Từng bước hình thành hệ sinh thái dân cử số
HĐND thành phố Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 79/QĐ-HĐND ngày 19-8-2026 phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số toàn diện đối với hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND hai cấp thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”.
Đề án đặt mục tiêu đổi mới toàn diện phương thức hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND hai cấp trên cơ sở dữ liệu số, nền tảng số và AI. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu lực quyết nghị, hiệu quả giám sát, chất lượng đại diện dân cử và mức độ phục vụ người dân, cử tri.
Xa hơn, Hà Nội hướng tới hình thành Hệ sinh thái dân cử số thống nhất, hiện đại, liên thông và hoạt động dựa trên dữ liệu.
Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm đưa chuyển đổi số trở thành một phần trong phương thức hoạt động thường xuyên của cơ quan dân cử, thay vì chỉ dừng lại ở việc ứng dụng một số phần mềm hoặc số hóa tài liệu.
Hiện Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội đã vận hành nền tảng điều hành tập trung tích hợp 9 phân hệ phần mềm cốt lõi trên hệ thống xác thực tập trung (SSO), triển khai tới 126 HĐND xã, phường với hơn 3.200 tài khoản sử dụng.
Nền tảng cho phép xử lý văn bản, quản lý lịch công tác, theo dõi nhiệm vụ và đánh giá tiến độ công việc trên một giao diện thống nhất. Qua đó, hoạt động của cơ quan dân cử từng bước được chuẩn hóa, giảm phụ thuộc vào phương thức xử lý thủ công và tăng khả năng kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cấp.
Đặc biệt, thông qua các bảng điều khiển trực quan (Dashboard), Thường trực HĐND có thể theo dõi kịp thời các chỉ số liên quan đến đầu tư công, ngân sách, y tế, giáo dục và nhiều lĩnh vực quan trọng khác. Dữ liệu được tập trung, trực quan hóa sẽ hỗ trợ đại biểu có thêm cơ sở trong hoạt động giám sát và ban hành chính sách sát với thực tiễn.
“Kỳ họp không giấy tờ” đưa công nghệ vào nghị trường
Một trong những dấu ấn rõ nét của quá trình xây dựng “HĐND số” là việc ứng dụng nền tảng số vào tổ chức kỳ họp.
Tại kỳ họp thứ năm, HĐND thành phố Hà Nội đã thí điểm Bảng điều hành kỳ họp số, được tích hợp trên nền tảng số điều hành tập trung hai cấp của HĐND thành phố.
Thông qua hệ thống, đại biểu có thể theo dõi nhiều nội dung ngay trên môi trường số như chương trình kỳ họp, trạng thái nghị quyết, đăng ký phát biểu, kết quả biểu quyết, chất vấn và trả lời chất vấn, gửi ý kiến.
Không chỉ phục vụ hoạt động nghị trường, hệ thống còn hỗ trợ theo dõi, nắm bắt phản ánh của cử tri và nhân dân trên mạng xã hội liên quan đến nội dung kỳ họp.
Như vậy, công nghệ không chỉ giúp giảm lượng tài liệu giấy mà còn mở rộng khả năng tiếp nhận thông tin, phản ánh của xã hội, giúp hoạt động của cơ quan dân cử gần hơn với những vấn đề người dân quan tâm.
Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Hà Nội Trần Thế Cương khẳng định, việc triển khai Bảng điều hành kỳ họp số là bước đi cụ thể trong chuyển đổi số hoạt động của HĐND thành phố. Đây cũng là mô hình để tiếp tục hoàn thiện và chuyển giao xuống HĐND các xã, phường khai thác, phục vụ các kỳ họp tại địa phương trong thời gian tới.
Dự và phát biểu chỉ đạo tại kỳ họp thứ năm HĐND thành phố Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh, Hà Nội đi đầu cả nước về công tác chuyển đổi số, xây dựng “HĐND số”, ứng dụng AI vào số hóa tài liệu, tổ chức kỳ họp không giấy tờ và vận hành hệ thống quản lý văn bản, điều hành tác nghiệp tập trung.
Chuyển đổi số từ cơ sở, gắn với giải quyết kiến nghị của cử tri
Theo Đề án, giai đoạn 2026-2027 được xác định là thời kỳ xây dựng nền móng chuyển đổi số của cơ quan dân cử hai cấp thành phố.
