Động lực mới trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
Nông thôn Việt Nam đang thay đổi nhanh chóng cùng với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng nông thôn mới. Nếu trước đây hoạt động kinh tế chủ yếu gắn với sản xuất nông nghiệp thì hiện nay công nghiệp chế biến, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng và dịch vụ đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương.
Theo kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, cả nước có gần 15,84 triệu hộ dân nông thôn và 31,77 triệu lao động đang sinh sống, làm việc tại khu vực này. Đáng chú ý, lực lượng lao động phi nông nghiệp đã đạt 15,27 triệu người, chiếm 48,07% tổng số lao động nông thôn. Riêng lĩnh vực công nghiệp – xây dựng thu hút 7,63 triệu lao động, gần tương đương với nhóm thương mại – dịch vụ.
Những con số trên phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ tại khu vực nông thôn. Công nghiệp nông thôn không còn là khu vực sản xuất mang tính bổ trợ mà đang trở thành động lực quan trọng trong tạo việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Cùng với sự chuyển dịch lao động, hệ thống hạ tầng nông thôn cũng không ngừng được cải thiện. Điện lưới quốc gia, giao thông, viễn thông và hạ tầng số ngày càng được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các cơ sở chế biến, làng nghề, cụm công nghiệp và các mô hình sản xuất quy mô lớn gắn với lợi thế của từng địa phương.
Trong quá trình đó, hoạt động khuyến công tiếp tục đóng vai trò là cầu nối quan trọng giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng thị trường. Thông qua hỗ trợ máy móc thiết bị, đào tạo nghề, xúc tiến thương mại và ứng dụng khoa học công nghệ, nhiều doanh nghiệp và cơ sở sản xuất đã từng bước nâng cao giá trị sản phẩm, gia tăng khả năng cạnh tranh và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Hướng tới nền công nghiệp nông thôn hiện đại và bền vững
Sự phát triển của công nghiệp nông thôn hiện nay không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quy mô sản xuất mà còn hướng tới hình thành các chuỗi giá trị bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.
Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đã góp phần thúc đẩy quá trình hiện đại hóa sản xuất tại khu vực nông thôn thông qua mô hình liên kết chuỗi. Tiêu biểu là PAN Group với hệ sinh thái hoạt động trong lĩnh vực giống cây trồng, nông nghiệp và thực phẩm. Thông qua các đơn vị thành viên, doanh nghiệp tham gia phát triển vùng nguyên liệu, liên kết với nông dân và hợp tác xã, đồng thời đầu tư vào chế biến nhằm nâng cao giá trị nông sản. Mô hình này cho thấy xu hướng chuyển từ sản xuất đơn lẻ sang sản xuất theo chuỗi giá trị đang ngày càng rõ nét tại khu vực nông thôn.
Bên cạnh đó, yêu cầu về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững cũng đang mở ra những hướng đi mới cho công nghiệp nông thôn. Nhiều doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ sạch, phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đây không chỉ là yêu cầu từ thị trường mà còn là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
Trong thời gian tới, việc phát triển các cụm công nghiệp gắn với vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến sâu nông sản, ứng dụng công nghệ số và nâng cao năng lực của doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ tiếp tục là những nhiệm vụ trọng tâm. Khi các mắt xích trong chuỗi giá trị được kết nối chặt chẽ hơn, công nghiệp nông thôn sẽ có thêm dư địa để phát triển, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế.
Từ một khu vực chủ yếu dựa vào sản xuất nhỏ lẻ, công nghiệp nông thôn Việt Nam đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững hơn. Với lợi thế về nguồn lao động, vùng nguyên liệu cùng sự hỗ trợ ngày càng hiệu quả từ các chính sách phát triển, khu vực này được kỳ vọng sẽ tiếp tục trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hiện đại hóa nông thôn trong giai đoạn tới.
