nghiệp nông thôn – đây được xem là cơ hội để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống và nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản.
Thị trường Halal rộng mở nhưng nhiều doanh nghiệp Việt vẫn đang "đứng ngoài cuộc"
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới với nhiều mặt hàng giữ vị trí cao như gạo, cà phê, hồ tiêu, hạt điều, trái cây nhiệt đới, thủy sản và các sản phẩm chế biến. Thế nhưng, tỷ trọng hàng hóa mang chứng nhận Halal vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng.
Nguyên nhân không nằm ở chất lượng nông sản mà chủ yếu đến từ việc nhiều doanh nghiệp chưa hiểu đầy đủ về các tiêu chuẩn Halal, chưa xây dựng được chuỗi sản xuất đáp ứng yêu cầu hoặc còn e ngại chi phí đầu tư ban đầu.
Trong khi đó, nhiều quốc gia trong khu vực như Malaysia, Indonesia hay Thái Lan đã coi Halal là một chiến lược phát triển quốc gia từ nhiều năm trước. Họ không chỉ xây dựng hệ thống chứng nhận bài bản mà còn phát triển các khu công nghiệp Halal, trung tâm logistics Halal và chuỗi cung ứng chuyên biệt nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu.
Khoảng cách này cũng chính là dư địa để doanh nghiệp Việt bứt phá nếu biết tận dụng lợi thế về nguồn nguyên liệu, năng lực chế biến và các hiệp định thương mại tự do.
Cơ hội lớn cho doanh nghiệp công nghiệp nông thôn
Không giống nhiều người vẫn nghĩ, thị trường Halal không chỉ dành cho các tập đoàn lớn.
Thực tế, đây lại là cơ hội rất phù hợp với doanh nghiệp công nghiệp nông thôn – nơi đang tập trung hàng nghìn cơ sở chế biến nông sản, thực phẩm, đồ uống, gia vị, dược liệu và sản phẩm từ thiên nhiên.
Những mặt hàng như trái cây sấy, nước ép, gạo, cà phê, hạt điều, hạt tiêu, mật ong, gia vị, sản phẩm từ dừa, tinh bột, chè hay thực phẩm chế biến đều có tiềm năng lớn nếu đáp ứng được các tiêu chuẩn Halal.
Điều quan trọng hơn, nhiều doanh nghiệp công nghiệp nông thôn hiện đã có nền tảng về sản xuất sạch, vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalG.A.P hoặc hữu cơ. Đây chính là lợi thế để tiến thêm một bước trong quá trình đạt chứng nhận Halal.
Vina T&T Group: Chuẩn hóa chuỗi giá trị để chinh phục thị trường Halal
Trong số những doanh nghiệp tiên phong, Vina T&T Group được xem là một ví dụ tiêu biểu về cách tiếp cận bài bản đối với thị trường Halal.
Là doanh nghiệp xuất khẩu trái cây tươi hàng đầu Việt Nam, Vina T&T không chỉ đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn quốc tế mà còn chuẩn hóa toàn bộ chuỗi giá trị từ thu mua, sơ chế, đóng gói, bảo quản đến vận chuyển.
Đáng chú ý, doanh nghiệp hiện sở hữu chứng nhận Halal cùng nhiều chứng nhận quốc tế quan trọng như GlobalG.A.P, HACCP, ISO 22000, BRCGS, FDA (Hoa Kỳ), SMETA và I-REC. Việc đạt chứng nhận Halal cho thấy hệ thống quản lý của doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về nguyên liệu, quy trình sản xuất, vệ sinh, kiểm soát lây nhiễm chéo và truy xuất nguồn gốc.
Có lẽ đối với Vina T&T Group, chứng nhận Halal không đơn thuần là điều kiện để tiếp cận nhóm khách hàng Hồi giáo mà còn là lợi thế cạnh tranh trong việc mở rộng thị trường. Bởi trên thực tế, nhiều nhà bán lẻ và nhà nhập khẩu quốc tế coi sản phẩm Halal là minh chứng cho quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ và chất lượng ổn định.
Nhờ chiến lược đầu tư bài bản vào vùng nguyên liệu và hệ thống tiêu chuẩn quốc tế, các sản phẩm như sầu riêng, dừa, bưởi, xoài, thanh long hay nhãn của doanh nghiệp đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính. Đây cũng là nền tảng để Vina T&T Group tiếp tục mở rộng sang các quốc gia có nhu cầu lớn đối với thực phẩm Halal trong thời gian tới.
