Công nghệ số giúp tối ưu hóa sản xuất
Ứng dụng công nghệ số và tiến bộ khoa học kỹ thuật đang mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp Bắc Ninh. Thông qua tự động hóa một số công đoạn, cải tiến quy trình canh tác và nâng cao khả năng quản lý sản xuất, nông dân có thêm điều kiện giảm sức lao động, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao giá trị nông sản.
Tại tổ dân phố Lãng Sơn, phường Tân An, anh Vũ Trí Đức đang canh tác các loại dưa lê Hàn Quốc, dưa chuột, dưa lưới và dưa lê ta trên diện tích 4.000m² nhà lưới. Bên cạnh việc lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp, anh đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp châm phân dinh dưỡng tự động, tích hợp công nghệ Internet vạn vật (IoT).
Thông qua hệ thống cảm biến và phần mềm trên máy tính, điện thoại di động, người trồng có thể theo dõi các thông số kỹ thuật, lựa chọn chế độ vận hành tự động hoặc bán tự động. Nhờ đó, nhiều thao tác thủ công trong quá trình tưới nước, bón phân và chăm sóc cây trồng được giảm bớt, đồng thời việc quản lý sản xuất trở nên thuận tiện hơn.
Theo thông tin được cung cấp, mô hình mang lại thu nhập khoảng 600 triệu đồng/năm sau khi trừ chi phí. Kết quả này cho thấy việc kết hợp sản xuất trong nhà màng với hệ thống tưới và châm phân tự động có thể góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất, nhất là khi các khâu kỹ thuật được kiểm soát phù hợp với nhu cầu của cây trồng.
Bên cạnh ứng dụng công nghệ số, việc cải tiến quy trình canh tác cũng đang mang lại những chuyển biến tích cực trong sản xuất nông nghiệp. Tại xã Sơn Động, anh Lương Ngọc Duy cùng cộng sự đã nghiên cứu, hoàn thiện giải pháp “Cải tiến quy trình trồng và chăm sóc cây ba kích tím”, xuất phát từ thực tế phương thức trồng truyền thống còn manh mún và chưa khai thác hiệu quả diện tích đất canh tác.
Điểm mới của giải pháp là chuyển từ phương thức trồng luống đơn sang trồng luống đôi, luống ba trên cùng một đơn vị diện tích. Cách làm này giúp nâng mật độ trồng lên 5.000 cây/ha, tăng 1.000 cây so với phương pháp cũ, đồng thời giảm một nửa công lao động.
Chi phí làm giàn và chăm sóc cũng giảm 50%, từ 10 triệu đồng/ha xuống còn 5 triệu đồng/ha. Cùng với đó, quy trình được chuẩn hóa từ khâu đào hố, bón lót phân vi sinh hữu cơ đến lựa chọn cây giống đạt tiêu chuẩn. Theo thông tin từ mô hình, năng suất củ tươi đạt 9–10 tấn/ha, tăng 1–2 tấn/ha so với phương pháp trồng trước đây.
Anh Lương Ngọc Duy cho biết, áp dụng kỹ thuật mới giúp giá trị sản xuất đạt 900 triệu–1 tỷ đồng/ha, tăng khoảng 200 triệu đồng/ha so với phương thức canh tác truyền thống. Đến nay, mô hình đã được nhân rộng đến hơn 40 hộ dân tại các xã vùng cao, góp phần từng bước hình thành vùng sản xuất cây dược liệu tập trung theo hướng hàng hóa, gắn với chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).
Hai mô hình cho thấy đổi mới nông nghiệp không chỉ nằm ở việc đầu tư thiết bị hiện đại mà còn ở khả năng lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất. Nếu công nghệ số hỗ trợ kiểm soát và tự động hóa quy trình, thì cải tiến kỹ thuật canh tác giúp sử dụng hiệu quả hơn đất đai, lao động và vật tư đầu vào.
Hội Nông dân hỗ trợ đưa chuyển đổi số vào thực tiễn
Để những mô hình hiệu quả có thể được chia sẻ và nhân rộng, bên cạnh nỗ lực của từng hộ sản xuất, vai trò tư vấn, tập huấn và kết nối của các tổ chức Hội Nông dân có ý nghĩa quan trọng.
