Giảm chất thải ngay từ công nghệ sản xuất tại nhà máy nông thôn
Mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 23–25 triệu tấn chất thải công nghiệp thông thường, theo số liệu được công bố. Quy mô này cho thấy quản lý chất thải ngày càng gắn với yêu cầu tổ chức sản xuất hiệu quả và sử dụng tài nguyên tiết kiệm hơn.
Đối với các cơ sở chế biến nông sản ở khu vực nông thôn, bài toán môi trường không chỉ nằm ở công đoạn xử lý cuối cùng. Doanh nghiệp có thể giảm áp lực cho hệ thống xử lý bằng cách lựa chọn công nghệ ít sử dụng nước, hạn chế phát sinh dòng thải, phân loại chất thải tại nguồn và tận dụng phụ phẩm ở những công đoạn phù hợp. Khi được tính toán cùng dây chuyền sản xuất, giải pháp môi trường cũng có thể góp phần kiểm soát chi phí vận hành.
Từ thay đổi dây chuyền đến xử lý nước thải
Công ty Cổ phần Chế biến Hàng Xuất khẩu Long An (LAFOOCO) là một ví dụ về việc giảm chất thải từ chính công nghệ chế biến. Theo báo cáo của doanh nghiệp, từ năm 2016, LAFOOCO đã chuyển từ công nghệ chao dầu sang công nghệ hấp hơi nước đối với hạt điều nguyên liệu. Công nghệ này không tiêu tốn nước và không phát sinh nước ngâm ủ phải xả ra môi trường; doanh nghiệp cho biết giải pháp còn giúp tiết kiệm chi phí xử lý môi trường.
Cách làm của LAFOOCO cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý đối với doanh nghiệp chế biến nông sản: thay vì chỉ tập trung xử lý lượng chất thải đã phát sinh, việc cải tiến công nghệ ngay từ đầu có thể giúp giảm dòng thải cần kiểm soát. Đây cũng là hướng phù hợp với những cơ sở đang tính toán nâng năng suất nhưng đồng thời phải kiểm soát chi phí môi trường.
Ở một quy mô khác, Công ty TNHH Thương mại Sản xuất Thuận Hương có hệ thống xử lý nước thải được giới thiệu với công suất khoảng 30 m³/ngày đêm cho cơ sở chế biến trái cây sấy. Theo thông tin từ đơn vị thiết kế hệ thống, công trình kết hợp các công đoạn xử lý sinh học, hóa lý, lắng, khử trùng và lọc áp lực, được thiết kế theo đặc tính nước thải của quá trình chế biến trái cây.
Hai hướng tiếp cận cho thấy bài toán môi trường có thể được đặt vào cả khâu lựa chọn công nghệ và khâu kiểm soát dòng thải trong quá trình sản xuất. Với dây chuyền có thể thay đổi công nghệ, giảm phát sinh chất thải từ nguồn là một giải pháp đáng chú ý; trong khi những cơ sở sử dụng nước trong chế biến cần hệ thống xử lý được tính toán theo lưu lượng và đặc tính nước thải thực tế.
Đầu tư môi trường để giữ dư địa tăng trưởng
Với doanh nghiệp công nghiệp nông thôn, hệ thống môi trường cần được tính toán ngay từ khi xây dựng hoặc cải tạo nhà máy. Công suất xử lý phải phù hợp với lưu lượng thực tế và khả năng mở rộng sản xuất; đồng thời công nghệ cũng cần tính đến chi phí điện, hóa chất, nhân công và bảo trì trong suốt quá trình vận hành.
Bên cạnh nước thải, phụ phẩm và chất thải rắn cũng cần được quản lý theo hướng giảm lượng phải xử lý. Phân loại tại nguồn, thu gom riêng, tái sử dụng hoặc chuyển giao phụ phẩm cho đơn vị phù hợp có thể giúp doanh nghiệp hạn chế lãng phí tài nguyên và mở thêm khả năng tạo giá trị từ những dòng vật chất trước đây bị xem là chất thải.
Khi bảo vệ môi trường được đặt cùng với bài toán công nghệ và năng lực sản xuất, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong vận hành, giảm rủi ro khi mở rộng công suất và tạo nền tảng ổn định cho vùng nguyên liệu. Với nhà máy nông thôn, đầu tư môi trường vì thế không chỉ là yêu cầu cần đáp ứng mà còn là một phần của nền tảng phát triển dài hạn.