Đồng Tháp từ vùng đất bom đạn đến những miền quê trù phú
Nằm bên sông Tiền, Bình Ninh từng là căn cứ cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, vì thế cũng là địa bàn bị quân địch tập trung đánh phá ác liệt.
Hòa bình lập lại, địa phương tiếp tục phải đối mặt với một "mặt trận" khác: đói nghèo và những khó khăn của một vùng quê còn nhiều hạn chế về hạ tầng, điều kiện sản xuất. Sau ngày đất nước thống nhất, hơn 80% số hộ trên địa bàn thuộc diện nghèo.
Từ xuất phát điểm ấy, Bình Ninh từng bước vươn lên, trở thành xã nông thôn mới kiểu mẫu, là một trong những địa phương điển hình về chuyển dịch cơ cấu sản xuất, phá thế độc canh cây lúa, đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi. Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo của xã chỉ còn 0,75%.
Những con số ấy được thể hiện sinh động qua diện mạo nông thôn hôm nay.
Theo ông Nguyễn Công Toàn, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Bình Ninh, vùng căn cứ cách mạng năm xưa đã thay đổi rất nhiều. Dọc những tuyến đường được trải nhựa phẳng phiu là những ruộng ớt đỏ trái, ruộng cà chua F1 vàng ươm, những vườn dừa nối tiếp nhau và nhiều ngôi nhà khang trang.
Khi màn đêm buông xuống, đường quê sáng ánh điện. Người dân đi bộ, tập thể dục, tiếng trò chuyện rộn ràng. Một nhịp sống mới đang hiện hữu trên vùng đất từng chịu nhiều mất mát bởi chiến tranh.
Đằng sau sự đổi thay đó là quá trình đầu tư hạ tầng và tổ chức lại sản xuất trong nhiều năm.
Ông Lê Văn Chất, Chủ tịch UBND xã Bình Ninh cho biết, một trong những kinh nghiệm của địa phương là hoàn thiện hệ thống thủy lợi nội đồng gắn với phát triển giao thông nông thôn, đồng thời tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân.
Trước khi có chương trình ngọt hóa, gần 50% diện tích của xã nằm dọc sông Tiền chịu ảnh hưởng của nước mặn, đất bị nhiễm phèn, mặn nghiêm trọng. Việc hoàn thành hệ thống đê sông Tiền đã tạo "lá chắn" ngăn mặn. Cùng với đó, hệ thống thủy lợi nội đồng từng bước được hoàn thiện, bảo đảm tưới tiêu cho 3.321ha diện tích sản xuất và chăn nuôi, góp phần ngăn mặn, trữ ngọt và chủ động sản xuất theo lịch thời vụ.
Không dừng ở việc cải thiện điều kiện sản xuất, Bình Ninh còn chú trọng đưa khoa học, công nghệ vào thâm canh, nâng năng suất cây dừa; thúc đẩy các hình thức hợp tác, liên kết sản xuất và tiêu thụ theo chuỗi giá trị, gắn với xây dựng mã vùng trồng phục vụ xuất khẩu.
Hiện xã có 4 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao và 16 sản phẩm từ trái ca cao của Công ty Cacao Xuân Ron Chợ Gạo được công nhận OCOP 4 sao.
Sức sống mới trên chiến trường xưa
Nếu Bình Ninh cho thấy hành trình vượt khó của một vùng căn cứ cách mạng ven sông Tiền, thì tại Tân Phú, sự đổi thay hôm nay càng gợi nhiều cảm xúc khi đặt cạnh ký ức về chiến trường Ấp Bắc năm xưa.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Trên vùng đất từng phủ đầy dấu tích chiến tranh, những cánh đồng lúa, rau màu và vườn cây ăn trái giờ trải dài xanh mướt. Hai bên đường giao thông nông thôn, những hàng hoa được người dân chăm chút làm cho làng quê thêm sáng, xanh và gần gũi.
Tượng đài "Ba chiến sĩ gang thép" tại Khu Di tích lịch sử Chiến thắng Ấp Bắc vẫn hiện diện như lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về một thời chiến đấu kiên cường của quân và dân địa phương.
Ông Lê Thành Đô, 76 tuổi, 56 năm tuổi Đảng, ở ấp Tân Thới, xã Tân Phú, là một trong những người đã trải qua những ngày tháng bom đạn khốc liệt tại chiến trường Ấp Bắc.
Chứng kiến quê hương đổi thay từng ngày, ông Đô chia sẻ, vùng đất từng bị chiến tranh tàn phá nay đã có hệ thống hạ tầng ngày càng khang trang, đời sống văn hóa và tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt.
Thông qua các chương trình hỗ trợ vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hiệu quả sản xuất nông nghiệp từng bước được cải thiện. Nhiều nông dân đã mạnh dạn chuyển diện tích trồng lúa sang trồng cây lâu năm có năng suất, giá trị kinh tế cao hơn.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Tân Phú Trần Văn Thức, quá trình xây dựng quê hương luôn nhận được sự đồng thuận của người dân. Với phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm", nhiều hộ đã tự nguyện hiến đất, đóng góp ngày công để xây dựng đường giao thông nông thôn, hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất, xóa nhà tạm cho hộ nghèo và kiên cố hóa trường lớp.
Những công trình được hình thành từ sự chung sức ấy đang từng bước làm thay đổi diện mạo nông thôn, thu hẹp khoảng cách về điều kiện sống giữa nông thôn và đô thị.
Đến tháng 8/2026, toàn xã Tân Phú còn 25 hộ nghèo và 67 hộ cận nghèo. Địa phương dự kiến đến cuối năm 2026 sẽ giảm thêm 5 trong tổng số 25 hộ nghèo hiện nay.