Theo nội dung được cung cấp, Chủ tịch UBND thành phố đã phê duyệt Đề án “Nâng cao vai trò của Hội Nông dân trong tư vấn và hỗ trợ nông dân sản xuất kinh doanh giỏi ứng dụng chuyển đổi số gắn với sản xuất nông nghiệp hàng hóa an toàn trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, giai đoạn 2026–2030”.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cán bộ Hội Nông dân cấp thành phố và cấp xã được tập huấn, nâng cao năng lực tư vấn, hỗ trợ nông dân. Hội cũng hướng dẫn thành lập 50 câu lạc bộ sản xuất, kinh doanh giỏi ứng dụng chuyển đổi số gắn với tiêu chuẩn sản phẩm nông nghiệp an toàn.
Cùng với đó, thành phố hướng tới xây dựng 20 mô hình điểm ứng dụng chuyển đổi số trong trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản, đồng thời phát triển 7 mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP.
Trong 9 tháng năm 2026, Hội Nông dân thành phố đã tổ chức 20 lớp tập huấn nâng cao nhận thức về chuyển đổi số, mỗi lớp có 100 người tham dự; hỗ trợ thành lập 10 câu lạc bộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi ứng dụng chuyển đổi số. Cùng kỳ, hơn 230.000 hộ đăng ký danh hiệu nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi. Các cấp Hội còn tổ chức 277 hội nghị “Bình dân học vụ số”, thu hút hơn 18.500 lượt người tham dự.
Một điểm đáng chú ý trong cách triển khai là lựa chọn những nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi tiêu biểu, có uy tín, tâm huyết và trách nhiệm làm chủ nhiệm các câu lạc bộ. Thông qua sinh hoạt định kỳ, tham quan mô hình và trao đổi kinh nghiệm, các thành viên có điều kiện chia sẻ kiến thức, học hỏi cách làm hiệu quả và tăng cường liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Cách tiếp cận này giúp hoạt động hỗ trợ không chỉ dừng ở việc phổ biến kiến thức mà còn tạo môi trường để nông dân trao đổi kinh nghiệm từ thực tế sản xuất. Những mô hình phù hợp có thể trở thành nguồn tham khảo để các hộ khác lựa chọn, điều chỉnh và áp dụng theo điều kiện của mình.
Kết nối thị trường, hướng tới sản xuất hàng hóa an toàn
Chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ liên quan đến kỹ thuật sản xuất mà còn gắn với khả năng tiếp cận khách hàng và tiêu thụ nông sản. Vì vậy, cùng với việc nâng cao kỹ năng số, các cấp Hội Nông dân đang đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ thông qua các chợ phiên nông sản và hoạt động livestream bán hàng.
Theo ông Nguyễn Hoàng Trung, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố, chuyển đổi số trong nông nghiệp cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, giúp nông dân làm chủ kỹ thuật, giảm chi phí và nhận thấy hiệu quả kinh tế. Hội xác định lấy nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi tiêu biểu làm hạt nhân dẫn dắt; đồng thời tiếp tục hỗ trợ hội viên tiếp cận vốn, nâng cao kỹ năng số và kết nối thị trường, gắn ứng dụng công nghệ với sản xuất hàng hóa an toàn, bền vững.
Thực tế từ các mô hình trồng dưa trong nhà màng, cải tiến quy trình trồng ba kích tím và hoạt động hỗ trợ của Hội Nông dân cho thấy phát triển nông nghiệp hiện đại cần sự kết hợp giữa công nghệ, kỹ thuật canh tác, năng lực tổ chức sản xuất và thị trường tiêu thụ.
Trong thời gian tới, để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Bắc Ninh, các giải pháp cần tiếp tục hướng đến nhu cầu cụ thể của người sản xuất, bảo đảm tính phù hợp và hiệu quả khi áp dụng. Khi nông dân có đủ kiến thức, công cụ và điều kiện kết nối thị trường, việc đổi mới sản xuất sẽ có thêm cơ hội tạo ra giá trị kinh tế bền vững.