Biến đất nông nghiệp manh mún thành không gian sinh thái giá trị cao
Tốc độ đô thị hóa nhanh đang khiến diện tích đất nông nghiệp tại Hà Nội liên tục bị thu hẹp và chia cắt. Nhiều khu vực sản xuất nhỏ lẻ, manh mún không còn mang lại hiệu quả kinh tế như trước, trong khi nhu cầu về thực phẩm sạch, không gian xanh và các hoạt động trải nghiệm nông nghiệp của người dân đô thị ngày càng gia tăng.
Trước thực tế đó, Hà Nội đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết về thí điểm cơ chế, chính sách phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và nông nghiệp đô thị trên địa bàn thành phố.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có hơn 196.626ha đất nông nghiệp, chiếm khoảng 58,5% diện tích tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình phát triển đô thị đang tạo áp lực lớn lên sản xuất nông nghiệp truyền thống. Nhiều mô hình chuyển đổi còn gặp khó khăn do thiếu nguồn lực đầu tư, hạn chế về công nghệ, khó khăn trong tích tụ đất đai và yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường.
Trong định hướng mới, nông nghiệp Hà Nội không chỉ dừng lại ở chức năng sản xuất mà còn trở thành một phần của hệ sinh thái đô thị, góp phần tạo cảnh quan xanh, cung cấp dịch vụ trải nghiệm và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Vì vậy, phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm đang được xem là hướng đi phù hợp với điều kiện thực tiễn của Thủ đô.
Nhiều mô hình mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét
Thực tế cho thấy, nhiều mô hình nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch trải nghiệm tại Hà Nội đã bước đầu khẳng định hiệu quả.
Tại xã Đan Phượng, mô hình trồng nho hạ đen của ông Nguyễn Hữu Hợi đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Từ diện tích đất bỏ hoang trước đây, chủ vườn đã đầu tư gần 1.500 gốc nho trên diện tích khoảng 5.000m². Không chỉ mang lại nguồn thu từ bán nho tươi với giá từ 150.000 - 160.000 đồng/kg, mô hình còn tạo thêm doanh thu từ các hoạt động tham quan, trải nghiệm và hái nho tại vườn.
Tương tự, Hợp tác xã Nông nghiệp xứ Đoài tại xã Hưng Đạo đã phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch theo hướng bài bản và chuyên nghiệp. Theo Giám đốc Hợp tác xã Vương Đắc Lộc, mỗi năm đơn vị đón khoảng 6.000 lượt khách đến tham quan, trải nghiệm, mang lại doanh thu bán vé khoảng 150 triệu đồng.
Bên cạnh đó, hợp tác xã còn cung cấp ra thị trường hơn 7 tấn nho tươi mỗi năm, đạt doanh thu trên 1 tỷ đồng. Từ nền tảng này, đơn vị tiếp tục mở rộng vùng trồng sen từ 10ha lên 20ha nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch nông nghiệp.
Không chỉ sản xuất nông sản tươi, hợp tác xã còn đầu tư chế biến sâu các sản phẩm từ nho và sen như nước ép nho, rượu nho, trà sen, tinh dầu sen, tinh bột sen, miến sen... Qua đó nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm, đồng thời tạo thêm việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
Hiện nay, Hà Nội đã có 11 trang trại và 4 hợp tác xã phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch. Đây được xem là hướng đi giúp gia tăng giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất canh tác, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Chính sách hỗ trợ mạnh để nhân rộng mô hình
Nhằm tạo động lực cho các mô hình mới phát triển, dự thảo Nghị quyết đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ đáng chú ý.
Theo đó, ngân sách thành phố sẽ hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư hạ tầng phục vụ các mô hình thí điểm, bao gồm hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi nội đồng và hạ tầng số. Đây được đánh giá là giải pháp quan trọng để tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng, yếu tố đang cản trở sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng đưa ra cơ chế hỗ trợ tích tụ đất đai nhằm khuyến khích sản xuất quy mô lớn. Cụ thể, các cá nhân cho thuê đất từ 5ha trở lên để triển khai mô hình sản xuất tập trung sẽ được hỗ trợ 30 triệu đồng/ha/năm trong thời gian hai năm để chuyển đổi nghề nghiệp.
Theo ông Nguyễn Mạnh Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc triển khai thí điểm các mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị và nông nghiệp công nghệ cao sẽ tạo động lực chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống sang phát triển kinh tế nông nghiệp hiện đại.
Các mô hình này không chỉ nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích đất sản xuất mà còn góp phần bảo vệ môi trường, cải thiện cảnh quan đô thị và đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngày càng cao của người dân.
Tăng cường giám sát để bảo đảm hiệu quả
Song song với các chính sách hỗ trợ, dự thảo Nghị quyết cũng quy định rõ trách nhiệm quản lý và giám sát quá trình triển khai nhằm bảo đảm hiệu quả thực chất.
Theo đó, các hợp tác xã được giao làm đầu mối thực hiện mô hình thí điểm phải báo cáo hằng tuần về tiến độ triển khai cũng như những khó khăn, vướng mắc phát sinh.
UBND cấp xã sẽ tổ chức kiểm tra định kỳ mỗi tháng một lần và kiểm tra đột xuất khi cần thiết. Các cơ quan chuyên môn thực hiện đánh giá kết quả triển khai theo quý để kịp thời tháo gỡ khó khăn hoặc xử lý các trường hợp vi phạm.
Đối với những mô hình không tuân thủ quy định thí điểm, cơ quan chức năng sẽ lập biên bản, tạm dừng thực hiện và đề xuất xử lý theo quy định của pháp luật.
Động lực mới cho nền nông nghiệp xanh của Thủ đô
Trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, việc phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị được xem là xu hướng tất yếu của Hà Nội.
Nếu được triển khai hiệu quả, các cơ chế chính sách mới sẽ mở ra cơ hội hình thành những mô hình nông nghiệp đô thị tiêu biểu, tạo giá trị kinh tế cao, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Đây cũng là bước đi quan trọng giúp Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, đa giá trị và phát triển bền vững trong tương lai./.
