Hơn 7.688 tỉ đồng dành cho 8 phường
Dự án có tên đầy đủ là Cải thiện hệ thống thoát nước, nước thải và thích ứng với biến đổi khí hậu tại lưu vực Tây Sài Gòn, gọi tắt là CRUS2. Phạm vi thực hiện gồm các phường Đông Hưng Thuận, Trung Mỹ Tây, Tân Thới Hiệp, An Hội Tây, Tân Sơn, Tây Thạnh, Tân Sơn Nhì và Bình Hưng Hòa. Tổng diện tích sử dụng đất được công bố khoảng 52,8 ha. Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM.
Tổng mức đầu tư được phê duyệt khoảng 7.688,3 tỉ đồng, tương đương 304,57 triệu USD. Trong đó, khoản vay từ Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) là 200,29 triệu USD, tương đương khoảng 5.055,81 tỉ đồng; vốn đối ứng của thành phố khoảng 2.632,53 tỉ đồng. Đây là dự án nhóm A, hướng tới cải thiện điều kiện thoát nước và môi trường sống ở khu vực phía tây thành phố.
Mốc thực hiện 2024–2029 được nêu theo chủ trương đầu tư đã phê duyệt, không có nghĩa toàn bộ công trình đã thi công từ năm 2024. Sau quyết định phê duyệt dự án, UBND TP.HCM yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương lập, trình thẩm định hồ sơ điều chỉnh cục bộ các đồ án quy hoạch phân khu có liên quan.
Theo hồ sơ trình phê duyệt, dự án không thu hồi đất. Chủ đầu tư có trách nhiệm rà soát, xác định đầy đủ nhu cầu sử dụng đất và xử lý các phát sinh nếu có.
Không chỉ thoát nước mưa, dự án còn xử lý bài toán nước thải
Điểm đáng chú ý của CRUS2 là mục tiêu giảm ngập gắn với giảm ô nhiễm. Theo hồ sơ đề xuất trước đây của thành phố, lưu vực Tây Sài Gòn trải qua khu vực các quận 12, Gò Vấp, Bình Tân và Tân Bình cũ, rộng khoảng 2.730 ha; phạm vi nghiên cứu còn đề cập khu vực phía bắc sân bay Tân Sơn Nhất rộng khoảng 758 ha. Đây là quy mô lưu vực được nêu trong hồ sơ dự án, khác với 52,8 ha đất sử dụng được công bố khi phê duyệt.
Các hạng mục từng được thành phố đề xuất gồm cống bao dọc kênh Tham Lương – Bến Cát, mạng lưới thu gom nước thải và thoát nước, trạm bơm, cải thiện cống hiện hữu, đấu nối hộ gia đình và hạ tầng quản lý bùn thải. Mạng lưới này được định hướng kết nối với hệ thống xử lý nước thải ở phía tây thành phố. Tuy nhiên, các tỷ lệ chi phí và thông số kỹ thuật trong hồ sơ đề xuất năm 2021 chỉ phản ánh phương án ở thời điểm đó; quyết định phê duyệt mới cần được dùng để xác định quy mô xây dựng cuối cùng.
Những năm gần đây, tuyến đường Phan Huy Ích thường xuyên ngập nước
Về lâu dài, hệ thống thu gom sẽ quyết định nước thải từ khu dân cư có được đưa đi xử lý thay vì tiếp tục chảy vào kênh rạch hay không. Năm 2024, khi xem xét phương án nhà máy xử lý nước thải khu vực phía tây, Sở Xây dựng TP.HCM đã đề cập yêu cầu bố trí công trình xử lý đồng bộ với tiến độ CRUS2. Đó cũng là lý do dự án không thể chỉ được nhìn như việc lắp thêm cống chống ngập: hiệu quả môi trường còn phụ thuộc vào nơi tiếp nhận và xử lý dòng nước được thu gom.
Kênh Tham Lương – Bến Cát sẽ kết nối ra sao?
CRUS2 có liên hệ về hạ tầng với kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên, trục tiêu thoát nước lớn ở phía tây TP.HCM. Trong hồ sơ đề xuất, thành phố đã tính đến cống bao chạy dọc kênh để chuyển nước thải về hệ thống xử lý. Song cần phân biệt: dự án cải tạo kênh đang thi công và CRUS2 vừa được phê duyệt là hai dự án riêng, có phạm vi và tiến độ riêng.
Thông tin cập nhật trong tháng 8/2026 cho thấy thành phố đang thúc đẩy thi công dự án cải tạo kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên theo kế hoạch năm 2026. Cùng thời điểm, CRUS1 tại lưu vực Tham Lương – Bến Cát và CRUS2 tại lưu vực Tây Sài Gòn vẫn ở giai đoạn hoàn thiện các thủ tục đầu tư, báo cáo nghiên cứu khả thi, rà soát quy hoạch và phương án thiết kế. Việc CRUS2 được phê duyệt sau đó là một bước chuyển trong tiến trình chuẩn bị công trình.
Sự kết nối này đặc biệt đáng quan tâm đối với các khu dân cư trong 8 phường: kênh thông thoáng, mạng cống thu gom hoạt động và năng lực xử lý nước thải phù hợp cần được triển khai đồng bộ mới có thể phát huy đầy đủ hiệu quả. Nếu chỉ một khâu hoàn thành trước, tác động giảm ngập hoặc cải thiện chất lượng nước có thể chưa thể hiện ngay trên mọi tuyến đường.
Mốc 2029 và điều người dân cần theo dõi
Thành phố đặt mục tiêu thông qua CRUS2 để giảm ô nhiễm môi trường, giảm tình trạng ngập nước và nâng cao chất lượng sống tại lưu vực Tây Sài Gòn. Dự án cũng được kỳ vọng giúp khu vực thích ứng tốt hơn trước các rủi ro do biến đổi khí hậu. Đây là mục tiêu đầu tư được công bố, chưa phải kết quả giảm ngập đã được kiểm chứng sau vận hành.
Với người dân Đông Hưng Thuận, Trung Mỹ Tây, Tân Thới Hiệp, An Hội Tây, Tân Sơn, Tây Thạnh, Tân Sơn Nhì và Bình Hưng Hòa, thông tin cần theo dõi tiếp là bản vẽ tuyến cống, vị trí trạm bơm, phạm vi thi công và kế hoạch triển khai tại từng địa bàn khi chủ đầu tư công bố. Danh sách 8 phường xác định địa bàn dự án, nhưng chưa đồng nghĩa mọi con đường trong các phường đều sẽ được xây cống mới hoặc hết ngập cùng lúc.
Quyết định phê duyệt mở đường cho một khoản đầu tư lớn vào hạ tầng môi trường phía tây TP.HCM. Để “tin vui” thành thay đổi cụ thể trước cửa nhà người dân, những bước tiếp theo sẽ là hoàn tất quy hoạch liên quan, tổ chức thi công và kết nối mạng thoát nước với hệ thống xử lý theo đúng tiến độ đến năm 2029.
Đăng Thy