Sản lượng gạo có thể giảm 10 triệu tấn
Theo các doanh nghiệp trong ngành, sản lượng gạo của Ấn Độ trong niên vụ năm nay có thể giảm khoảng 10 triệu tấn, tương đương gần 6,5% so với mức kỷ lục 154 triệu tấn của năm trước.
Nếu dự báo này trở thành hiện thực, đây sẽ là mức giảm mạnh nhất kể từ niên vụ 2009–2010, thời điểm hạn hán do hiện tượng El Niño khiến sản lượng lúa gạo của Ấn Độ sụt giảm đáng kể.
Ông B.V. Krishna Rao, Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Ấn Độ, cho biết lượng mưa suy giảm trong những tuần gần đây đã ảnh hưởng rõ rệt đến năng suất, đặc biệt tại các bang sản xuất lúa lớn ở miền Nam và miền Đông.
Kể từ khi mùa mưa bắt đầu ngày 1/6, lượng mưa trên toàn Ấn Độ thấp hơn khoảng 15% so với mức bình thường. Tại một số bang trồng lúa chủ lực, mức thiếu hụt lên tới 42%.
Trong khi đó, diện tích gieo trồng lúa vụ hè tính đến ngày 11/9 đạt 42,68 triệu ha, giảm gần 4% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đây là diễn biến đáng chú ý bởi lúa gieo trong mùa mưa chiếm hơn 80% tổng sản lượng gạo của Ấn Độ. Triển vọng vụ đông cũng kém thuận lợi khi lượng nước trong các hồ chứa thấp hơn mức thông thường, có thể khiến nông dân thu hẹp diện tích gieo trồng trong những tháng tới.
Giá gạo xuất khẩu có thể chịu thêm sức ép
Những lo ngại về nguồn cung đã bắt đầu phản ánh trên thị trường. Giá gạo tại Ấn Độ tăng trong thời gian gần đây, kéo giá gạo xuất khẩu lên mức cao nhất trong hơn một năm.
Xu hướng này xuất hiện trong bối cảnh giá gạo tại một số nước xuất khẩu lớn khác, trong đó có Việt Nam và Thái Lan, cũng đi lên. Nếu nguồn cung tại nhiều thị trường cùng chịu sức ép, mặt bằng giá gạo thế giới có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Ấn Độ giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường gạo quốc tế, chiếm khoảng 40% lượng gạo xuất khẩu toàn cầu. Vì vậy, những thay đổi về sản lượng và chính sách xuất khẩu của New Delhi thường nhanh chóng tác động tới giá gạo thế giới, đặc biệt tại các thị trường phụ thuộc nhiều vào nguồn gạo nhập khẩu ở châu Á và châu Phi.
Tuy nhiên, tình hình hiện nay có một điểm khác biệt đáng kể so với những giai đoạn thiếu hụt nguồn cung trước đây: Ấn Độ đang sở hữu lượng gạo dự trữ ở mức rất cao.
Kho dự trữ gần 60 triệu tấn tạo vùng đệm
Tính đến ngày 1/9, lượng gạo dự trữ của Chính phủ Ấn Độ, bao gồm cả lúa chưa xay xát, đạt mức kỷ lục 59,6 triệu tấn.
Con số này cao gần 6 lần so với mục tiêu dự trữ 10,3 triệu tấn mà Chính phủ đặt ra cho ngày 1/10.
Nguồn dự trữ dồi dào đang tạo cho Ấn Độ một vùng đệm đáng kể trước nguy cơ sản lượng giảm. Lượng tồn kho lớn có thể giúp New Delhi tránh phải áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu ngay cả khi sản lượng lúa gạo trong niên vụ này đi xuống.
Giới kinh doanh nhận định Ấn Độ vẫn có khả năng duy trì lượng gạo xuất khẩu ở mức cao. Điều này có thể hạn chế nguy cơ thiếu nguồn cung nghiêm trọng trên thị trường quốc tế, ít nhất trong ngắn hạn.
Bên cạnh đó, giá gạo tăng cũng có thể tạo lợi ích cho người trồng các giống gạo chất lượng cao. Các doanh nghiệp dự báo nông dân sẽ ưu tiên bán sản phẩm ra thị trường tự do để hưởng mức giá cao hơn, thay vì bán cho các cơ quan thu mua nhà nước.
Nếu xu hướng này diễn ra, lượng gạo Chính phủ mua vào có thể giảm trong niên vụ năm nay, dù lượng gạo trong kho hiện vẫn ở mức rất cao.
Thời tiết tiếp tục là yếu tố quyết định
Triển vọng sản lượng gạo suy giảm một lần nữa cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của nông nghiệp Ấn Độ vào mùa mưa.
Cơ quan khí tượng nước này trước đó cảnh báo mùa mưa năm 2026 có thể yếu nhất trong 11 năm do ảnh hưởng của El Niño. Trong khi đó, lượng mưa tháng 9 thấp hơn mức trung bình và nhiệt độ cao hơn bình thường tiếp tục gây sức ép lên cây trồng trong giai đoạn quyết định năng suất.
Trước mắt, lượng dự trữ lớn giúp Ấn Độ vẫn có đủ dư địa để bảo đảm nhu cầu trong nước và duy trì xuất khẩu. Tuy nhiên, nếu thời tiết khô hạn kéo dài sang vụ đông, sự kết hợp giữa sản lượng giảm, giá gạo trong nước tăng và nguồn cung từ các nước xuất khẩu khác thắt chặt có thể tạo thêm sức ép lên thị trường gạo thế giới trong những tháng tới.