Sẵn sàng vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia
Ngày 22/6, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung chủ trì cuộc họp nghe báo cáo công tác chuẩn bị vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông lâm thủy sản. Đây là dấu mốc quan trọng trước thời điểm hệ thống chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2026.
Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), công tác chuẩn bị được triển khai đồng bộ trên ba trụ cột gồm: hoàn thiện thể chế, xây dựng hạ tầng kỹ thuật và kết nối dữ liệu phục vụ vận hành thử nghiệm.
Về mặt pháp lý, Bộ đã tiến hành rà soát các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, đồng thời xây dựng dự thảo Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất. Song song đó, dự thảo Nghị định về truy xuất nguồn gốc cũng đang được phối hợp xây dựng và thẩm định, bảo đảm tính đồng bộ trong quản lý và triển khai trên phạm vi toàn quốc.
Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm an toàn dữ liệu
Hệ thống truy xuất nguồn gốc do Công ty Netacom phát triển đã được đưa vào vận hành từ cuối năm 2025 và liên tục được nâng cấp, hoàn thiện các tính năng.
Cục Chuyển đổi số đã bố trí đầy đủ hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ vận hành hệ thống, đồng thời triển khai các hoạt động rà soát, đánh giá an toàn thông tin và khắc phục các lỗ hổng bảo mật nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định, an toàn và thông suốt.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn kết nối và truyền nhận dữ liệu cũng đã được ban hành, tạo nền tảng quan trọng cho việc liên thông giữa các hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đối với các nền tảng khác như CheckVN, Bộ yêu cầu khẩn trương hoàn thiện các điều kiện về an toàn thông tin trước khi chính thức tham gia vận hành.
Hơn 18.000 sản phẩm đã tham gia hệ thống
Một trong những nội dung trọng tâm trong quá trình chuẩn bị là công tác kết nối và tích hợp dữ liệu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các đơn vị chuyên ngành, địa phương và doanh nghiệp phối hợp chia sẻ các dữ liệu nền tảng như mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kết quả kiểm nghiệm và các thông tin liên quan đến sản xuất.
Đến nay, phần lớn các đơn vị cung cấp giải pháp đã hoàn tất việc kết nối trên môi trường thử nghiệm và dự kiến hoàn thành toàn bộ trước ngày 30/6/2026.
Theo thống kê, hệ thống hiện đã ghi nhận hơn 18.000 sản phẩm, với sự tham gia của 149 doanh nghiệp thuộc 26 tỉnh, thành phố trên cả nước. Những con số này cho thấy mức độ sẵn sàng cao của hệ thống trước thời điểm chính thức vận hành.
Ngành hàng sầu riêng tiên phong trong truy xuất nguồn gốc
Song song với việc hoàn thiện hạ tầng và kết nối dữ liệu, Bộ cũng triển khai thí điểm hệ thống trên một số ngành hàng chủ lực, trong đó nổi bật là ngành hàng sầu riêng xuất khẩu.
Kết quả bước đầu cho thấy hệ thống đã hỗ trợ hiệu quả việc truy xuất nguồn gốc các lô hàng, giúp nâng cao tính minh bạch, tăng khả năng kiểm soát chất lượng và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu khắt khe từ thị trường nhập khẩu.
Đại diện Công ty Netacom cho biết, hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với ngành hàng sầu riêng hiện đã được triển khai đầy đủ và bao phủ toàn bộ chuỗi sản xuất. Các doanh nghiệp tham gia đã từng bước làm chủ công nghệ, chủ động vận hành hệ thống và giảm đáng kể sự phụ thuộc vào hỗ trợ kỹ thuật như giai đoạn đầu.
Nhiều doanh nghiệp hiện đã đạt mức tự vận hành cao, nhân sự sử dụng thành thạo các chức năng, trong khi đơn vị cung cấp giải pháp chủ yếu thực hiện công tác giám sát từ xa.
Hướng tới nền nông nghiệp số minh bạch và hiện đại
Đối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản nói chung, các phân hệ quan trọng đã cơ bản hoàn thiện. Hiện có 8 đơn vị tham gia kết nối và phần lớn đã đáp ứng từ 14 - 15 trong tổng số 17 tiêu chuẩn kỹ thuật về kết nối dữ liệu.
Theo đại diện Netacom, hệ thống đã được tích hợp trên hạ tầng của Bộ với mức độ hoàn thiện khoảng 90%. Các phần việc còn lại chủ yếu tập trung vào kiểm thử, hiệu chỉnh và tối ưu hóa nhằm bảo đảm hoạt động ổn định khi đưa vào khai thác chính thức.
Trong thời gian tới, Netacom sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, nâng cấp hệ thống và thiết lập các kênh hỗ trợ chính thức như tổng đài, email nhằm phục vụ doanh nghiệp và các bên liên quan trong quá trình sử dụng.
Dữ liệu chỉ khai báo một lần, sử dụng nhiều lần
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Hoàng Trung yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn tất mọi công tác chuẩn bị để tổ chức Lễ công bố và vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông lâm thủy sản vào đầu tháng 7 tới.
Cục Chuyển đổi số được giao chủ trì hoàn thiện hạ tầng, phân quyền quản trị, quy trình vận hành và các chức năng kỹ thuật của hệ thống, đồng thời bảo đảm tuyệt đối an toàn thông tin.
Các cục chuyên ngành tập trung chuẩn hóa, cập nhật và đồng bộ dữ liệu, ưu tiên những dữ liệu nền tảng như mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, sản xuất trồng trọt và chăn nuôi.
Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình triển khai là “một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”, nhằm tránh đầu tư chồng chéo, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu.
Đối với Lễ công bố hệ thống, lãnh đạo Bộ yêu cầu lựa chọn những doanh nghiệp và địa phương tiêu biểu đã triển khai thành công để tham gia trình diễn thực tế, qua đó lan tỏa hiệu quả ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực nông nghiệp.
“Các đơn vị cần phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, tăng cường phối hợp đồng bộ, bảo đảm Lễ công bố được tổ chức chuyên nghiệp, hiệu quả, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ và khẳng định bước chuyển quan trọng trong triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia”, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh./.
