Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, nông nghiệp sử dụng khoảng 70% lượng nước ngọt khai thác trên toàn cầu. Vì vậy, việc ứng dụng cảm biến trong quản lý tưới và dinh dưỡng không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và hướng tới nền nông nghiệp phát thải thấp.
Canh tác chuyển từ kinh nghiệm sang dữ liệu
Hệ thống cảm biến thông minh có khả năng theo dõi liên tục các chỉ số như độ ẩm đất, nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm không khí, mực nước hoặc độ dẫn điện của đất. Dữ liệu được truyền về nền tảng quản lý trực tuyến, giúp người sản xuất biết chính xác thời điểm cần tưới, lượng nước cần bổ sung hoặc nguy cơ thiếu dinh dưỡng của cây trồng.
Khi kết hợp với hệ thống tưới tự động và phần mềm quản lý, cảm biến giúp hạn chế tình trạng tưới quá mức, giảm thất thoát phân bón do rửa trôi hoặc bay hơi, đồng thời tạo điều kiện để cây trồng hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn. Đây là nền tảng của mô hình nông nghiệp chính xác (Precision Agriculture), đang được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm tối ưu tài nguyên và giảm phát thải.
RYNAN Technologies Vietnam phát triển hệ sinh thái AIoT phục vụ nông nghiệp chính xác
Một trong những doanh nghiệp Việt Nam tiên phong trong lĩnh vực này là Công ty Cổ phần RYNAN Technologies Vietnam (RYNAN Technologies Vietnam). Doanh nghiệp đã phát triển hệ sinh thái AIoT tích hợp cảm biến đồng ruộng, trạm thời tiết, thiết bị giám sát côn trùng, cảm biến mực nước và nền tảng quản lý số phục vụ sản xuất nông nghiệp. Doanh nghiệp từng cho biết, đã có hơn 600 thiết bị thông minh được triển khai trên nhiều vùng sản xuất tại Việt Nam, tạo thành mạng lưới thu thập dữ liệu phục vụ quản lý canh tác.
Các dữ liệu từ cảm biến được tích hợp vào nền tảng Vietnam Digital Agriculture Platform & Expert System (VDAPES), cho phép theo dõi thời tiết, dự báo sâu bệnh, lập bản đồ nhu cầu dinh dưỡng, quản lý tưới tiêu và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Thay vì canh tác theo kinh nghiệm, người sản xuất có thể điều chỉnh lượng nước và vật tư đầu vào phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực canh tác.
Đáng chú ý, trong quá trình tham gia các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long, RYNAN Technologies Vietnam đã phát triển giải pháp AIoT kết hợp cảm biến mực nước, ứng dụng di động và hệ thống giám sát phát thải methane. Theo kết quả triển khai do RYNAN Technologies Vietnam công bố, việc kết hợp công nghệ AIoT với phương pháp tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) có thể giúp tiết kiệm khoảng 30% lượng nước tưới, giảm 40–48% phát thải methane và tăng lợi nhuận khoảng 20% trong các mô hình thử nghiệm
Cảm biến thông minh sẽ trở thành hạ tầng quan trọng của nông nghiệp số
Xu hướng ứng dụng cảm biến thông minh cho thấy nông nghiệp Việt Nam đang từng bước chuyển từ mô hình sản xuất dựa trên kinh nghiệm sang mô hình quản trị bằng dữ liệu. Khi kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu vệ tinh và các nền tảng số, hệ thống cảm biến không chỉ giúp tiết kiệm nước và phân bón mà còn hỗ trợ dự báo sâu bệnh, giám sát phát thải và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc.
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp hướng tới tăng trưởng xanh và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0", cảm biến thông minh được kỳ vọng sẽ trở thành hạ tầng công nghệ quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và gia tăng sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.