Senegal tăng cường bảo vệ sản xuất gạo trong nước
Theo thông tin từ Bộ Công Thương ngày 6/11, Thương vụ Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Senegal cho biết, Senegal là thị trường có nhu cầu tiêu thụ gạo lớn, với mức bình quân khoảng 117 kg/người/năm, thuộc nhóm cao nhất khu vực Tây Phi.
Trung bình mỗi năm, quốc gia này nhập khẩu khoảng 1 triệu tấn gạo, chủ yếu là gạo tấm 100% có giá thành thấp để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước.
Đây từng là thị trường có nhiều tiềm năng đối với gạo Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu gạo Việt Nam sang Senegal đạt 168.020 tấn, với kim ngạch 52,57 triệu USD, cao gần 30 lần so với năm 2024.
Đáng chú ý, gạo thơm Việt Nam loại 100% tấm đã được đưa vào hệ thống siêu thị tại Senegal, đóng gói trong các bao 5 kg và 25 kg, với giá bán khoảng 1,3 USD/kg. Kết quả này cho thấy sản phẩm gạo Việt Nam đã bước đầu tiếp cận được hệ thống phân phối và người tiêu dùng tại thị trường Tây Phi.
Tháng 7/2025, Bộ Công Thương hai nước ký Bản ghi nhớ về thương mại gạo, theo đó Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu khoảng 100.000 tấn gạo mỗi năm sang Senegal. Thỏa thuận được kỳ vọng góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho Senegal, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ gạo Việt Nam tại châu Phi.
Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu đang chịu tác động từ những thay đổi trong chính sách quản lý nhập khẩu của Senegal. Trong năm 2026, quốc gia này triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ sản xuất và thúc đẩy tiêu thụ gạo nội địa.
Cụ thể, Bộ Công Thương Senegal đã đình chỉ cấp Tờ khai nhập khẩu thực phẩm đối với mặt hàng gạo trong tháng 7 và tháng 8/2026 nhằm giải phóng lượng gạo sản xuất trong nước tồn đọng, ước khoảng 37.000 - 40.000 tấn.
Đáng chú ý, tổng hạn ngạch nhập khẩu gạo năm 2026 được Senegal ấn định tối đa 600.000 tấn, thấp hơn đáng kể so với mức nhập khẩu phổ biến từ 900.000 đến 1,3 triệu tấn mỗi năm trước đây.
Không chỉ giới hạn lượng nhập khẩu, Senegal còn áp dụng điều kiện chặt chẽ hơn đối với doanh nghiệp thương mại. Theo đó, doanh nghiệp muốn được cấp giấy phép nhập khẩu mới phải chứng minh đã mua một hạn ngạch gạo sản xuất trong nước.
Bên cạnh đó, quốc gia này hỗ trợ 50 FCFA/kg cho các đơn vị chế biến thóc gạo, tạm dừng nhập khẩu một số loại gạo như gạo không thơm và điều chỉnh giá nhằm tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm nội địa.
Những biện pháp trên cho thấy Senegal đang chuyển hướng ưu tiên sang tiêu thụ sản phẩm trong nước, đồng thời sử dụng các công cụ quản lý nhập khẩu để hỗ trợ ngành sản xuất và chế biến gạo nội địa.
Xuất khẩu gạo Việt Nam đối mặt thêm sức ép
Việc Senegal siết quản lý nhập khẩu diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đã ghi nhận kết quả xuất khẩu tích cực tại thị trường này trong năm 2025. Tuy nhiên, hạn ngạch mới và điều kiện cấp phép nhập khẩu có thể làm thu hẹp dư địa tăng trưởng của gạo Việt Nam trong năm 2026.
Với tổng lượng nhập khẩu tối đa 600.000 tấn, cơ hội tiếp cận thị trường sẽ chịu sự cạnh tranh lớn hơn giữa các nhà cung cấp nước ngoài. Trong khi đó, yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phải mua gạo nội địa trước khi được cấp phép cũng có thể làm gia tăng chi phí và những khó khăn trong tổ chức hoạt động thương mại.
Đặc biệt, việc tạm dừng nhập khẩu một số chủng loại gạo đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải cập nhật thường xuyên danh mục hàng hóa được phép nhập khẩu, tránh tình trạng ký kết hợp đồng hoặc tổ chức giao hàng khi chưa nắm rõ các điều kiện quản lý mới.
Dù nhu cầu tiêu thụ gạo của Senegal vẫn ở mức cao, đây không còn là yếu tố duy nhất quyết định khả năng mở rộng xuất khẩu. Doanh nghiệp cần quan tâm đồng thời đến hạn ngạch, cơ chế cấp phép, chính sách ưu tiên sản phẩm nội địa và yêu cầu riêng đối với từng chủng loại gạo.
Trong bối cảnh đó, việc duy trì trao đổi thông tin với Thương vụ Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Senegal, cập nhật chính sách nhập khẩu và tìm hiểu kỹ quy định của cơ quan quản lý sở tại có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động rà soát cơ cấu sản phẩm, lựa chọn chủng loại phù hợp với nhu cầu thị trường và điều kiện nhập khẩu hiện hành. Việc xây dựng kế hoạch giao hàng linh hoạt, thận trọng trong đàm phán hợp đồng và kiểm soát rủi ro thanh toán cũng cần được chú trọng.
Về dài hạn, Senegal vẫn là thị trường đáng quan tâm nhờ nhu cầu tiêu thụ gạo lớn. Tuy nhiên, trước xu hướng tăng cường bảo vệ sản xuất trong nước, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ cách tiếp cận dựa chủ yếu vào nhu cầu nhập khẩu sang nghiên cứu sâu hơn chính sách thị trường và xây dựng phương án kinh doanh phù hợp.
Khả năng duy trì hiện diện của gạo Việt Nam tại Senegal sẽ phụ thuộc không chỉ vào năng lực cung ứng và giá cả mà còn ở khả năng thích ứng với các quy định thương mại mới. Đây là yêu cầu quan trọng để doanh nghiệp hạn chế rủi ro, bảo vệ thị trường đã khai thác và từng bước mở rộng hoạt động xuất khẩu tại khu vực châu Phi.