Hàng bình dân khoác “áo” thương hiệu nổi tiếng
Một túi gạo, gói chè hay bao đường thường ít khiến người tiêu dùng cảnh giác như khi mua thuốc, mỹ phẩm hoặc hàng hiệu. Với những sản phẩm quen thuộc này, không ít người lựa chọn chủ yếu dựa vào tên gọi, bao bì và nơi bán.
Chính sự quen thuộc đó có thể trở thành khoảng trống để hàng không đúng nguồn gốc, xuất xứ len vào thị trường.
Đầu tháng 8/2026, Công an tỉnh Lào Cai khởi tố hai bị can về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực sau khi phát hiện hơn 22 tấn gạo được đóng trong bao bì mang nhãn “Gạo Séng Cù Mường Khương”.
Theo kết quả điều tra ban đầu, hai cơ sở thu mua thóc có nguồn gốc từ khu vực Bản Xèo, Mường Vi, sau đó xay xát và đóng gói thành sản phẩm mang tên loại gạo đặc sản nổi tiếng của Mường Khương để đưa ra thị trường.
Tại hộ kinh doanh Quân Lan, lực lượng chức năng thu giữ 590 bao loại 5 kg và 800 bao loại 10 kg, tổng trọng lượng gần 11 tấn, trị giá hơn 350 triệu đồng.
Tại Công ty TNHH hai thành viên Nông sản Biên Ly, cơ quan chức năng thu giữ 2.240 túi gạo loại 5 kg, tổng trọng lượng 11,2 tấn, trị giá hơn 377 triệu đồng.
Đáng chú ý, ngoài lượng gạo thành phẩm, lực lượng chức năng còn phát hiện hơn 17.000 vỏ bao bì ghi nhãn “Gạo Séng Cù Mường Khương” chưa sử dụng. Nếu không được phát hiện kịp thời, số lượng sản phẩm có khả năng được đóng gói và đưa ra thị trường có thể còn lớn hơn.
Thủ đoạn trong vụ việc không nằm ở công nghệ phức tạp. Giá trị của sản phẩm được “nâng lên” chủ yếu bằng cách thay đổi bao bì và gắn tên một vùng sản xuất đã có uy tín.
Điều đáng nói là người tiêu dùng rất khó nhận biết bằng mắt thường. Gạo bên trong vẫn là gạo, nhưng nguồn gốc, giống gạo và chất lượng không tương ứng với những thông tin thể hiện trên nhãn hàng.
Từ đặc sản vùng miền đến thương hiệu món ăn quen thuộc
Một vụ việc khác vừa được phát hiện tại Bắc Ninh cho thấy phương thức lợi dụng uy tín thương hiệu cũng xuất hiện ở những sản phẩm bình dân khác.
Ngày 10/8, Đội Quản lý thị trường số 10 phối hợp Công an phường Từ Sơn kiểm tra Hộ kinh doanh Chè Bảo Ngọc, phát hiện hơn 1.200 gói chè thành phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, địa chỉ của các cơ sở sản xuất chè nổi tiếng tại Đà Nẵng.
Lực lượng chức năng tạm giữ 1.010 gói Chè Liên và 210 gói Chè Thái, mỗi gói có trọng lượng 300 gram. Tại thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở chưa xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa, nguyên liệu và bao bì tại xưởng.
Ngoài thành phẩm, đoàn kiểm tra còn niêm phong nhiều nguyên liệu gồm đường mía, trân châu, bột béo, kem đặc, bột rau câu, siro, hoa quả cùng máy đóng gói tự động và hàng chục kilôgam bao bì in sẵn nhãn hiệu.
Hồ sơ vụ việc đang tiếp tục được củng cố để xử lý các hành vi liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và kinh doanh hàng giả.
Nếu trong vụ gạo, tên tuổi của một vùng sản xuất đặc sản bị lợi dụng thì với các gói chè, đối tượng lại dựa vào danh tiếng của những thương hiệu đã trở nên quen thuộc với người tiêu dùng.
Trong cả hai trường hợp, thứ bị sao chép không chỉ là tên gọi hay bao bì. Đằng sau đó còn là uy tín thương mại được các doanh nghiệp và hộ kinh doanh chân chính gây dựng trong nhiều năm.
Hàng chục tấn đường được “thay áo”
Đường cát - mặt hàng xuất hiện thường xuyên trong gian bếp gia đình và các cơ sở kinh doanh thực phẩm - cũng trở thành mục tiêu của các cơ sở làm giả.
Tháng 7/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Cà Mau phát hiện 10 người đang sản xuất, đóng gói đường tại kho của một doanh nghiệp ở phường Bạc Liêu.
Theo cơ quan công an, đường kính trắng được pha với nước theo tỷ lệ khoảng 400 kg đường với 6 lít nước, sau đó đưa vào bao giấy loại 12 kg và đóng dấu giả nhãn hiệu của một doanh nghiệp khác để tiêu thụ.
