Tận dụng lợi thế Hải Nam để thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch
Tại hội nghị, ông Bùi Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), đề nghị phía Trung Quốc phối hợp, hỗ trợ đưa các mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam như sầu riêng, yến sào, trái cây và cà phê xuất khẩu chính ngạch thông qua Cảng Thương mại tự do Hải Nam. Đây được xem là hướng đi nhằm tạo thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng tại Hải Nam, đồng thời mở rộng mạng lưới phân phối sang các tỉnh, thành phố khác của Trung Quốc.
Theo ông Bùi Quang Hưng, Việt Nam và tỉnh Hải Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để tăng cường hợp tác thương mại và đầu tư. Lợi thế về vị trí địa lý, kết nối giao thông đa dạng cùng cơ cấu hàng hóa có tính bổ trợ tạo nền tảng để doanh nghiệp hai bên mở rộng hoạt động giao thương.
Theo số liệu của Cục Xúc tiến thương mại, tính đến hết tháng 7/2026, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và tỉnh Hải Nam đạt khoảng 1,4 tỷ USD, tăng 86% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Hải Nam đạt 438,6 triệu USD, tăng 11%. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu gồm nông, lâm, thủy sản, thực phẩm chế biến và sản phẩm công nghiệp nhẹ.
Một trong những yếu tố mở ra dư địa hợp tác mới là việc Cảng Thương mại tự do Hải Nam triển khai cơ chế hải quan đặc biệt trên toàn đảo từ cuối năm 2025, cùng các chính sách ưu đãi thuế quan và thuận lợi hóa thương mại. Theo ông Hưng, những cơ chế này tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Hải Nam, mở rộng hệ thống phân phối, tối ưu hóa hoạt động logistics và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Để khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác, đại diện Bộ Công Thương đề xuất ba định hướng trọng tâm.
Thứ nhất, hai bên tiếp tục tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế nhằm quảng bá sản phẩm, kết nối đối tác và tìm kiếm cơ hội kinh doanh.
Thứ hai, đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch gắn với tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Phía Việt Nam đề nghị các cơ quan chức năng và doanh nghiệp Hải Nam phối hợp tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến có thế mạnh của Việt Nam tiếp cận thị trường Trung Quốc thông qua Cảng Thương mại tự do Hải Nam.
Thứ ba, tăng cường hợp tác thương mại điện tử và kinh tế số. Ông Hưng đề nghị Hiệp hội Thương mại số Hải Nam phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại và các hiệp hội ngành hàng Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đưa sản phẩm Việt Nam lên các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, qua đó mở rộng kênh phân phối tại Trung Quốc.
Tăng cường truy xuất nguồn gốc, phát triển logistics chuỗi lạnh
Ở góc độ doanh nghiệp và tổ chức xúc tiến thương mại, ông Phù Văn Phong, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại số Hải Nam, đánh giá thực phẩm và nông sản là lĩnh vực có nhiều tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc nhờ lợi thế bổ trợ về sản xuất và nhu cầu thị trường.
Theo ông Phong, Việt Nam có thế mạnh về rau quả nhiệt đới, thủy sản, cà phê, thực phẩm đặc sản và chế biến thực phẩm. Trong khi đó, Trung Quốc có thị trường tiêu dùng quy mô lớn, nhu cầu đa dạng, đồng thời sở hữu kinh nghiệm về thiết bị chế biến, logistics chuỗi lạnh, phát triển thương hiệu và hệ thống phân phối xuyên biên giới.
Trên cơ sở đó, đại diện Hiệp hội Thương mại số Hải Nam đề xuất hai bên tăng cường hợp tác trong nghiên cứu, phát triển sản phẩm, xây dựng chuỗi cung ứng và kết nối hệ thống phân phối. Hoạt động hợp tác không chỉ hướng đến thị trường hai nước mà còn có thể từng bước mở rộng sang các quốc gia ASEAN.
Đáng chú ý, phía Hải Nam đề xuất thúc đẩy hợp tác thương mại số thông qua phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc và chứng nhận chất lượng xuyên biên giới; ứng dụng công nghệ số trong giám sát chuỗi lạnh, vận hành kho thông minh; mở rộng thương mại điện tử xuyên biên giới và các hoạt động tiếp thị số.
Các lĩnh vực dữ liệu xuyên biên giới, chứng từ điện tử và thanh toán trực tuyến cũng được đề xuất nghiên cứu hợp tác. Việc tích hợp các giải pháp số vào quy trình thương mại thực phẩm được kỳ vọng góp phần đơn giản hóa giao dịch và giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, ông Phong cho biết Hiệp hội Thương mại số Hải Nam đang xúc tiến chuẩn bị xây dựng các khu hợp tác giữa tỉnh Hải Nam và các quốc gia ASEAN. Trong đó, Hiệp hội dự kiến xây dựng phân khu hợp tác dành cho Việt Nam, cung cấp dịch vụ hỗ trợ một cửa cho doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư, thành lập và triển khai hoạt động kinh doanh tại Hải Nam.
Tại hội nghị, Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến thương mại và Đầu tư thuộc Cục Xúc tiến thương mại và Hiệp hội Thương mại số Hải Nam đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác. Thỏa thuận tạo cơ sở để hai bên phối hợp lâu dài trong hỗ trợ doanh nghiệp kết nối thương mại, ứng dụng chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu.
Trong bối cảnh thị trường Trung Quốc ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ và điều kiện bảo quản, việc mở rộng hợp tác với Hải Nam không chỉ tạo thêm kênh tiếp cận thị trường mà còn đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam trong việc hoàn thiện chuỗi cung ứng. Từ sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc đến bảo quản, vận chuyển và phân phối, các khâu cần được tổ chức đồng bộ để nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Việc kết hợp xuất khẩu chính ngạch với logistics chuỗi lạnh, thương mại điện tử và các giải pháp quản lý số vì vậy có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình nâng cao giá trị nông sản Việt Nam. Nếu được triển khai hiệu quả, các hoạt động hợp tác sẽ góp phần mở rộng cơ hội giao thương, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy xuất khẩu nông sản theo hướng chuyên nghiệp, bền vững hơn.