Phóng viên: Thưa ông, nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập Tạp chí Công nghiệp Nông thôn, ông có thể chia sẻ về cơ duyên ra đời của tạp chí cũng như những dấu mốc ban đầu trong quá trình hình thành?
Ông Lê Ngọc Khanh: Trước hết, tôi xin cảm ơn Tạp chí Công nghiệp Nông thôn đã cho tôi cơ hội chia sẻ đôi điều nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập. Tạp chí Công nghiệp Nông thôn là cơ quan báo chí trực thuộc Hội Cơ khí nông nghiệp Việt Nam Tiền thân của Tạp chí Công nghiệp nông thôn là Thông tin Cơ điện nông nghiệp và Chế biến nông lâm sản được Bộ Văn hóa – Thông tin cấp Giấy phép xuất bản ngày 18 tháng 10 năm 2004. Số đầu tiên của ấn phẩm này được phát hành vào đầu năm 2005, đến nay đã hơn 20 năm.
Từ một bản tin chuyên ngành, trước yêu cầu của lãnh đạo hội cũng như nguyện vọng của các nhà khoa học và các nhà quản lý trong lĩnh vực cơ khí nông nghiệp, chúng tôi nhận thấy cần phải có một tạp chí khoa học chuyên ngành để đăng tải các kết quả nghiên cứu, trao đổi học thuật và phản ánh thực tiễn của ngành. Vì vậy, Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam đã quyết định thành lập Ban Biên tập và từng bước xây dựng tạp chí.
Sau khoảng 5 năm hoạt động, khi lực lượng cộng tác viên và nhu cầu học thuật ngày càng lớn, tờ thông tin đã được chuyển đổi thành Tạp chí Công nghiệp Nông thôn. Việc chuyển đổi này xuất phát từ mong muốn của các nhà khoa học khi công bố các công trình nghiên cứu trên một ấn phẩm có giá trị học thuật và được ghi nhận trong hệ thống tạp chí khoa học.
Phóng viên: Trong giai đoạn đầu hình thành, tạp chí đã phải đối mặt với những khó khăn gì, đặc biệt là về nhân lực, tài chính và cơ chế hoạt động?
Ông Lê Ngọc Khanh: Có thể nói, giai đoạn đầu là thời kỳ rất nhiều khó khăn. Trước hết là vấn đề nhân lực. Phần lớn những người tham gia làm tạp chí lúc bấy giờ vốn xuất thân từ công tác quản lý hoặc nghiên cứu khoa học, chưa có nhiều kinh nghiệm về nghiệp vụ báo chí – một lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn riêng. Từ lãnh đạo cho đến anh em trong Ban Biên tập đều phải vừa làm vừa học hỏi để từng bước thích nghi với môi trường báo chí. Bên cạnh đó, lực lượng nhân sự trẻ còn thiếu, nên việc tổ chức vận hành bộ máy cũng gặp nhiều hạn chế.
Khó khăn thứ hai là nguồn lực tài chính. Khi mới thành lập, Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam cũng còn nhiều khó khăn về kinh phí. Trong khi đó, việc duy trì hoạt động của một tạp chí đòi hỏi chi phí cho in ấn, phát hành cũng như nhuận bút cho tác giả.
Rất may là trong thời gian đầu, tạp chí đã nhận được sự hỗ trợ quý báu từ một số doanh nghiệp và đơn vị trong ngành. Tiêu biểu là sự ủng hộ của ông Nguyễn Hải Lý – Giám đốc Cơ khí Văn Điển. Sau đó, có một số đơn vị khác đã đứng ra tài trợ kinh phí để tạo nguồn lực duy trì hoạt động của tạp chí.
Một khó khăn khác nữa là nguồn bài khoa học. Với tư cách là tạp chí khoa học chuyên ngành, theo quy định ít nhất 50% nội dung phải là các bài nghiên cứu khoa học thì mới được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm. Trong khi đó, lĩnh vực cơ khí nông nghiệp tương đối hẹp, nên việc tìm kiếm các công trình nghiên cứu đạt chất lượng để đăng tải không phải lúc nào cũng thuận lợi.
Ngoài ra, khi chuyển từ môi trường nghiên cứu kỹ thuật sang hoạt động báo chí, chúng tôi cũng phải làm quen với các quy định quản lý báo chí, thủ tục cấp phép và quy trình xuất bản, nên trong thời gian đầu không tránh khỏi những lúng túng.
