Tổ chức sản xuất theo chuỗi, gắn vùng nguyên liệu với chế biến và tiêu thụ đang trở thành hướng đi quan trọng trong phát triển nông nghiệp Hà Nội. Không chỉ góp phần giải quyết bài toán đầu ra, mô hình này còn tạo điều kiện để các chủ thể tham gia nâng cao chất lượng sản phẩm, chủ động thị trường và gia tăng giá trị kinh tế.
Từ liên kết sản xuất đến chuỗi giá trị khép kín
Thực hiện Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND ngày 26-11-2025 của HĐND thành phố Hà Nội về một số nhóm chính sách phát triển nông nghiệp, thành phố đang ưu tiên thúc đẩy các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản theo chuỗi. Trọng tâm là những sản phẩm có lợi thế như lúa gạo, rau màu, hoa, bưởi và dược liệu.
Thực tế cho thấy, khi các khâu sản xuất, thu mua, sơ chế, chế biến và phân phối được tổ chức đồng bộ, hiệu quả kinh tế của hoạt động nông nghiệp được cải thiện, đồng thời tạo nền tảng cho việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Tại Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ Đoàn Kết (xã Vân Đình), mô hình liên kết sản xuất lúa chất lượng cao gắn với đầu tư chế biến đang từng bước phát huy hiệu quả. Những năm qua, hợp tác xã tập trung phát triển giống lúa Japonica và các giống lúa chất lượng cao theo tiêu chuẩn phục vụ xuất khẩu, đồng thời mở rộng liên kết với các địa phương như Vân Đình, Mỹ Đức, Quốc Oai, Chương Mỹ, Dân Hòa... Diện tích sản xuất liên kết đạt gần 400ha mỗi vụ.
Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ Đoàn Kết Cao Thị Thủy cho biết, việc liên kết với các hợp tác xã trên địa bàn thành phố giúp đơn vị mở rộng vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất tập trung và tạo thuận lợi cho tiêu thụ sản phẩm.
Không dừng lại ở khâu sản xuất, hợp tác xã còn chủ động đầu tư hệ thống sấy thóc, máy xay xát gạo công nghệ hiện đại, với công suất 300 tấn/ngày. Qua đó, từng bước hình thành chuỗi hoạt động từ sản xuất, thu mua đến sơ chế, chế biến và phân phối.
Sản phẩm “Gạo chất lượng Khu Cháy” hiện đã được đưa vào hệ thống siêu thị, gần 20 cửa hàng bán lẻ lúa gạo tại Hà Nội và phân phối tới các đại lý ở Bắc Giang, Thái Nguyên, Phú Thọ... Việc chủ động kết nối vùng nguyên liệu với cơ sở chế biến và hệ thống phân phối giúp hợp tác xã nâng cao khả năng tiêu thụ, từng bước khẳng định vị thế sản phẩm trên thị trường.
Ở lĩnh vực chăn nuôi, Hợp tác xã Hoàng Long (xã Dân Hòa) cũng phát triển mô hình liên kết khép kín, gắn sản xuất với chế biến và phân phối sản phẩm.
Giám đốc Hợp tác xã Hoàng Long Nguyễn Trọng Long cho biết, đơn vị duy trì quy mô chăn nuôi từ 4.000 đến 5.000 con lợn, trong đó khoảng 10% là lợn nái, còn lại là lợn thương phẩm. Hoạt động chăn nuôi được tổ chức theo mô hình nhiều tầng, ứng dụng công nghệ cao.
Cùng với đầu tư sản xuất, hợp tác xã xây dựng thương hiệu “Chuỗi thực phẩm A-Z”, mỗi ngày cung ứng khoảng 2 tấn thịt lợn ra thị trường, phục vụ hệ thống siêu thị và bếp ăn tập thể. Việc chủ động các khâu trong chuỗi giúp đơn vị kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo sự kết nối giữa sản xuất và nhu cầu tiêu dùng.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hiện thành phố duy trì và phát triển 183 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản an toàn. Các chuỗi thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân, góp phần thúc đẩy sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh nông sản.
Từ góc độ doanh nghiệp thu mua, Giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm an toàn Tâm Thành (phường Từ Liêm) Nguyễn Thị Vân Anh cho rằng, sản xuất theo chuỗi giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kiểm soát sản lượng, chất lượng và thời gian cung ứng nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu.
Đặc biệt, liên kết trực tiếp với người sản xuất giúp hạn chế các khâu trung gian, tăng tính minh bạch trong quá trình cung ứng và gắn trách nhiệm của người sản xuất với doanh nghiệp. Đây cũng là hướng đi cần thiết để chuyển đổi phương thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.
Tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng thị trường tiêu thụ
Dù đã đạt được những kết quả tích cực, phát triển chuỗi liên kết nông sản vẫn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể, từ khâu xác định nhu cầu thị trường, tổ chức sản xuất đến ký kết hợp đồng và phân phối sản phẩm. Trong đó, khả năng kết nối cung cầu và duy trì đầu ra ổn định có ý nghĩa quan trọng đối với tính bền vững của chuỗi.
Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh rau củ quả an toàn và du lịch làng nghề sinh thái Tâm Anh (xã Phú Xuyên) Đào Thị Lương kiến nghị, các sở, ngành chức năng của thành phố tiếp tục hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với các đơn vị phân phối. Đồng thời, cần tăng cường khảo sát nhu cầu thị trường, xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp và thúc đẩy hình thành các hợp đồng tiêu thụ ổn định.
Theo bà Đào Thị Lương, khi nắm bắt được nhu cầu của thị trường và có phương án tiêu thụ rõ ràng, các hợp tác xã sẽ chủ động hơn trong tổ chức sản xuất, hạn chế tình trạng sản xuất thiếu định hướng, đồng thời nâng cao hiệu quả liên kết giữa các bên.
Về định hướng phát triển, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, thời gian tới, Sở tiếp tục tham mưu thành phố rà soát, ban hành các chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp và tham gia liên kết sản xuất.
Cùng với hoàn thiện cơ chế, chính sách, thành phố sẽ cân đối, bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng sản xuất nông nghiệp, từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung trên cơ sở phát huy lợi thế của từng địa phương. Việc tổ chức sản xuất sẽ gắn với ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản.
Đáng chú ý, chuyển đổi số được xác định là một trong những giải pháp hỗ trợ kết nối sản xuất và tiêu thụ. Bên cạnh các kênh phân phối truyền thống, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương đẩy mạnh số hóa dữ liệu vùng trồng, thúc đẩy thương mại điện tử, tổ chức livestream bán nông sản và kết nối cung cầu trên các nền tảng số.
Thành phố cũng định hướng kết hợp phát triển thị trường nội địa với mở rộng xuất khẩu chính ngạch, đồng thời gắn sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm sinh thái và du lịch nông thôn nhằm đa dạng hóa kênh tiêu thụ.
Có thể thấy, phát triển chuỗi liên kết không chỉ là giải pháp tổ chức lại sản xuất mà còn là hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Hà Nội. Khi doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cùng tham gia, chia sẻ trách nhiệm và lợi ích, nông sản không chỉ có đầu ra ổn định hơn mà còn có thêm điều kiện nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao.
