Siết quản lý từ cơ sở
Kiểm soát chất lượng vật tư nông nghiệp không chỉ nhằm bảo vệ người sản xuất mà còn là một trong những mắt xích quan trọng để bảo đảm an toàn thực phẩm. Bởi nếu giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng nông sản và sức khỏe người tiêu dùng là rất lớn.
Tại xã Bát Tràng, hiện có 13 cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp phục vụ lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật. Cùng với kiểm soát hoạt động kinh doanh, chính quyền địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn theo nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng nồng độ - liều lượng, đúng lúc và đúng cách.
Địa phương cũng khuyến khích người dân từng bước giảm sử dụng thuốc hóa học, tăng cường chế phẩm sinh học, bẫy côn trùng và các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường.
Một yêu cầu quan trọng khác là người dân phải ghi chép đầy đủ nhật ký đồng ruộng. Đây không chỉ là cơ sở để quản lý quá trình sản xuất mà còn giúp truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm, qua đó xác định rõ hộ sản xuất và cơ sở cung ứng vật tư.
Tuy nhiên, việc quản lý vật tư nông nghiệp tại cơ sở vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn nông dân còn hạn chế trong tiếp cận công nghệ số, trong khi việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất cần nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi vốn dài. Đây cũng là nguyên nhân khiến một số doanh nghiệp còn thận trọng khi tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản.
Hàng nghìn cơ sở kinh doanh cần được kiểm soát
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có 1.456 cửa hàng kinh doanh vật tư nông nghiệp trong lĩnh vực trồng trọt tại 91 xã, phường.
Tuy nhiên, đến nay mới có 69/91 xã, phường ban hành kế hoạch quản lý, kiểm tra vật tư nông nghiệp. Số cơ sở đã được kiểm tra là 143 cửa hàng, tương đương khoảng 9,8% tổng số cơ sở trên địa bàn.
Những con số này cho thấy khối lượng công việc quản lý, kiểm tra tại cơ sở còn rất lớn. Số lượng cửa hàng nhiều, phân bố rộng, trong khi lực lượng kiểm tra còn mỏng khiến tỷ lệ kiểm tra chưa cao.
Đáng chú ý, tại một số địa phương vẫn chưa ban hành kế hoạch quản lý, kiểm tra, tiềm ẩn nguy cơ tạo ra khoảng trống trong công tác giám sát. Bên cạnh đó, tình trạng kinh doanh vật tư chưa rõ nguồn gốc vẫn có thể xảy ra; việc lưu giữ hóa đơn, chứng từ, ghi chép sổ sách tại một số cơ sở chưa đầy đủ.
Những hạn chế này không chỉ gây khó khăn cho cơ quan quản lý trong việc kiểm soát chất lượng vật tư mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng truy xuất nguồn gốc nông sản khi phát sinh vấn đề về an toàn thực phẩm.
Tăng kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm
Để nâng cao hiệu quả quản lý, tại xã Thanh Oai, các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp được yêu cầu bảo đảm địa điểm kinh doanh hợp pháp, đáp ứng các điều kiện về diện tích và khoảng cách an toàn. Đồng thời, cơ sở phải có đầy đủ sổ sách, hóa đơn chứng minh nguồn gốc giống cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật; thực hiện niêm yết giá và hướng dẫn người dân sử dụng sản phẩm đúng kỹ thuật.
Đối với người sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, địa phương yêu cầu tuân thủ nghiêm nguyên tắc “4 đúng”. Các loại thuốc có tính chọn lọc cao, thời gian cách ly ngắn, ít ảnh hưởng đến sinh vật có ích và môi trường được khuyến khích sử dụng.
Đặc biệt, người dân tuyệt đối không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật bị cấm, thuốc ngoài danh mục hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Lưu Thị Hằng cho biết, thời gian tới, Chi cục sẽ phối hợp với các địa phương tiếp tục tổ chức ký cam kết và biên bản ghi nhớ với các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp.
Trọng tâm là nâng cao trách nhiệm chấp hành pháp luật của các cơ sở, nhất là các quy định về hóa đơn, chứng từ, truy xuất nguồn gốc và hướng dẫn sử dụng sản phẩm.
Theo bà Lưu Thị Hằng, kiểm soát vật tư đầu vào là nền tảng để bảo đảm an toàn thực phẩm. Khi vật tư nông nghiệp được kiểm soát về chất lượng và sử dụng đúng quy định, nông sản làm ra mới có thể bảo đảm an toàn, từ đó củng cố niềm tin của người tiêu dùng.
Không để “khoảng trống” trong quản lý
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, để nâng cao hiệu quả quản lý vật tư nông nghiệp và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản, Sở yêu cầu các xã, phường chưa ban hành kế hoạch quản lý, kiểm tra phải khẩn trương hoàn thành nhiệm vụ.
Mục tiêu là không để xảy ra “khoảng trống” trong công tác quản lý, nhất là tại những địa bàn có hoạt động sản xuất và kinh doanh vật tư nông nghiệp phát triển.
Cùng với đó, các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về quản lý và sử dụng vật tư nông nghiệp; tổ chức kiểm tra các cơ sở thuộc phạm vi quản lý, tập trung vào điều kiện kinh doanh, hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nhãn mác hàng hóa và nguồn gốc sản phẩm.
Những trường hợp vi phạm cần được công khai để nâng cao tính răn đe và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
Một nhiệm vụ khác được Hà Nội đặc biệt chú trọng là quản lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng. Các địa phương được yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom, phân loại và xử lý đúng quy định; đồng thời xây dựng, nhân rộng các mô hình thu gom và xử lý chất thải nông nghiệp an toàn.
Đối với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội, Sở giao nhiệm vụ tăng cường phối hợp với các địa phương tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn, hiệu quả; đồng thời đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh theo chức năng được giao.
Các loại vật tư nông nghiệp bị cấm, nhập lậu phải được kiên quyết tịch thu, tiêu hủy. Những hành vi vi phạm cũng sẽ được xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Từ quản lý cửa hàng kinh doanh đến hướng dẫn người dân sử dụng vật tư đúng quy định, Hà Nội đang từng bước kiểm soát chặt hơn chuỗi sản xuất ngay từ đầu vào. Đây không chỉ là giải pháp hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản, củng cố uy tín sản phẩm và tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp an toàn, minh bạch, bền vững.