HĐND TP Hà Nội sẽ tiếp tục xem xét dự thảo nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt đô thị vào tuần tới. Quyết định được đưa ra tại phiên họp chiều 28/10.
Tại phiên họp, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh đây là quyết sách có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của Thủ đô, nhưng cũng là lĩnh vực đầu tư đặc biệt lớn, chưa có tiền lệ. Những vấn đề đại biểu đặt ra về nguồn vốn, điều khoản hợp đồng, nhân lực, vận hành và kiểm soát chi phí chưa được giải trình đầy đủ, chưa đáp ứng yêu cầu thẩm tra của Ban Đô thị HĐND thành phố.
Theo chủ tọa, việc cung cấp thông tin và giải trình thỏa đáng là điều kiện để đại biểu nghiên cứu, cân nhắc trước khi biểu quyết. Thành phố cần bảo đảm nghị quyết khi ban hành có thể triển khai ngay, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về pháp lý, tính khả thi và hiệu quả, không vì tiến độ mà xem nhẹ chất lượng.
Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Trang TTĐT Đoàn ĐBQH và HĐND TP Hà Nội
HĐND thành phố đề nghị UBND thành phố tiếp thu ý kiến của đại biểu và cơ quan thẩm tra, bổ sung thông tin, hoàn thiện hồ sơ để các đại biểu nghiên cứu. Hồ sơ phải được gửi về HĐND thành phố trước chiều 30/10. Kỳ họp sẽ được kéo dài thêm một buổi vào tuần tới để tiếp tục xem xét nội dung này.
Cơ chế mới phải kiểm soát được vốn và chi phí đầu tư
Dự thảo nghị quyết được xây dựng trong bối cảnh Hà Nội đã khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị vào ngày 22/6, gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14. Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn, các dự án có quy mô đặc biệt lớn, được triển khai theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, một mô hình chưa có tiền lệ áp dụng đối với đường sắt đô thị.
Thành phố cho rằng cần có cơ chế thí điểm theo Luật Thủ đô năm 2026 để tháo gỡ vướng mắc pháp lý, rút ngắn thủ tục và bảo đảm tiến độ, hướng tới mục tiêu hoàn thành, đưa các dự án vào khai thác trong năm 2030.
Dự thảo kế thừa những cơ chế đặc thù đã được Quốc hội quy định, đồng thời bổ sung chính sách nhằm rút ngắn quy trình đầu tư. Tuy nhiên, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ phải đi cùng kiểm soát chất lượng, chi phí, an toàn, chuyển giao công nghệ và tính công khai trong quá trình thực hiện.
Tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Khánh Hưng cho biết Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội đã ký hợp đồng liên quan đến 5 tuyến đường sắt đô thị nói trên. Với quy mô hợp đồng lớn và yêu cầu bố trí vốn thanh toán theo tiến độ, đại biểu đề nghị thành phố làm rõ phương án quản lý chi phí đầu tư, kiểm soát tạm ứng và thanh toán, tránh thất thoát, lãng phí.
Đại biểu Trần Thị Thanh Tú cũng lưu ý các rủi ro trong cơ cấu nguồn vốn, khả năng huy động trái phiếu chính quyền địa phương, mức độ phụ thuộc vào ngân sách trung ương và dư địa dự phòng. Theo đại biểu, phương án tài chính cần được làm rõ để bảo đảm an toàn trong quá trình triển khai những dự án có tổng mức đầu tư lớn.
Về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết dự thảo đề xuất mức đầu tư tối đa không quá 120 triệu USD/km. Thành phố tham khảo các dự án sử dụng công nghệ tương tự, đồng thời tính toán trên cơ sở đồng bộ công nghệ, đoàn tàu và toàn bộ hệ thống.
Ở góc độ thẩm tra, Trưởng ban Đô thị HĐND thành phố Trần Hợp Dũng đề nghị UBND thành phố xác định rõ phạm vi áp dụng của từng cơ chế, chính sách, bổ sung mục tiêu, kết quả thí điểm và tiêu chí đánh giá. Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu quy định cụ thể biện pháp kiểm soát nguồn lực, chi phí, hiệu quả sử dụng vốn, cơ chế bảo lãnh, tạm ứng, thu hồi vốn tạm ứng và điều kiện thanh toán.
Bài toán nhân lực vẫn còn khi các tuyến đường sắt chuẩn bị vận hành
Bên cạnh nguồn vốn đầu tư, nhân lực quản lý, vận hành và bảo dưỡng cũng là vấn đề được đại biểu đặt ra. Đại biểu Đặng Thị Huyền cho biết công tác tuyển dụng nhân sự đường sắt đô thị còn khó khăn, trong khi nhiều chức danh cần từ 12 đến 18 tháng đào tạo. Thu nhập chưa đủ hấp dẫn người lao động, còn các đơn vị đào tạo và chương trình chuyên sâu về đường sắt đô thị chưa đáp ứng nhu cầu.
Một vướng mắc khác nằm ở chi phí vận hành và bảo trì. Theo đại biểu, đơn giá quản lý vận hành, bảo trì hiện vẫn phải áp dụng tạm thời; việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá dịch vụ chậm khiến công tác thanh toán, quyết toán các hợp đồng đặt hàng hằng năm gặp khó khăn. Đại biểu đề nghị thành phố làm rõ chính sách đào tạo nhân lực và phương án xác định chi phí vận hành khi 5 tuyến đường sắt đi vào hoạt động.
Giải trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết Hà Nội đang tham khảo kinh nghiệm quốc tế để xây dựng mô hình tổ chức, vận hành phù hợp. Thành phố nghiên cứu lộ trình đào tạo cán bộ, nhân viên, đồng thời tính toán phương án nâng cao thu nhập và tăng nguồn thu từ quảng cáo, dịch vụ cùng các nguồn thu hợp pháp khác để thu hút lao động.
Về chuyển giao công nghệ, Ban Đô thị đề nghị xác định danh mục và phạm vi công nghệ phải chuyển giao ngay từ khâu lựa chọn công nghệ, nhà thầu; quy định rõ lộ trình, quyền và nghĩa vụ của các bên, cũng như biện pháp xử lý nếu nghĩa vụ chuyển giao không được thực hiện đầy đủ. Phương án quản lý, vận hành sau đầu tư cũng cần bảo đảm khả năng tiếp nhận, làm chủ và khai thác công nghệ trong thực tế.
Dự thảo nghị quyết đã được UBND thành phố trình xin chủ trương xây dựng từ ngày 30/8, sau đó được hoàn thiện, tham vấn và lấy ý kiến các cơ quan liên quan, trong đó có các bộ Tài chính, Xây dựng, Quốc phòng, Công an và Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội. Trong tháng 10, Sở Tư pháp tiếp tục rà soát, bổ sung nội dung để hoàn chỉnh dự thảo.
Việc kéo dài kỳ họp thêm một buổi nhằm tạo thời gian để UBND thành phố hoàn thiện hồ sơ, giải trình các vấn đề còn tồn tại trước khi HĐND xem xét biểu quyết.
Tâm An