Hành trình từ nghề thủ công đến sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia
Theo các thông tin công bố, nghề làm miến dong tại Bình Liêu vốn phát triển từ mô hình hộ gia đình và sản xuất nhỏ lẻ. Đến năm 2006, Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu bắt đầu đầu tư nhà xưởng sản xuất, từng bước hình thành mô hình sản xuất tập trung và chuyên nghiệp hơn.
Sau giai đoạn khó khăn do thiên tai và biến động thị trường, doanh nghiệp tiếp tục tái đầu tư công nghệ, đặc biệt là hệ thống máy tráng, sấy dẻo và lò hơi trị giá hơn 2,7 tỷ đồng (năm 2024–2025), giúp giảm phụ thuộc vào thời tiết và nâng cao năng suất sản xuất.
OCOP 5 sao 2025: bước ngoặt nâng tầm thương hiệu
Năm 2025, miến dong Bình Liêu chính thức được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, trở thành một trong những sản phẩm tiêu biểu của tỉnh Quảng Ninh trong nhóm nông sản chế biến.
Đây không chỉ là chứng nhận về chất lượng sản phẩm, mà còn là sự ghi nhận đối với toàn bộ chuỗi giá trị gồm:
- Vùng nguyên liệu dong riềng tại Bình Liêu
- Quy trình chế biến truyền thống kết hợp công nghệ
- Hệ thống đóng gói và truy xuất nguồn gốc
- Khả năng thương mại hóa và mở rộng thị trường
Sợi miến dong Bình Liêu được sản xuất từ 100% tinh bột củ dong riềng địa phương, không sử dụng phụ gia hóa học, tạo nên đặc trưng trong, dai và không bị nát khi nấu.
Vùng nguyên liệu: nền tảng của giá trị sản phẩm
Bình Liêu là huyện miền núi biên giới của tỉnh Quảng Ninh, có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp để phát triển cây dong riềng – nguyên liệu chính của miến dong.
Hiện nay, chuỗi sản xuất của doanh nghiệp gắn với vùng nguyên liệu địa phương và liên kết với người dân trồng dong riềng, tạo sinh kế cho hàng trăm đến hàng nghìn hộ dân trong khu vực.
Mô hình này không chỉ đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định mà còn giúp hình thành liên kết kinh tế nông thôn theo hướng hàng hóa.
Bài toán công nghiệp nông thôn: giữa giữ nghề và mở rộng quy mô
Miến dong Bình Liêu đang phản ánh rõ bài toán điển hình của công nghiệp nông thôn Việt Nam:
Một mặt, phương thức sản xuất thủ công giúp giữ được bản sắc sản phẩm và chất lượng truyền thống.
Mặt khác, nhu cầu thị trường ngày càng lớn đòi hỏi tăng năng suất, chuẩn hóa quy trình và mở rộng quy mô sản xuất.
Nếu không có đầu tư công nghệ và tổ chức lại chuỗi sản xuất, sản phẩm sẽ khó duy trì lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
Liên kết chuỗi giá trị và định hướng phát triển
Hiện doanh nghiệp đang từng bước mở rộng theo hướng:
- Chuẩn hóa vùng nguyên liệu dong riềng
- Ứng dụng máy móc trong chế biến và sấy
- Chuẩn hóa bao bì, nhãn mác theo tiêu chuẩn OCOP
- Mở rộng tiêu thụ qua thương mại điện tử và thị trường ngoài tỉnh
Đây là bước chuyển quan trọng từ sản phẩm làng nghề sang sản phẩm công nghiệp nông thôn có thương hiệu.
Giá trị không chỉ nằm ở sản phẩm mà nằm ở chuỗi phía sau
Miến dong Bình Liêu của Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu không chỉ là một đặc sản vùng cao, mà còn là ví dụ điển hình cho quá trình chuyển đổi của công nghiệp nông thôn Việt Nam.
Giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở sợi miến truyền thống, mà nằm ở khả năng tổ chức lại toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu – sản xuất – chế biến – tiêu thụ theo hướng hiện đại và bền vững.