Chuyển đổi sản xuất để nâng giá trị trên từng diện tích đất
Cùng với Bình Ninh và Tân Phú, Thanh Hưng đang cho thấy một hướng đi khác trong phát triển kinh tế nông thôn: chuyển mạnh từ những loại cây trồng hiệu quả thấp sang các vùng cây ăn trái đặc sản có giá trị kinh tế cao.
Trong đó, sầu riêng từng bước khẳng định hiệu quả, trở thành một trong những cây trồng góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy kinh tế nông nghiệp địa phương phát triển theo hướng bền vững.
Theo ông Huỳnh Đức Thạnh, Bí thư Đảng ủy xã Thanh Hưng, để tháo gỡ khó khăn và tạo động lực phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, xã tập trung huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng nông thôn, hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất; đồng thời phát triển các vùng chuyên canh cây ăn trái đặc sản, tạo điều kiện để nông dân nâng cao thu nhập.
Đến nay, 100% diện tích đất canh tác của xã đã được chuyển sang lập vườn, chuyên canh các loại cây ăn trái đặc sản như sầu riêng, xoài cát Hòa Lộc, chanh... mang lại giá trị kinh tế cao.
Sự chuyển đổi này không đơn thuần là thay một loại cây trồng bằng một loại cây trồng khác. Đó còn là thay đổi tư duy sản xuất, hướng tới khai thác tốt hơn lợi thế đất đai, nâng cao giá trị trên cùng một đơn vị diện tích và tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững.
Chính quyền gần dân hơn trong mô hình mới
Không chỉ thay đổi về kinh tế và diện mạo nông thôn, những vùng căn cứ cách mạng năm xưa ở Đồng Tháp còn đang có những chuyển biến rõ nét về cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tại Bình Ninh, bộ máy hành chính theo mô hình mới cơ bản hoạt động ổn định, bảo đảm sự thông suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành.
Các thủ tục thiết yếu liên quan đến hộ tịch, chứng thực, đất đai, an sinh và bảo trợ xã hội được giải quyết trực tiếp tại cấp xã, qua đó giúp người dân giảm thời gian đi lại và chi phí thực hiện thủ tục.
Phó Chủ tịch UBND xã Bình Ninh Trương Thị Thanh Thúy cho biết, việc tăng cường phân cấp, phân quyền đã nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý, điều hành phát triển kinh tế - xã hội.
Các khâu trung gian được giảm bớt, người dân có thể tiếp cận dịch vụ công và chính sách nhanh hơn ngay tại cơ sở. Tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" từng bước được phát huy.
Riêng trong tháng 7/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Ninh tiếp nhận và giải quyết 390 hồ sơ. Trong đó, 358 hồ sơ được giải quyết trước hạn, 27 hồ sơ đúng hạn và 5 hồ sơ quá hạn.
Tại Thanh Hưng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng cơ bản vận hành ổn định. Các thủ tục hành chính của người dân, doanh nghiệp được xử lý nhanh gọn, góp phần giảm thời gian và công sức đi lại.
Ông Nguyễn Hồng Thái, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thanh Hưng cho biết, mỗi ngày trung tâm tiếp nhận khoảng 50-60 hồ sơ, các hồ sơ đều được giải quyết trong ngày. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn của xã đạt trên 99,7%.
Đáng chú ý, 100% văn bản hành chính thuộc thẩm quyền của xã được xử lý trên môi trường điện tử và sử dụng chữ ký số trong giải quyết công việc.
Mô hình "Bình dân học vụ số" cũng được triển khai tại 100% ấp. Người dân được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, cài đặt và sử dụng các ứng dụng số. Qua đó, chuyển đổi số không chỉ diễn ra trong bộ máy chính quyền mà từng bước đi vào đời sống cộng đồng.
Theo Chủ tịch UBND xã Thanh Hưng Nguyễn Hoàng Sơn, thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính đồng bộ, toàn diện; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm các thủ tục được thực hiện kịp thời, đúng quy định, hướng đến mục tiêu phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Tiếp nối truyền thống, hướng tới chặng đường phát triển mới
Từ Bình Ninh, Tân Phú đến Thanh Hưng, mỗi địa phương có điều kiện và hướng phát triển khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm: biến truyền thống cách mạng thành động lực xây dựng quê hương trong thời bình.
Trên những vùng đất từng bị bom đạn cày xới, hôm nay là những tuyến đường rộng mở, những cánh đồng và vườn cây cho giá trị kinh tế cao, những ngôi nhà khang trang và một đời sống nông thôn đang từng ngày đổi mới.
Những kết quả đạt được không chỉ đến từ nguồn lực đầu tư, mà còn được tạo nên bởi sự đồng thuận của người dân, tư duy chuyển đổi sản xuất và nỗ lực đổi mới phương thức quản lý của chính quyền cơ sở.
Phát huy truyền thống của những vùng quê cách mạng, các địa phương ở Đồng Tháp đang tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng nhanh và bền vững; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; đồng thời tiếp tục tinh gọn tổ chức, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Nếu chiến thắng trong quá khứ được làm nên bởi ý chí kiên cường và sức mạnh đoàn kết, thì hành trình hôm nay được tiếp nối bằng khát vọng phát triển, bằng những đổi thay cụ thể trong từng con đường, vùng sản xuất và chất lượng phục vụ người dân. Đó cũng là cách những vùng quê cách mạng viết tiếp truyền thống của mình trong một thời kỳ phát triển mới.