Đỏ lửa suốt 12 tiếng
Cá kho làng Vũ Đại - một món ăn giản dị, đưa cơm nổi tiếng bởi sự cầu kỳ từ khâu lựa chọn nguyên liệu, làm cá, tẩm ướp gia vị cho đến quá trình kho công phu.
Theo anh Nguyễn Bá Toàn – Chủ doanh nghiệp cá kho Bá Kiến: "Cá kho làng Vũ Đại là món cá kho ngon có tiếng ở Việt Nam, không chỉ bởi mùi vị đặc trưng mà còn bởi sự chọn lọc kĩ lưỡng về nguyên liệu và nhiên liệu chế biến".
Cá được kho phải là cá trắm đen, cân nặng từ 3kg trở lên, sẽ cho thịt săn chắc và mùi vị đặc trưng. Gia vị chế biến món cá cũng phải là những gia vị được trồng từ đất làng Vũ Đại mới cho hương vị thơm ngon nhất. Cá được kho bằng niêu đất ở vùng Nghệ An – Thanh Hóa, bởi chất đất ở đây giữ được nhiệt tốt và tán đều. Nhiên liệu kho cá phải là từ củi nhãn, loại củi chắc, cháy lâu và đượm lửa.
Điều đặc biệt ở món cá kho này chính là ở nước kho cá và thời gian kho. Phải là nước cốt của cua đồng giã nhuyễn, được ủ từ 2 đến 3 tháng mới cho chất lượng thơm ngon và mùi vị nồng thơm đặc trưng. Thời gian kho cá là từ 12 đến 16 tiếng liên tục thì xương cá mới nhừ, thịt cá chắc và đậm đà mùi vị. Có thể nói rằng, niêu cá kho của làng Vũ Đại được chắt lọc những tinh hoa đồng nội, làng quê đất Việt, giản dị mà gần gũi, nhưng khi thưởng thức lại thấm đẫm hương vị vừa dân dã, lại vừa tinh tế, thơm lành.
Anh Nguyễn Bá Toàn – Chủ doanh nghiệp cá kho Bá Kiến. Ảnh: Nguồn internet
Cá kho làng Vũ Đại nếu được bảo quản ở nơi mát có thể giữ nguyên hương vị tới 2, 3 tuần mà không cần sử dụng bất kỳ chất bảo quản nào. khách hàng có thể mua về sử dụng cho gia đình hoặc làm quà biếu tặng.
Sự kỳ công ấy đã tạo nên hương vị đặc trưng khó trộn lẫn đồng thời phản ánh tính cần cù, tỉ mỉ của những người làm nghề ở làng Nhân Hậu. Mỗi niêu cá kho vì thế không đơn thuần là một món ăn mà còn là kết tinh của kinh nghiệm, bí quyết và tình yêu nghề được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Để đáp ứng các tiêu chí của chương trình OCOP, nhiều cơ sở sản xuất tại làng Nhân Hậu đã chú trọng hơn đến việc chuẩn hóa quy trình chế biến, đầu tư bao bì, nhãn mác và xây dựng thương hiệu. Sự kết hợp giữa phương thức chế biến truyền thống với các yêu cầu hiện đại về chất lượng và an toàn thực phẩm đã giúp cá kho làng Vũ Đại ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường.
Chuyển đổi số để không phải ở lại phía sau
Chất lượng thượng hạng là bệ phóng vững chắc, nhưng để thương hiệu bay xa trong thời đại công nghệ số, người dân làng Nhân Hậu buộc phải bước vào một sân chơi mới.
Trước đây, cá kho làng Vũ Đại chủ yếu được tiêu thụ theo kiểu “tiếng lành đồn xa”, phụ thuộc vào khách quen hoặc thương lái tìm đến tận làng đặt hàng, đặc biệt vào mỗi dịp Tết. Cách làm này khiến thị trường tiêu thụ bị giới hạn về mặt địa lý và mang tính mùa vụ cao.
Ngày nay, chỉ với vài thao tác trên điện thoại, người tiêu dùng ở bất cứ đâu cũng có thể đặt mua sản phẩm và nhận hàng tận nơi. Không gian số đã xóa nhòa khoảng cách địa lý, giúp khách hàng tiếp cận những đặc sản địa phương mà trước đây phải đến tận nơi mới mua được. Đồng thời, các hộ sản xuất cũng có thêm cơ hội mở rộng thị trường, gia tăng doanh thu và quảng bá thương hiệu.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Đặc biệt, khi các quy định mới về minh bạch doanh thu và sử dụng hóa đơn điện tử được triển khai, các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ càng cần thích ứng với phương thức quản lý hiện đạirên các sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok Shop hay các nền tảng bán hàng trực tuyến khác, chỉ cần gõ từ khóa “cá kho làng Vũ Đại”, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm thấy hàng loạt sản phẩm của các cơ sở sản xuất tại địa phương với thông tin rõ ràng về giá cả, nguồn gốc và quy cách đóng gói. Đây chính là minh chứng rõ nét cho hành trình đưa đặc sản làng quê vươn xa nhờ chuyển đổi số.
Điểm mạnh của cá kho làng Vũ Đại không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở câu chuyện phía sau mỗi niêu cá.
Trên không gian số, các hộ sản xuất có thể đăng tải video về quá trình lựa chọn cá trắm đen, chuẩn bị gia vị truyền thống, nhóm lửa và kho cá liên tục suốt nhiều tiếng đồng hồ. Những hình ảnh chân thực ấy giúp người tiêu dùng hiểu được giá trị của sản phẩm, từ đó sẵn sàng trả mức giá cao cho một đặc sản được làm công phu.
Không gian mạng vì thế không chỉ là nơi bán hàng mà còn trở thành "cửa sổ" để làng nghề kể câu chuyện văn hóa của mình đến với khách hàng trên khắp cả nước.
Không chỉ riêng làng nghề cá kho Nhân Hậu, nhiều làng nghề địa phương khác đang cho thấy sự giao thoa giữa giá trị truyền thống và công nghệ hiện đại. Chuyển đổi số không làm mất đi bản sắc của làng nghề, mà ngược lại đang mở ra cơ hội để đặc sản quê hương vượt qua giới hạn không gian, tiếp cận nhiều khách hàng hơn và khẳng định vị thế trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.