Mỗi năm, khi Trái Đất đi qua vùng không gian chứa những mảnh vụn do sao chổi 109P/Swift-Tuttle để lại, bầu trời lại xuất hiện một trong những hiện tượng thiên văn được mong đợi nhất: mưa sao băng Perseid.
Những hạt bụi và mảnh vụn nhỏ từ sao chổi lao vào bầu khí quyển Trái Đất với vận tốc khoảng 60 km/giây. Do ma sát với khí quyển, chúng nóng lên và bốc cháy, tạo thành những vệt sáng nhanh chóng vụt qua bầu trời đêm – hiện tượng mà chúng ta quen gọi là sao băng.
Perseid đạt cực đại vào đêm 12, rạng sáng 13/8
Theo các nhà thiên văn học, mưa sao băng Perseid năm 2026 đạt cực đại vào đêm 12/8 và rạng sáng 13/8. Đây được xem là thời điểm lý tưởng để những người yêu thích thiên văn hướng mắt lên bầu trời.
Điểm đáng chú ý là điều kiện quan sát Perseid năm nay khá thuận lợi khi cực đại của trận mưa sao băng trùng với thời điểm trăng non. Khi Mặt Trăng gần như không phát sáng trên bầu trời, ánh sáng nền giảm đáng kể, giúp những vệt sao băng mờ trở nên dễ nhận biết hơn.
Trong điều kiện bầu trời tối, quang đãng và ít ô nhiễm ánh sáng, người quan sát có thể nhìn thấy khoảng 50-100 sao băng mỗi giờ vào thời điểm cực đại.
Đây cũng là lý do Perseid thường được đánh giá là một trong những trận mưa sao băng đáng chú ý nhất trong năm.
Đặc biệt, đêm 12/8 còn diễn ra nhật thực toàn phần. Tuy nhiên, hai hiện tượng này có phạm vi quan sát hoàn toàn khác nhau. Trong khi nhật thực toàn phần chỉ xuất hiện tại một số khu vực nhất định, mưa sao băng Perseid có thể được quan sát tại phần lớn các khu vực thuộc Bắc bán cầu.
Nhật thực toàn phần ngày 12/8 không thể quan sát tại Việt Nam, nhưng người yêu thiên văn trong nước vẫn có cơ hội theo dõi Perseid.
Người Việt có thể quan sát mưa sao băng Perseid
Việt Nam nằm ở Bắc bán cầu, do đó hoàn toàn có khả năng quan sát mưa sao băng Perseid.
Thời điểm thuận lợi nhất là sau nửa đêm 12/8 và rạng sáng 13/8, đặc biệt trong khoảng từ 1h sáng đến trước bình minh. Khi đó, bầu trời tối và vị trí quan sát thuận lợi hơn, giúp tăng cơ hội bắt gặp các vệt sao băng.
Điểm bức xạ của Perseid – khu vực mà các vệt sao băng dường như xuất phát – nằm về phía Đông Bắc. Tuy nhiên, người quan sát không nhất thiết phải chỉ nhìn vào khu vực này, bởi các vệt sao băng có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trên bầu trời.
Một ưu điểm khác là không cần đến kính thiên văn hay ống nhòm. Người quan sát hoàn toàn có thể thưởng thức Perseid bằng mắt thường.
Làm gì để nhìn thấy nhiều sao băng hơn?
Để có trải nghiệm tốt nhất, các chuyên gia khuyến nghị người quan sát nên rời xa khu vực đô thị, nơi có nhiều đèn đường, biển quảng cáo và các nguồn sáng nhân tạo.
Một địa điểm thoáng, tối và có tầm nhìn rộng sẽ giúp mắt dễ phát hiện những vệt sao băng mờ. Những khu vực ngoại thành, vùng nông thôn hoặc nơi có ít ánh sáng nhân tạo thường là lựa chọn tốt hơn so với trung tâm thành phố.
Nhà thiên văn học Aparna Venkatesan, thuộc Đại học San Francisco (Mỹ), cho rằng người quan sát nên dành khoảng 20-30 phút để mắt thích nghi với bóng tối trước khi bắt đầu theo dõi bầu trời.
Thay vì liên tục di chuyển ánh mắt, có thể chọn một khu vực tương đối rộng trên bầu trời và kiên nhẫn quan sát. Những vệt sáng của Perseid thường xuất hiện rất nhanh, vì vậy sự kiên nhẫn là yếu tố quan trọng.
“Ánh trăng có thể khiến những vệt sao băng mờ bị che khuất. Trăng non nghĩa là hầu như không có ánh sáng từ Mặt Trăng, giúp bầu trời trở nên tối hơn để bạn quan sát mưa sao băng rõ nét hơn”, Aparna Venkatesan nhận định.
Vì vậy, nếu bầu trời tại khu vực sinh sống ít mây, quang đãng và không bị ô nhiễm ánh sáng, đêm 12 và rạng sáng 13/8 là thời điểm rất đáng để thức khuya, tìm một nơi yên tĩnh và hướng mắt lên bầu trời.
Không cần thiết bị chuyên dụng, không cần kính thiên văn, chỉ cần một khoảng trời đủ tối và một chút kiên nhẫn, người yêu thiên văn tại Việt Nam có thể có cơ hội chứng kiến những vệt sáng đặc biệt của Perseid 2026 – một trong những màn trình diễn thiên nhiên ấn tượng nhất trên bầu trời mùa hè.