Lực lượng chức năng thu giữ khoảng 70 tấn đường, trong đó khoảng 10 tấn đã được pha trộn, đóng gói giả nhãn hiệu; đồng thời tạm giữ hai hệ thống máy trộn thủ công.
Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở không có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Trước đó tại Đồng Tháp, giám đốc một doanh nghiệp cũng bị khởi tố sau khi lực lượng chức năng phát hiện 212 bao đường in chữ nước ngoài, không rõ nguồn gốc được san chiết sang bao bì mang nhãn hiệu của hai công ty mía đường trong nước.
Sau khi được “thay áo”, số đường này đã được đưa lên xe tải, chuẩn bị tiêu thụ trên thị trường.
Lợi nhuận mỗi sản phẩm nhỏ, hệ lụy thị trường không nhỏ
Những vụ việc liên tiếp được phát hiện cho thấy hàng thiết yếu có nhiều đặc điểm khiến nhóm sản phẩm này có nguy cơ bị lợi dụng.
Đây là những mặt hàng có nhu cầu lớn, được mua lặp lại thường xuyên và có hệ thống phân phối rất rộng, từ siêu thị, chợ dân sinh, cửa hàng tạp hóa đến bếp ăn, nhà hàng, quán giải khát.
Khoản chênh lệch thu được trên mỗi sản phẩm có thể không lớn. Nhưng khi hàng hóa được tiêu thụ với quy mô hàng chục tấn, lợi nhuận bất chính có thể tăng lên đáng kể.
Trong khi đó, bao bì ngày càng được thiết kế chuyên nghiệp cũng có thể bị lợi dụng để che giấu nguồn gốc thực sự của sản phẩm.
Một loại gạo thông thường có thể được khoác tên đặc sản vùng miền; đường không rõ nguồn gốc được đóng vào bao bì của doanh nghiệp có tên tuổi; nguyên liệu không được chứng minh nguồn gốc trở thành sản phẩm mang thương hiệu quen thuộc.
Rủi ro đối với người tiêu dùng vì thế không chỉ nằm ở việc trả giá cao hơn cho một sản phẩm không đúng giá trị thật.
Khi nguồn nguyên liệu, điều kiện chế biến và quá trình bảo quản không được kiểm soát, những vấn đề liên quan đến vi sinh vật, phụ gia hay điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm cũng trở thành nguy cơ cần được lưu ý.
Gần 68.000 vụ vi phạm trong 6 tháng
Quy mô của tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cũng được thể hiện qua số liệu của lực lượng chức năng.
Theo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 67.937 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, tăng 36,66% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó có 5.723 vụ liên quan đến hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Một diễn biến đáng chú ý khác là mạng xã hội và thương mại điện tử ngày càng được sử dụng nhiều hơn để đưa hàng vi phạm tới người tiêu dùng.
Điều này khiến việc kiểm soát trở nên phức tạp hơn khi hàng hóa có thể được quảng cáo, chốt đơn và phân phối mà không cần thông qua cửa hàng cố định.
Người tiêu dùng cần cảnh giác ngay với những mặt hàng quen thuộc
Khi hàng giả dịch chuyển sang nhóm sản phẩm thiết yếu, thói quen kiểm tra hàng hóa của người tiêu dùng cũng cần thay đổi.
Mức giá rẻ bất thường vẫn là một trong những dấu hiệu cần thận trọng. Với gạo đặc sản, chè đóng gói, đường hoặc những sản phẩm mang thương hiệu, người mua nên kiểm tra kỹ tên và địa chỉ đơn vị sản xuất, thông tin truy xuất nguồn gốc, tình trạng bao bì và hóa đơn bán hàng.
Đặc biệt, những sản phẩm mang tên thương hiệu nổi tiếng nhưng được bán qua tài khoản cá nhân, không có địa chỉ kinh doanh rõ ràng hoặc thiếu thông tin về nguồn gốc cần được cân nhắc kỹ trước khi mua.
Về phía cơ quan quản lý, diễn biến mới cũng đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra không chỉ ở khâu bán lẻ mà cả các cơ sở đóng gói, kho hàng, nguồn cung bao bì và kênh phân phối trực tuyến. Bởi với nhiều loại hàng giả hiện nay, điểm mấu chốt không nằm ở việc tạo ra một sản phẩm hoàn toàn giả, mà là biến hàng hóa không rõ hoặc không đúng nguồn gốc thành sản phẩm mang danh tiếng của một thương hiệu khác.
Gạo, chè hay đường chỉ là những mặt hàng nhỏ trong giỏ hàng mỗi ngày. Nhưng khi hàng giả đã len vào chính những sản phẩm tưởng như bình thường nhất, bảo vệ người tiêu dùng cũng phải bắt đầu từ từng bao gạo, gói chè và cân đường trên quầy hàng.