Cùng với sự mở rộng thị trường quốc tế và nhu cầu tăng mạnh đối với sản phẩm có nguồn gốc thực vật, ngành dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm giá trị. Tuy nhiên, thay vì chỉ dựa vào lợi thế vùng nguyên liệu, xu hướng mới cho thấy doanh nghiệp đang đóng vai trò quyết định trong việc tạo ra giá trị gia tăng thông qua chế biến sâu, công nghệ và xây dựng thương hiệu.
Việt Nam, Thái Lan và Indonesia: Ba cách tiếp cận khác nhau trong chuỗi giá trị dừa
Ngành dừa thế giới hiện tập trung chủ yếu tại ba quốc gia là Indonesia, Philippines và Việt Nam, trong đó Indonesia dẫn đầu về sản lượng nhờ diện tích trồng lớn. Việt Nam có khoảng 200.000 ha dừa, tập trung chủ yếu tại Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là Bến Tre – vùng nguyên liệu trọng điểm của cả nước. Trong khi đó, Thái Lan không có lợi thế về diện tích nhưng lại nổi bật nhờ chiến lược phát triển sản phẩm giá trị cao và xây dựng thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế.
Điểm khác biệt giữa ba quốc gia không chỉ nằm ở quy mô sản xuất mà quan trọng hơn là cách khai thác giá trị từ trái dừa. Thái Lan tập trung vào phân khúc dừa uống nước cao cấp, tạo dựng hình ảnh thương hiệu rõ ràng tại các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu. Indonesia mạnh về sản lượng nhưng phần lớn vẫn xuất khẩu nguyên liệu thô. Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển đổi, khi cả chế biến sâu và thương hiệu bắt đầu được chú trọng nhiều hơn, nhưng tỷ trọng giá trị gia tăng vẫn chưa thực sự chiếm ưu thế.
Ngành dừa Việt Nam tăng trưởng nhanh, đang chuyển dịch theo hướng tích cực
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu dừa Việt Nam đạt khoảng 1,1–1,2 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng so với các năm trước. Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu toàn cầu đối với sản phẩm có nguồn gốc thực vật như nước dừa, sữa dừa, dầu dừa và các sản phẩm chế biến từ dừa.
Việc dừa tươi Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc từ giai đoạn 2024–2025 đã tạo cú hích quan trọng, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị ngành hàng. Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng xanh tại Mỹ, EU và Trung Đông cũng đang thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm dừa chế biến sâu.
Dù vậy, ngành dừa Việt Nam vẫn đang trong quá trình chuyển đổi. Giá trị gia tăng cao chủ yếu nằm ở khâu chế biến sâu và thương hiệu, trong khi xuất khẩu nguyên liệu vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể. Đây cũng chính là dư địa lớn để doanh nghiệp nâng cấp vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tín hiệu tích cực là ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển hướng sang đầu tư công nghệ, vùng nguyên liệu và tiêu chuẩn hóa sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào xuất khẩu thô như trước đây.
Doanh nghiệp Việt đang tạo bước chuyển từ nguyên liệu sang giá trị
Trong quá trình tái cấu trúc ngành dừa, các doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong việc nâng cấp chuỗi giá trị.
Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) là một trong những đơn vị tiên phong khi phát triển mô hình chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu hữu cơ đến sản phẩm chế biến như nước dừa, sữa dừa và dầu dừa. Doanh nghiệp chú trọng kiểm soát chất lượng từ đầu vào, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng hệ thống phân phối tại nhiều thị trường lớn. Chiến lược của Betrimex không chỉ là xuất khẩu sản phẩm mà còn là xây dựng thương hiệu dừa Việt trên thị trường toàn cầu.
Cùng với đó, Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới với thương hiệu Vietcoco đang đẩy mạnh chiến lược chế biến sâu và tiêu chuẩn hóa sản phẩm. Danh mục sản phẩm đa dạng từ nước dừa, nước cốt dừa đến dầu dừa đã giúp doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu sang hơn 70 quốc gia. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, ISO 22000, BRCGS, Halal và Organic giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh tại các thị trường yêu cầu cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Điểm chung của các doanh nghiệp này là đều chuyển từ tư duy “bán sản phẩm” sang “tạo giá trị”, thông qua việc kiểm soát chuỗi cung ứng và nâng cấp công nghệ chế biến.
Lợi thế mới nằm ở chuỗi giá trị, không còn ở vườn cây
Ngành dừa Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch quan trọng khi tăng trưởng xuất khẩu không còn là yếu tố duy nhất quyết định vị thế. Trong cuộc cạnh tranh với Thái Lan và Indonesia, lợi thế thực sự thuộc về những quốc gia và doanh nghiệp có khả năng chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và kiểm soát chuỗi giá trị.
Nếu như trước đây lợi thế nằm ở diện tích trồng và sản lượng, thì hiện nay lợi thế đó đang chuyển dịch mạnh sang công nghệ, thương hiệu và khả năng giữ lại giá trị trong mỗi trái dừa. Đây chính là yếu tố quyết định vị thế dài hạn của ngành dừa Việt Nam trên thị trường toàn cầu.