Xu hướng chuyển dịch mạnh trong xuất khẩu nông sản Việt Nam
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Thay vì tập trung vào sản lượng, xu hướng hiện nay là nâng cao giá trị thông qua chuỗi giá trị nông sản Việt Nam hoàn chỉnh.
Tại Tọa đàm “Tăng cường hệ thống xuất khẩu nông sản cạnh tranh và định hướng thị trường”, do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) phối hợp cùng Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch (VIAEP) tổ chức chiều 10/6, nhiều chuyên gia đã phân tích rõ sự thay đổi này.
Chuyên gia chỉ ra thay đổi trong lợi thế cạnh tranh nông sản Việt
Ông Nguyễn Đức Long – Viện trưởng Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch nhấn mạnh:
“Lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt Nam đang thay đổi. Nếu trước đây sản lượng và giá thành là những yếu tố quan trọng, thì hiện nay thị trường ngày càng quan tâm đến chất lượng, tính bền vững, khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ hoàn thiện của cả chuỗi cung ứng.”
Ông cũng cho rằng xu hướng xuất khẩu nông sản Việt Nam đang chuyển dịch rõ rệt:
“Các nhà nhập khẩu hiện không chỉ đánh giá sản phẩm cuối cùng mà còn đánh giá cả hệ thống tạo ra sản phẩm đó. Đây cũng là lý do ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị; từ bán nguyên liệu sang phát triển sản phẩm chế biến; từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.”
Chuỗi giá trị nông sản Việt Nam quyết định giá trị xuất khẩu
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Lan Hương – Chủ tịch Tập đoàn Việt Phúc – cho biết thực tế xuất khẩu nông sản cho thấy giá trị không nằm ở sản phẩm đơn lẻ mà nằm trong toàn bộ chuỗi.
Bà nhấn mạnh:
“Người tiêu dùng hiện không chỉ mua sản phẩm mà còn quan tâm sản phẩm có được sản xuất bền vững hay không, có tốt cho sức khỏe hay không, có thân thiện với môi trường hay không. Bán hàng bây giờ không chỉ là bán sản phẩm mà còn là bán niềm tin.”
Bà cũng phân tích rõ vai trò của chuỗi cung ứng nông sản:
“Một quả chuối Việt Nam không khác nhiều so với chuối Philippines, nhưng giá trị của sản phẩm lại được quyết định bởi những yếu tố phía sau như giống cây trồng, thương hiệu, logistics, khả năng cung ứng ổn định và mức độ hoàn thiện của chuỗi sản xuất.”
Logistics nông sản – mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị
Theo ông Nguyễn Quang Thạnh – Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Logistics Hoàng Hà, logistics nông sản là yếu tố quyết định khả năng giữ chất lượng hàng hóa sau thu hoạch, đặc biệt với nông sản tươi.
Ông chia sẻ:
“Ông ví trái cây sau thu hoạch giống như một đứa trẻ vừa chào đời, cần được nâng niu, chăm sóc. Nếu như với đứa trẻ là người mẹ thì với trái cây chính là khâu logistics.”
Ông cũng nhấn mạnh:
“Nếu không được chăm sóc đúng cách trong quá trình bảo quản và vận chuyển, sản phẩm sẽ nhanh chóng suy giảm chất lượng. Vì vậy, logistics không còn đơn thuần là dịch vụ vận chuyển mà đã trở thành một phần của chuỗi giá trị xuất khẩu. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm.”
Chuỗi giá trị hoàn chỉnh – nền tảng cạnh tranh toàn cầu
Đồng quan điểm, bà Hoàng Mai Vân Anh – Điều phối viên Quốc gia của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc tại Việt Nam khẳng định:
“Thành công trong xuất khẩu nông sản ngày nay không còn được quyết định bởi một sản phẩm riêng lẻ mà bởi năng lực của cả chuỗi giá trị.”
Bà cũng nhấn mạnh vai trò liên kết:
“Chuỗi giá trị chỉ thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh khi các khâu từ sản xuất, thu hoạch, bảo quản, logistics đến tiếp cận thị trường được kết nối hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường quốc tế.”
Chuỗi giá trị nông sản Việt Nam là hướng đi tất yếu
Việc phát triển chuỗi giá trị nông sản Việt Nam không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn nâng cao năng lực cạnh tranh.
Khi toàn bộ hệ sinh thái từ sản xuất đến tiêu thụ được vận hành đồng bộ, nông sản Việt Nam không chỉ tăng giá trị xuất khẩu mà còn có cơ hội khẳng định vị thế bền vững trên thị trường quốc tế.
