Cá tầm trên "hồ Đại tướng" – Hướng đi mới từ lợi thế tự nhiên
Nằm tại xã Mường Phăng, hồ Loọng Luông – còn được người dân gọi là "hồ Đại tướng" hay "hồ Cụ Giáp" – đang dần trở thành điểm sáng trong phát triển thủy sản công nghệ cao của tỉnh Điện Biên.
Không chỉ giữ vai trò cung cấp nguồn nước tưới cho những cánh đồng màu mỡ, hồ Loọng Luông còn sở hữu nguồn nước trong lành, nhiệt độ ổn định và diện tích mặt nước rộng, tạo điều kiện lý tưởng để phát triển các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao, đặc biệt là cá tầm.
Nhận thấy tiềm năng này, Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Thái Cực đã đầu tư mô hình nuôi cá tầm trên lòng hồ. Sau nhiều năm nghiên cứu và hoàn thiện quy trình kỹ thuật, mô hình từng bước khẳng định hiệu quả, mở ra hướng sản xuất mới cho địa phương.
Theo anh Vàng A Chỉa, kỹ thuật viên của công ty, cá tầm là loài kiếm ăn ở tầng đáy nên người nuôi phải có kinh nghiệm quan sát để theo dõi sức khỏe đàn cá. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thức ăn công nghiệp, doanh nghiệp thu mua cá nhỏ do người dân đánh bắt trên hồ làm thức ăn tươi nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.
Mỗi ngày, cá được cho ăn hai lần vào sáng sớm và chiều muộn – thời điểm nhiệt độ thấp nhất trong ngày – giúp hạn chế stress nhiệt, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và tối ưu hiệu quả chăn nuôi.
Chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu sản phẩm
Khoảng bốn năm trước, sau quá trình khảo sát kỹ lưỡng, ông Nguyễn Văn Huân, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Thái Cực, quyết định đưa cá tầm lên nuôi tại vùng cao Điện Biên.
Theo ông Huân, cá tầm là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao nhưng yêu cầu kỹ thuật rất khắt khe. Chỉ cần những thay đổi nhỏ về nhiệt độ, chất lượng nước hoặc chế độ dinh dưỡng cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng và chất lượng thương phẩm.
Nhờ kiên trì hoàn thiện quy trình sản xuất, từ vài lồng nuôi thử nghiệm ban đầu, doanh nghiệp hiện đã phát triển lên 15 lồng bè, sản lượng cá thương phẩm đạt hơn 10 tấn. Nhiều con đạt trọng lượng từ 10–12kg, cá lớn nhất khoảng 15kg, đồng thời vẫn duy trì các lứa cá giống và cá thương phẩm ở nhiều kích cỡ khác nhau để bảo đảm chu kỳ sản xuất liên tục.
Điểm nổi bật của mô hình là sản phẩm đã được ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR với sự hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên. Người tiêu dùng có thể dễ dàng tra cứu thông tin về nguồn gốc, quy trình nuôi và cơ sở sản xuất trước khi lựa chọn sản phẩm, góp phần nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu.
Hiện phần lớn sản lượng cá được tiêu thụ tại các tỉnh ngoài với mức giá khoảng 180.000 đồng/kg, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn nếu tiếp tục mở rộng hệ thống phân phối.
Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn lựa chọn hướng phát triển thận trọng, ưu tiên duy trì chất lượng sản phẩm, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và bảo đảm sự bền vững của môi trường nuôi trước khi mở rộng quy mô.
Theo ông Trần Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mường Phăng, trên địa bàn hiện có hai mô hình nuôi thủy sản tại hồ Pá Khoang và hồ Loọng Luông. Các cơ sở đều tích cực ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, trong đó mô hình nuôi cá tầm áp dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã QR được kỳ vọng sẽ tạo thêm sinh kế ổn định cho người dân và khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước địa phương.
Khai thác hiệu quả mặt nước, phát triển sinh kế cho người dân
Không chỉ tại Mường Phăng, nhiều địa phương khác như Tủa Thàng, Quài Tở, Tuần Giáo, Thanh Nưa, Sam Mứn... cũng đang phát triển mạnh nghề nuôi cá lồng trên các hồ thủy điện và thủy lợi.
Người dân mạnh dạn đầu tư hệ thống lồng bè kiên cố, lắp đặt hệ thống chiếu sáng, lưới chắn bảo vệ và chủ động kết hợp thức ăn công nghiệp với phụ phẩm nông nghiệp nhằm giảm chi phí sản xuất.
Anh Vì A Linh, ở thôn Huổi Só 2, xã Tủa Thàng, cho biết sau khi được cấp mã số nuôi lồng bè, gia đình đã đầu tư 4 lồng nuôi cá lăng, mỗi năm xuất bán khoảng 3 tấn cá thương phẩm, tạo nguồn thu nhập ổn định.
Bên cạnh nuôi cá lồng, nhiều hộ dân còn tận dụng diện tích đất để đào ao nuôi cá, tôm và các loại thủy sản khác. Công tác vệ sinh ao nuôi, xử lý môi trường, lựa chọn con giống và phòng chống dịch bệnh được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Đồng bộ chính sách để phát triển ngành thủy sản
Để khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên đã phối hợp với các địa phương tăng cường tuyên truyền, chuyển giao kỹ thuật, tổ chức đào tạo nghề và hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi đầu tư phát triển nuôi trồng thủy sản.
Theo bà Chu Thị Thanh Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngành đang triển khai đồng bộ các nội dung phát triển thủy sản theo Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời xây dựng Kế hoạch bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản giai đoạn 2026–2030.
Mặc dù thời tiết diễn biến phức tạp với nắng nóng kéo dài và mưa lớn cục bộ, nhờ chủ động phòng chống thiên tai và quản lý môi trường nuôi nên sản xuất thủy sản trên địa bàn vẫn được duy trì ổn định, không xảy ra thiệt hại lớn.
Đến nay, diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh đạt hơn 2.800ha, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước. Tổng sản lượng thủy sản đạt khoảng 2.600 tấn, tăng 3,85%, trong đó sản lượng nuôi trồng đạt trên 2.400 tấn. Toàn tỉnh hiện có 89 cơ sở nuôi thủy sản lồng bè với 568 ô lồng, tổng thể tích nuôi trên 70.000m³.
Song song với phát triển sản xuất, công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng được tăng cường. Từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều trường hợp khai thác thủy sản bằng kích điện, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và bảo vệ hệ sinh thái.
Dù vẫn còn những khó khăn như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng chưa đồng bộ, liên kết tiêu thụ còn hạn chế và ảnh hưởng của thiên tai, song với lợi thế tự nhiên cùng các chính sách hỗ trợ ngày càng hoàn thiện, ngành thủy sản Điện Biên đang đứng trước nhiều cơ hội để phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện sinh kế cho người dân vùng cao.