Biến phụ phẩm thành nguồn năng lượng cho sản xuất
Mỗi năm, ngành mía đường tạo ra khối lượng lớn phụ phẩm sau chế biến, trong đó bã mía chiếm tỷ trọng đáng kể. Nếu không được khai thác hiệu quả, đây sẽ là gánh nặng về chi phí xử lý và môi trường. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của kinh tế tuần hoàn, bã mía lại là nguồn nguyên liệu quý cho sản xuất năng lượng tái tạo.
Là một trong những doanh nghiệp mía đường lớn của Việt Nam, Đường Quảng Ngãi hiện sở hữu Nhà máy Đường An Khê tại Gia Lai – nhà máy có công suất ép với năng lực cốt lõi khoảng 18.000 tấn mía mỗi ngày, thuộc nhóm lớn nhất cả nước. Quy mô sản xuất lớn đồng nghĩa với lượng phụ phẩm phát sinh rất lớn, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển mô hình sử dụng sinh khối ngay trong chuỗi sản xuất.
Tại đây, bã mía được sử dụng làm nhiên liệu cho hệ thống lò hơi và phát điện phục vụ hoạt động sản xuất của nhà máy. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch, doanh nghiệp tận dụng chính nguồn phụ phẩm phát sinh từ cây mía để tạo ra năng lượng, hình thành vòng tuần hoàn khép kín giữa nguyên liệu đầu vào và quá trình sản xuất.
Việc sử dụng sinh khối từ bã mía không chỉ giúp giảm lượng chất thải phát sinh mà còn góp phần cắt giảm phát thải khí nhà kính. Theo các chuyên gia năng lượng, sinh khối từ phụ phẩm nông nghiệp là một trong những nguồn năng lượng tái tạo có tiềm năng lớn tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường từ thị trường xuất khẩu.
Bên cạnh bã mía, nhiều phụ phẩm hữu cơ khác phát sinh trong quá trình chế biến cũng được tận dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp, góp phần giảm lượng chất thải phải xử lý và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Hướng tới chuỗi giá trị mía đường phát thải thấp
Những năm gần đây, giảm phát thải carbon không còn là câu chuyện mang tính tự nguyện mà đang dần trở thành yêu cầu của thị trường. Các cơ chế như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu hay các tiêu chuẩn ESG đang tạo áp lực ngày càng lớn lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, việc tận dụng phụ phẩm để sản xuất năng lượng tái tạo đang trở thành lợi thế cạnh tranh mới của nhiều doanh nghiệp nông nghiệp.
Đối với Đường Quảng Ngãi, giá trị của cây mía không chỉ nằm ở sản phẩm đường thương phẩm. Bã mía được sử dụng làm nhiên liệu sinh khối, trong khi các phụ phẩm khác tiếp tục được đưa trở lại phục vụ sản xuất nông nghiệp. Điều này giúp doanh nghiệp khai thác tối đa giá trị từ cùng một đơn vị nguyên liệu, đồng thời giảm lượng phát thải phát sinh trong toàn bộ chuỗi sản xuất.
Cách tiếp cận này cũng phản ánh xu hướng chuyển dịch của ngành mía đường hiện đại. Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng đường, nhiều doanh nghiệp đang hướng tới mô hình sản xuất đa giá trị, trong đó năng lượng tái tạo, phân bón hữu cơ và các sản phẩm từ phụ phẩm ngày càng đóng vai trò quan trọng.
Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc phát triển các mô hình sản xuất xanh, tận dụng phụ phẩm và sử dụng năng lượng tái tạo sẽ ngày càng có ý nghĩa đối với khu vực công nghiệp chế biến nông sản.
Từ câu chuyện của Đường Quảng Ngãi có thể thấy, giảm phát thải carbon không nhất thiết bắt đầu từ những công nghệ phức tạp hay các khoản đầu tư khổng lồ. Đôi khi, giải pháp hiệu quả lại đến từ việc khai thác tối đa giá trị của những gì vốn đã có sẵn. Khi bã mía được chuyển hóa thành năng lượng sinh khối, cây mía không chỉ tạo ra đường mà còn góp phần tạo ra nguồn năng lượng xanh phục vụ sản xuất và mở rộng con đường phát triển bền vững cho doanh nghiệp trong tương lai.
