Tại chương trình Cà phê Doanh nhân HUBA lần thứ 90 với chủ đề “Chi phí logistics tăng cao, doanh nghiệp cần làm gì?” diễn ra ngày 4/7 tại TP.HCM, nhiều doanh nghiệp và cơ quan quản lý đã cùng phân tích các điểm nghẽn của hệ thống logistics nông sản, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm chi phí.
Chi phí logistics tăng gấp nhiều lần, doanh nghiệp chịu áp lực lớn
Là doanh nghiệp xuất khẩu cà phê và hồ tiêu, ông Phan Minh Thông – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phúc Sinh cho biết chi phí logistics trong thời gian gần đây tăng rất nhanh.
Doanh thu năm 2025 của Phúc Sinh đạt khoảng 350 triệu USD, 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục tăng hơn 25%, tuy nhiên chi phí logistics lại tăng mạnh, khiến hiệu quả kinh doanh không tương ứng.
Theo Lãnh đạo doanh nghiệp này, trước đây chi phí vận tải biển khoảng 7–8 tỷ đồng/tháng, nhưng đến tháng 6 đã tăng lên 17 tỷ đồng. Nếu tính thêm các phụ phí, tổng chi phí logistics lên khoảng 22 tỷ đồng/tháng, chiếm hơn một nửa tổng chi phí vận hành.
Cước tàu tăng hơn 200%, trái cây tươi chịu rủi ro lớn
Ở nhóm hàng trái cây tươi, ông Nguyễn Đình Tùng – Chủ tịch HĐQT Vina T&T Group cho biết logistics cho xuất khẩu nông sản còn phát sinh thêm rất nhiều chi phí do chuỗi vận chuyển kéo dài.
Cước vận tải biển cũng biến động mạnh, từ khoảng 2.800 USD/container đầu tháng 5 đã tăng lên khoảng 7.800 USD/container, tương đương mức tăng hơn 200%.
Do thiếu phương tiện vận tải, Vina T&T Group phải đầu tư 4 xe container riêng để chủ động giao hàng.
Với đặc thù hàng tươi sống, chỉ cần chậm vài ngày trong chuỗi vận chuyển cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng và gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp như Vina T&T Group.
Hạ tầng logistics vẫn là điểm nghẽn lớn
Theo các ý kiến tại hội thảo, một trong những nguyên nhân khiến chi phí logistics cho nông sản cao là do hàng hóa vẫn phụ thuộc nhiều vào vận tải đường bộ, trong khi thiếu các tuyến kết nối hiệu quả giữa khu công nghiệp và cảng biển bằng đường sắt hoặc đường thủy.
Bên cạnh đó, chuỗi trung gian kéo dài từ vùng nguyên liệu đến cảng biển cũng khiến chi phí phát sinh ở nhiều khâu, làm giảm khả năng cạnh tranh của hàng xuất khẩu.
TP.HCM đặt mục tiêu giảm chi phí logistics xuống 11–14%
Theo ông Lê Văn Danh – Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, logistics là một trong những ngành kinh tế quan trọng của thành phố và đã được đưa vào nhóm chỉ tiêu phát triển.
TP.HCM đặt mục tiêu giảm chi phí logistics xuống khoảng 11–14%, thông qua việc phát triển đồng bộ hạ tầng đường bộ, đường thủy, đường sắt và cảng biển.
Trong đó, tuyến đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép được kỳ vọng sẽ tạo đột phá khi kết nối trực tiếp khu công nghiệp với cảng biển, góp phần giảm chi phí vận chuyển hàng hóa.
Song song, thành phố cũng thúc đẩy phát triển trung tâm logistics, khu thương mại tự do và chuyển đổi số trong quản lý chuỗi cung ứng.
Doanh nghiệp đề xuất tăng liên kết để giảm chi phí
Ở góc độ hiệp hội, ông Nguyễn Ngọc Hòa – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM cho rằng ngoài giải pháp hạ tầng, doanh nghiệp cần chủ động liên kết để tối ưu chi phí logistics.
Theo đó, việc chia sẻ kế hoạch sản lượng và thời gian giao hàng giữa các doanh nghiệp xuất khẩu có thể giúp doanh nghiệp logistics tối ưu năng lực vận chuyển, từ đó giảm giá cước.
Ông cũng đề xuất hình thành các liên minh giữa doanh nghiệp xuất khẩu và doanh nghiệp logistics, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, với cam kết sản lượng và trách nhiệm rõ ràng nhằm nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.
Khi logistics trở thành “chi phí quyết định” của xuất khẩu nông sản
Thực tế cho thấy, logistics không còn là yếu tố phụ trợ trong chuỗi xuất khẩu nông sản, mà đã trở thành một biến số mang tính quyết định đối với lợi nhuận và năng lực cạnh tranh.
Trong khi giá nông sản trên thị trường thế giới biến động theo chu kỳ và biên lợi nhuận ngày càng mỏng, thì chi phí logistics lại có xu hướng tăng nhanh và thiếu ổn định, khiến doanh nghiệp gần như bị “kẹt giữa hai đầu áp lực”: giá bán khó tăng, chi phí đầu vào lại leo thang.
Điều đáng chú ý là phần lớn chi phí không nằm ở một khâu đơn lẻ, mà phân tán trong toàn chuỗi – từ vận chuyển nội địa, trung chuyển, thủ tục kiểm dịch đến vận tải biển. Điều này cho thấy bài toán không chỉ nằm ở cước tàu, mà là cấu trúc logistics tổng thể của ngành nông sản.
Trong bối cảnh đó, nếu không có sự thay đổi đồng bộ giữa đầu tư hạ tầng, tổ chức lại chuỗi vận chuyển và tăng mức độ liên kết giữa doanh nghiệp, chi phí logistics sẽ tiếp tục là “điểm nghẽn âm thầm” làm suy giảm lợi thế cạnh tranh vốn có của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.