Từ định hướng này, HĐND các xã, phường đã chủ động đưa công nghệ số vào hoạt động kỳ họp, công tác giám sát và giải quyết kiến nghị của cử tri.
Tại xã Hạ Bằng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Mạnh Hồng cho biết địa phương xác định đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng mô hình “HĐND số” và vận hành hiệu quả “Kỳ họp không giấy tờ” ngay từ năm 2026.
Theo đó, 100% tài liệu phục vụ các kỳ họp được số hóa và gửi qua nền tảng phần mềm chuyên dụng, chấm dứt việc in ấn tài liệu giấy theo phương thức truyền thống.
Đáng chú ý, xã Hạ Bằng cũng hướng tới tích hợp các cơ sở dữ liệu về giám sát, theo dõi đơn thư, trả lời và giải quyết kiến nghị của cử tri vào hệ thống dùng chung do thành phố chỉ đạo triển khai. Qua đó, quá trình xử lý được công khai, minh bạch trên hệ thống thông tin của xã và tại các nhà văn hóa thôn.
Tại xã Liên Minh, Thường trực HĐND xã đã ban hành kế hoạch hành động 100 ngày nhằm xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan dân cử ở cơ sở.
Theo Phó Chủ tịch HĐND xã Liên Minh Hoàng Văn Thái, trọng tâm của đợt cao điểm là số hóa toàn diện quy trình hoạt động của cơ quan dân cử và công tác phục vụ cử tri.
Trong công tác dân nguyện, toàn bộ kiến nghị của cử tri tiếp nhận qua các kỳ họp sẽ được lập bảng theo dõi số hóa, phân loại cụ thể theo từng lĩnh vực, cơ quan giải quyết và thời hạn trả lời. Những nội dung chậm xử lý, kéo dài sẽ được đưa vào chương trình giám sát, đôn đốc thường xuyên.
Thường trực HĐND xã cũng nghiên cứu triển khai AI phù hợp để hỗ trợ công tác thẩm tra, giám sát văn bản theo chỉ đạo của cấp trên.
“HĐND số” trước hết phải bắt đầu từ thay đổi tư duy
Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà, để Đề án đi vào thực chất, HĐND hai cấp cần đưa các nền tảng số vào vận hành đồng bộ và biến công nghệ thành phương thức làm việc thường xuyên của cơ quan dân cử.
Điểm cốt lõi, theo Chủ tịch HĐND thành phố, là chuyển đổi số trước hết phải bắt đầu từ sự thay đổi về nhận thức, tư duy lãnh đạo và phương thức tổ chức công việc.
Chuyển đổi số không đơn thuần là chuyển hồ sơ giấy thành hồ sơ điện tử hay đưa quy trình cũ lên môi trường số. Quan trọng hơn là phải lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy hiệu quả công việc làm thước đo, lấy đại biểu, cử tri và nhân dân làm trung tâm phục vụ.
Từ cách tiếp cận này, việc ứng dụng công nghệ số và AI phải gắn với đổi mới quy trình, nâng cao chất lượng tham mưu, hỗ trợ đại biểu trong nghiên cứu, quyết nghị và giám sát.
Song song với đó là yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh thông tin và bảo vệ dữ liệu. Cán bộ, đại biểu cần được đào tạo, hướng dẫn và hỗ trợ thường xuyên để có thể sử dụng thành thạo, chủ động khai thác dữ liệu và làm chủ công nghệ.
Đặc biệt, người đứng đầu phải tiên phong trong sử dụng công nghệ, trực tiếp kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số tại cơ quan, đơn vị mình.
Từ việc số hóa tài liệu, tổ chức kỳ họp không giấy tờ đến quản lý kiến nghị cử tri và khai thác dữ liệu phục vụ giám sát, Hà Nội đang từng bước chuyển hoạt động của cơ quan dân cử sang môi trường số.
Nếu được triển khai đồng bộ và thực chất, “HĐND số” không chỉ tạo ra một phương thức làm việc hiện đại hơn mà còn góp phần rút ngắn khoảng cách giữa quyết nghị của cơ quan dân cử với thực tiễn đời sống, để tiếng nói của cử tri và nhân dân được tiếp nhận, theo dõi và phản hồi hiệu quả hơn.