Thị trường thực phẩm đang thay đổi rất nhanh
Trong nhiều năm, ngành thực phẩm Việt Nam tăng trưởng mạnh nhờ quy mô dân số lớn và tốc độ đô thị hóa nhanh. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của hành vi tiêu dùng, áp lực cạnh tranh trong ngành cũng ngày càng lớn hơn.
Người tiêu dùng hiện nay không còn chỉ quan tâm tới giá thành, mà ngày càng chú trọng tới chất lượng, sự tiện lợi, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Đặc biệt, sau đại dịch COVID-19, xu hướng tiêu dùng hiện đại và mua sắm qua hệ thống bán lẻ quy mô lớn tăng mạnh, tạo áp lực thay đổi lên toàn bộ chuỗi cung ứng ngành thực phẩm.
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Việt Nam năm 2024 đạt hơn 6,3 triệu tỷ đồng, cho thấy quy mô rất lớn của thị trường tiêu dùng trong nước.
Theo các chuyên gia kinh tế, trong giai đoạn mới, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp thực phẩm sẽ không còn nằm ở sản xuất đơn thuần, mà nằm ở khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu, chế biến đến phân phối và dữ liệu người tiêu dùng.
Đây cũng là lý do nhiều tập đoàn lớn bắt đầu chuyển từ mô hình sản xuất truyền thống sang xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng tích hợp.
Vì sao Masan theo đuổi mô hình hệ sinh thái tiêu dùng?
Khác với mô hình phát triển tập trung vào một lĩnh vực đơn lẻ, Masan lựa chọn hướng đi xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng – bán lẻ – thực phẩm với sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất, phân phối và dữ liệu khách hàng.
Những năm gần đây, doanh nghiệp liên tục mở rộng đầu tư vào lĩnh vực thực phẩm, bán lẻ và chuỗi cung ứng tiêu dùng.
Theo báo cáo thường niên của Masan Group, hệ thống WinCommerce hiện sở hữu hàng nghìn siêu thị và cửa hàng trên toàn quốc, trở thành một trong những mạng lưới bán lẻ lớn tại Việt Nam.
Theo giới chuyên môn, việc xây dựng hệ sinh thái tích hợp giúp doanh nghiệp giải quyết nhiều bài toán lớn của ngành tiêu dùng hiện đại.
Thứ nhất là khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng. Khi sở hữu cả hệ thống phân phối, doanh nghiệp có thể phản ứng nhanh hơn với biến động thị trường và tối ưu hàng tồn kho.
Thứ hai là dữ liệu tiêu dùng. Trong thời đại bán lẻ hiện đại, dữ liệu khách hàng đang trở thành tài sản quan trọng giúp doanh nghiệp hiểu rõ xu hướng thị trường và tối ưu chiến lược kinh doanh.
Thứ ba là khả năng tạo hệ sinh thái khép kín nhằm gia tăng giá trị trên toàn chuỗi thay vì chỉ tập trung vào một mắt xích riêng lẻ.
Theo các chuyên gia kinh tế, đây là xu hướng đang diễn ra mạnh trên toàn cầu khi nhiều tập đoàn thực phẩm – bán lẻ lớn đều chuyển sang mô hình tích hợp đa nền tảng nhằm tăng khả năng cạnh tranh dài hạn.
Công nghệ và dữ liệu đang thay đổi ngành bán lẻ thực phẩm
Một trong những thay đổi lớn nhất của ngành tiêu dùng hiện nay là vai trò ngày càng lớn của công nghệ và dữ liệu.
Nếu như trước đây doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh bằng độ phủ cửa hàng và sản lượng bán hàng, thì hiện nay năng lực phân tích dữ liệu và tối ưu chuỗi vận hành đang trở thành yếu tố quyết định.