Phóng viên: Trong thời gian ông đảm nhiệm vai trò Tổng Biên tập, ông đã đặt ra định hướng phát triển như thế nào cho tạp chí?
Ông Lê Ngọc Khanh: Theo tôi, việc chuyển đổi từ một tờ thông tin sang tạp chí chuyên ngành đã là một bước phát triển quan trọng. Khi Tạp chí Công nghiệp Nông thôn được cấp phép xuất bản chính thức và được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm khoa học, đó là dấu mốc cho thấy tạp chí đã có vị trí nhất định trong hệ thống các tạp chí khoa học.
Trong giai đoạn đó, định hướng của chúng tôi là từng bước nâng cao chất lượng học thuật của các bài viết, đặc biệt là các công trình nghiên cứu khoa học, qua đó khẳng định vai trò của tạp chí như một diễn đàn khoa học của ngành cơ khí nông nghiệp và công nghiệp nông thôn.
Phóng viên: Theo ông, sau 15 năm phát triển, Tạp chí Công nghiệp Nông thôn đã có những đóng góp nổi bật gì đối với ngành cơ khí nông nghiệp và phát triển nông thôn?
Ông Lê Ngọc Khanh: Theo tôi, tạp chí đã có những đóng góp đáng ghi nhận trên nhiều phương diện. Thứ nhất là tham gia phản biện chính sách và cơ chế liên quan đến cơ giới hóa nông nghiệp và phát triển công nghiệp nông thôn. Thứ hai là công bố các kết quả nghiên cứu khoa học, góp phần lan tỏa tri thức và thúc đẩy đổi mới công nghệ trong lĩnh vực cơ khí nông nghiệp. Thứ ba là kết nối doanh nghiệp với giới khoa học và đào tạo, thông qua việc giới thiệu các mô hình sản xuất, công nghệ và thiết bị mới. Thứ tư là lan tỏa những sáng kiến, cải tiến kỹ thuật từ thực tiễn sản xuất của nông dân, góp phần đưa tiến bộ kỹ thuật vào đời sống sản xuất.
Thông qua các nội dung này, Tạp chí Công nghiệp Nông thôn đã trở thành cầu nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, qua đó đóng góp những ý kiến thiết thực cho việc xây dựng chính sách về cơ giới hóa nông nghiệp và phát triển công nghiệp nông thôn.
Bên cạnh đó, tạp chí cũng là nơi công bố các công trình nghiên cứu, tạo điều kiện để nhiều cán bộ kỹ thuật, nhà nghiên cứu hoàn thiện hồ sơ khoa học phục vụ quá trình học tập và nâng cao học hàm, học vị.
Phóng viên: Ông kỳ vọng gì cho chặng đường phát triển của Tạp chí Công nghiệp Nông thôn trong 5–10 năm tới?
Ông Lê Ngọc Khanh: Tôi mong rằng trong thời gian tới, Tạp chí Công nghiệp Nông thôn sẽ tiếp tục phát triển và từng bước vươn lên nằm trong nhóm các tạp chí khoa học hàng đầu trong lĩnh vực của mình.
Một dấu mốc đáng chú ý là tạp chí đã được cấp phép hoạt động tạp chí điện tử. Đây là mong muốn mà chúng tôi đã ấp ủ trong nhiều năm và đến nay đã trở thành hiện thực. Việc phát triển tạp chí điện tử sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận độc giả, đồng thời nâng cao hiệu quả lan tỏa thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số của báo chí hiện nay.
Tôi cũng tin tưởng rằng với sự tham gia của đội ngũ những người làm báo trẻ, năng động và sáng tạo, Tạp chí Công nghiệp Nông thôn sẽ tiếp tục giữ vững định hướng học thuật, đồng thời đổi mới phương thức hoạt động để phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
Nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập Tạp chí Công nghiệp Nông thôn, với tư cách là Chủ tịch Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam, tôi xin gửi lời chúc tạp chí ngày càng phát triển vững mạnh, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình; đồng thời có nhiều sáng kiến đổi mới để từng bước nâng tầm vị thế của tạp chí trong hệ thống các tạp chí khoa học của nước ta cũng như của ngành cơ khí nông nghiệp.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông Lê Ngọc Khanh đã dành thời gian chia sẻ những thông tin quý báu với Tạp chí Công nghiệp Nông thôn nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập.