Gần hai năm vun trồng cho những chùm nho đầu tiên
Tại xã Vĩnh Thuận, TP Hải Phòng, những giàn nho mẫu đơn, hay còn gọi là nho sữa Hàn Quốc, đang bước vào vụ thu hoạch đầu tiên. Trên diện tích khoảng 1,5ha, gần 2.000 gốc nho được trồng trong hệ thống nhà màng hiện đại, tạo thành những hàng cây xanh mướt với các chùm quả căng mọng, sai trĩu.
Điểm đặc biệt của mô hình không chỉ nằm ở giống nho hay công nghệ sản xuất mà còn ở cách chủ trang trại mở rộng giá trị của sản phẩm. Người dân và du khách được tham quan miễn phí, tìm hiểu quy trình chăm sóc, chụp ảnh, trực tiếp hái, thưởng thức và mua nho ngay tại vườn.
Để có được những chùm nho đầu tiên, chị Cao Thị Kim Cúc cùng các cộng sự đã trải qua gần hai năm thử nghiệm và chăm sóc.
Nhận thấy vùng Vĩnh Thuận có đất đai màu mỡ, nguồn nước dồi dào và điều kiện khí hậu phù hợp, chị Cúc quyết định đầu tư hệ thống nhà màng để phát triển nho mẫu đơn.
Tuy nhiên, bước vào sản xuất thực tế không phải là câu chuyện dễ dàng. Nguồn vốn ban đầu hạn chế khiến chị phải huy động, vay mượn từ người thân, đồng thời thuê chuyên gia hướng dẫn kỹ thuật để cây nho có thể thích nghi với điều kiện khí hậu miền Bắc.
Mô hình được tổ chức theo hướng khép kín, kết hợp phương pháp canh tác hữu cơ với hệ thống tưới tự động. Nhờ đó, người trồng có thể kiểm soát tốt hơn môi trường sản xuất, tiết kiệm nước, hạn chế sâu bệnh và giảm tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học.
Chị Cúc cho biết, nếu sản xuất theo phương thức truyền thống, cây trồng phụ thuộc nhiều vào thời tiết và sâu bệnh. Khi dịch hại xuất hiện, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật gần như khó tránh khỏi.
Trong khi đó, nhà màng tạo điều kiện để kiểm soát tốt hơn nhiệt độ, độ ẩm và môi trường canh tác. Kết hợp với quy trình hữu cơ và tưới tự động, mô hình hướng tới tạo ra sản phẩm an toàn, ổn định về chất lượng.
Kiên trì để làm chủ kỹ thuật
Trồng nho trong nhà màng đòi hỏi sự theo dõi liên tục ở từng giai đoạn sinh trưởng. Gần hai năm qua, chị Cúc cùng cộng sự phải điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, nhiệt độ, độ ẩm và hệ thống tưới để tìm ra quy trình phù hợp với điều kiện địa phương.
Sự kiên trì ấy bắt đầu cho kết quả khi những chùm nho đầu tiên đạt chất lượng đồng đều, hình thức đẹp và vị ngọt thanh đặc trưng.
Phần lớn sản phẩm được khách hàng và đối tác thu mua ngay tại vườn, giúp trang trại có đầu ra tương đối ổn định.
Dự kiến vụ thu hoạch đầu tiên đạt khoảng 5 tấn nho, mang lại doanh thu khoảng 1 tỷ đồng.
Với chị Cúc, giá trị của mùa vụ đầu tiên không chỉ được tính bằng doanh thu. “Tôi luôn nghĩ nếu mình không mạnh dạn thay đổi thì sẽ rất khó tạo ra giá trị khác biệt. Làm nông nghiệp công nghệ cao vất vả hơn rất nhiều, chi phí lớn hơn, nhưng đổi lại là sản phẩm sạch, an toàn và có thể đi đường dài”.
Đằng sau những giàn nho trĩu quả vì thế còn là câu chuyện về sự mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất. Từ một vùng đất ven sông, những người trẻ đã thử nghiệm một phương thức canh tác mới, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất và từng bước tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn.
Từ vườn nho đến điểm đến trải nghiệm
Nếu chỉ dừng ở sản xuất và bán nông sản, giá trị của mô hình có thể chưa được khai thác hết.
Với cách tiếp cận khác, trang trại nho tại Vĩnh Thuận đang từng bước kết hợp nông nghiệp công nghệ cao với du lịch trải nghiệm.
Từ khi chính thức mở cửa ngày 18/7, trang trại đã đón hàng nghìn lượt khách. Đặc biệt vào cuối tuần, nhiều gia đình tìm đến để trải nghiệm không gian xanh, chụp ảnh giữa những giàn nho và trực tiếp thưởng thức sản phẩm tại vườn.
Đưa gia đình đến tham quan, anh Vũ Trường Sơn, phường An Hải, cho rằng điều ý nghĩa không chỉ là được tận hưởng không gian xanh mà còn giúp trẻ em hiểu hơn về quá trình tạo ra một sản phẩm nông nghiệp, từ đó thêm trân trọng giá trị lao động của người nông dân.
Theo chị Cúc, phát triển nông nghiệp trải nghiệm đòi hỏi người sản xuất phải thay đổi cách nghĩ. Người nông dân không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn phải biết kể câu chuyện về sản phẩm, vùng đất và quá trình làm ra sản phẩm.
Khi du khách hiểu được giá trị phía sau mỗi trái nho, họ có thêm niềm tin vào sản phẩm trong nước và sẵn sàng trở thành khách hàng, người giới thiệu cho sản phẩm.
Đây cũng là cách để một trang trại chuyển từ mô hình sản xuất đơn thuần sang mô hình có nhiều nguồn giá trị hơn: sản xuất - tiêu thụ - trải nghiệm - quảng bá.
Không chỉ tăng năng suất mà còn thay đổi tư duy làm nông
Đánh giá về mô hình, bà Ngô Thị Minh Hà, Chủ tịch Hội Làm vườn TP Hải Phòng, cho rằng việc ứng dụng đồng bộ hệ thống nhà màng, tưới tự động và các giải pháp kỹ thuật giúp người sản xuất chủ động hơn trong kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và nguồn nước.
Công nghệ cũng góp phần giảm tác động của thời tiết, hạn chế sâu bệnh, tiết kiệm vật tư và giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Qua đó, chất lượng nông sản được nâng lên, sản phẩm đồng đều hơn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.
Quan trọng hơn, nông nghiệp công nghệ cao đang góp phần thay đổi phương thức sản xuất của người nông dân: từ dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên khoa học kỹ thuật, dữ liệu và nhu cầu thị trường.
Đây là yếu tố quan trọng để nâng sức cạnh tranh cho nông sản địa phương trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới chất lượng, nguồn gốc và độ an toàn của sản phẩm.
Mở rộng mô hình, hướng tới điểm đến quanh năm
Sau vụ nho đầu tiên, chị Cúc dự kiến tiếp tục đầu tư mở rộng hệ thống nhà màng, phát triển dưa lưới cùng một số loại cây ăn quả khác và hoàn thiện không gian trải nghiệm.
Mục tiêu là không để điểm đến chỉ hoạt động trong một mùa vụ, mà từng bước hình thành không gian nông nghiệp trải nghiệm có khả năng đón khách quanh năm.
Hướng đi này phù hợp với xu thế Hải Phòng đang đa dạng hóa các sản phẩm du lịch nông nghiệp, nông thôn, đồng thời nâng cao giá trị của sản xuất nông nghiệp thông qua trải nghiệm và dịch vụ.
Từ một vườn nho, nếu được tổ chức bài bản, mô hình có thể tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một diện tích đất: vừa sản xuất nông sản, vừa tạo việc làm, quảng bá sản phẩm, thu hút khách du lịch và lan tỏa câu chuyện về nông nghiệp xanh.
Suy cho cùng, giá trị lớn nhất của mô hình tại Vĩnh Thuận không chỉ nằm ở những chùm nho có giá trị kinh tế cao. Đó còn là cách những người trẻ dám thử nghiệm, dám đầu tư vào công nghệ và dám thay đổi cách làm nông, để từ sản xuất tạo ra trải nghiệm, từ nông sản tạo ra thương hiệu và từ một trang trại mở ra thêm hướng phát triển cho kinh tế nông thôn.