Theo giới chuyên môn, dữ liệu tiêu dùng giúp doanh nghiệp:
- dự báo nhu cầu thị trường,
- tối ưu nguồn cung,
- giảm chi phí logistics,
- cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng,
- và nâng cao hiệu quả vận hành toàn hệ thống.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chi phí vận hành bán lẻ ngày càng tăng và cạnh tranh trong ngành tiêu dùng ngày càng gay gắt.
Theo báo cáo tài chính năm 2025, Masan Group ghi nhận doanh thu hợp nhất hơn 81.000 tỷ đồng, phản ánh quy mô lớn của hệ sinh thái tiêu dùng mà doanh nghiệp đang xây dựng.
Theo giới chuyên môn, lợi thế lớn nhất của các doanh nghiệp sở hữu hệ sinh thái tích hợp nằm ở khả năng kết nối dữ liệu giữa sản xuất, bán lẻ và hành vi tiêu dùng – điều mà mô hình kinh doanh truyền thống rất khó thực hiện.
Cuộc cạnh tranh mới không còn nằm ở quy mô sản xuất
Trong nhiều năm, doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam cạnh tranh chủ yếu bằng sản lượng và hệ thống phân phối. Tuy nhiên, thị trường hiện nay đang thay đổi rất nhanh dưới tác động của công nghệ và xu hướng tiêu dùng mới.
Người tiêu dùng hiện đại yêu cầu cao hơn về:
- chất lượng sản phẩm,
- trải nghiệm mua sắm,
- tốc độ phục vụ,
- truy xuất nguồn gốc,
- và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư mạnh hơn vào công nghệ quản trị, logistics và dữ liệu tiêu dùng nếu muốn duy trì lợi thế cạnh tranh.
Theo các chuyên gia kinh tế, cuộc cạnh tranh tương lai của ngành thực phẩm – bán lẻ sẽ nằm ở năng lực vận hành hệ sinh thái thay vì chỉ quy mô sản xuất đơn thuần.
Ở góc độ này, chiến lược mở rộng hệ sinh thái tiêu dùng của Masan cho thấy doanh nghiệp đang chuẩn bị cho giai đoạn cạnh tranh dài hạn thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng ngắn hạn.
Tác động lan tỏa tới ngành công nghiệp thực phẩm và bán lẻ
Sự chuyển dịch của các doanh nghiệp lớn như Masan cũng đang tạo tác động đáng kể tới toàn ngành thực phẩm và bán lẻ trong nước.
Khi mô hình bán lẻ hiện đại phát triển mạnh, nhu cầu về logistics lạnh, công nghệ quản trị chuỗi cung ứng, tự động hóa kho vận và phân tích dữ liệu cũng tăng nhanh.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho ngành công nghệ, cơ khí và công nghiệp hỗ trợ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị tiêu dùng hiện đại.
Theo giới chuyên môn, quá trình chuyển đổi hiện nay không đơn thuần là thay đổi mô hình kinh doanh, mà là quá trình tái cấu trúc toàn bộ ngành tiêu dùng – bán lẻ Việt Nam theo hướng hiện đại hóa và số hóa mạnh hơn.
Doanh nghiệp tương lai sẽ cạnh tranh bằng dữ liệu và hệ sinh thái
Thực tế cho thấy, thị trường tiêu dùng đang bước vào giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn khác so với trước đây.
Nếu trước kia doanh nghiệp cạnh tranh bằng quy mô sản xuất và độ phủ thị trường, thì hiện nay yếu tố quyết định lại nằm ở công nghệ, dữ liệu và khả năng kiểm soát chuỗi giá trị.
Việc Masan đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng tích hợp vì thế không chỉ là chiến lược riêng của doanh nghiệp, mà còn phản ánh xu hướng tất yếu của ngành thực phẩm – bán lẻ hiện đại.
Trong tương lai, doanh nghiệp nào sở hữu hệ thống dữ liệu mạnh hơn, vận hành hiệu quả hơn và kết nối tốt hơn với người tiêu dùng sẽ là những doanh nghiệp có nhiều lợi thế nhất trong cuộc cạnh tranh mới.
