Từ những sản vật quen thuộc của núi rừng như chè Shan tuyết, gạo Séng Cù, tương ớt Mường Khương, miến đao hay các sản phẩm dược liệu đặc hữu, OCOP không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn mở ra cơ hội để đặc sản vùng cao từng bước vươn ra thị trường rộng lớn hơn, khẳng định thương hiệu trên bản đồ nông sản Việt Nam.
Không chỉ là chương trình phát triển sản phẩm, OCOP còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy xây dựng nông thôn mới, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất biên cương Tây Bắc.
OCOP Lào Cai - Khơi dậy tiềm năng từ lợi thế bản địa
Lào Cai được đánh giá là một trong những địa phương giàu tiềm năng phát triển OCOP nhờ khí hậu đa dạng, địa hình đặc thù và hệ sinh thái phong phú cùng kho tàng tri thức bản địa của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Từ Sa Pa, Bắc Hà, Bát Xát đến Mường Khương, Si Ma Cai hay Văn Bàn, nhiều sản phẩm nông nghiệp, dược liệu và làng nghề truyền thống đã trở thành đặc sản mang đậm dấu ấn vùng miền.
Chương trình OCOP đã góp phần quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.
Đặc biệt, lợi thế về du lịch với các điểm đến nổi tiếng như Sa Pa, Bắc Hà cùng hệ thống cửa khẩu quốc tế đã tạo điều kiện thuận lợi để sản phẩm OCOP tiếp cận du khách, mở rộng thị trường tiêu thụ và gia tăng giá trị sản phẩm.
Từ sản vật bản địa đến những thương hiệu OCOP tiêu biểu
Sau gần một thập kỷ triển khai, Chương trình OCOP tại Lào Cai đã ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng sản phẩm.
Đến nay, toàn tỉnh có gần 600 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có một số sản phẩm đạt 4 sao cấp tỉnh và nhóm sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia, chủ yếu thuộc lĩnh vực dược liệu.
Không chỉ tăng về số lượng, nhiều sản phẩm OCOP đã từng bước khẳng định thương hiệu nhờ đầu tư bài bản vào chất lượng, chế biến sâu và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.
TraphacoSaPa – điểm sáng OCOP 5 sao dược liệu
Tiêu biểu là Công ty TNHH MTV TraphacoSaPa (TraphacoSaPa), đơn vị tiên phong trong phát triển dược liệu bản địa gắn với công nghệ hiện đại.
Doanh nghiệp đã xây dựng vùng nguyên liệu actiso tại Sa Pa theo tiêu chuẩn GACP-WHO, hình thành chuỗi giá trị khép kín từ trồng trọt, thu hái đến chế biến sâu và phân phối sản phẩm.
Hai sản phẩm: Trà phun sương Actiso Sa Pa, Cao mềm Actiso Sa Pa đã được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, thuộc nhóm sản phẩm OCOP cao nhất của tỉnh Lào Cai hiện nay.
Thành công này không chỉ khẳng định giá trị của cây actiso Sa Pa mà còn mở ra hướng đi bền vững trong phát triển dược liệu, kết hợp giữa nguồn nguyên liệu bản địa và công nghệ chế biến hiện đại để tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Chè Shan tuyết Bản Liền – sinh kế từ rừng núi
Tại Bắc Hà, Hợp tác xã Chè Bản Liền đã trở thành một trong những mô hình OCOP tiêu biểu, minh chứng sinh động cho hành trình nâng tầm đặc sản vùng cao từ những giá trị bản địa. Được hình thành từ khoảng giữa những năm 2000 và phát triển mạnh từ sau năm 2010, HTX hiện liên kết với trên 300 hộ dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc Tày và Mông, cùng phát triển vùng nguyên liệu chè Shan tuyết hữu cơ trên những triền núi cao quanh năm mây phủ.
Năm 2019, sản phẩm chè hữu cơ Bản Liền được công nhận đạt OCOP 5 sao, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình xây dựng thương hiệu và khẳng định chất lượng sản phẩm. Việc đạt chuẩn OCOP không chỉ giúp nâng cao giá trị cây chè cổ thụ mà còn mở ra cơ hội đưa sản phẩm chinh phục những thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ và Nhật Bản. Đến nay, phần lớn sản lượng chè của HTX được xuất khẩu, góp phần tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm hộ đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời gìn giữ nghề làm chè truyền thống gắn bó bao đời với vùng đất Bắc Hà.
OCOP Lào Cai – động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững
Ngoài các mô hình tiêu biểu, OCOP Lào Cai còn có nhiều sản phẩm đặc trưng như gạo Séng Cù Mường Vi, tương ớt Mường Khương, chè Shan tuyết Bắc Hà cùng các sản phẩm dược liệu và thủ công truyền thống.
Thực tế cho thấy, OCOP đã tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy sản xuất của người dân và doanh nghiệp: từ nhỏ lẻ, tự phát sang sản xuất hàng hóa có liên kết, có tiêu chuẩn và định hướng thị trường.
Tuy nhiên, quá trình phát triển OCOP tại Lào Cai vẫn còn những thách thức như quy mô sản xuất chưa đồng đều, năng lực chế biến sâu còn hạn chế và khả năng mở rộng thị trường chưa thật sự ổn định.
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững, việc tiếp tục đầu tư công nghệ, chuyển đổi số, phát triển vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết chuỗi giá trị sẽ là hướng đi tất yếu.
Có thể khẳng định, OCOP đang tạo ra những chuyển biến tích cực đối với kinh tế nông thôn Lào Cai. Từ những sản vật bình dị của núi rừng Tây Bắc, nhiều sản phẩm đã từng bước trở thành hàng hóa có giá trị, góp phần nâng cao đời sống người dân, gìn giữ bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương theo hướng xanh và bền vững.
Trên hành trình ấy, OCOP không chỉ đánh thức tiềm năng đặc sản vùng cao mà còn mở ra cơ hội để tinh hoa núi rừng Lào Cai vươn xa, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.
